Το Melanchthon-Gymnasium στη Βαυαρία συμπληρώνει 500 χρόνια ζωής και εξακολουθεί να διδάσκει υποχρεωτικά Αρχαία Ελληνικά και Λατινικά.
Τρεις γενιές της ίδιας οικογένειας έχουν περάσει από τις αίθουσές του, ενώ χιλιάδες μαθητές στη Γερμανία επιλέγουν ακόμη τις κλασικές γλώσσες.
Το 1954, ο Φριτς Νόικαμ πέρασε για πρώτη φορά την πόρτα του Melanchthon-Gymnasium στην Νυρεμβέργη. Σήμερα, στα 81 του χρόνια, έχει περάσει ήδη πολλές φορές από το σχολείο: Αρχικά ως μαθητής, στην συνέχεια ως καθηγητής και τώρα ως παππούς, καθώς η 10χρονη εγγονή του, Λίζα, ξεκίνησε να φοιτά εκεί τον Σεπτέμβριο του 2026.
Με την εγγραφή της Λίζα, έξι μέλη της οικογένειας Νόικαμ θα έχουν περάσει από το ίδιο σχολείο. Η ιστορία τους συνδέεται πλέον με την ιστορία ενός εκπαιδευτικού ιδρύματος που ιδρύθηκε το 1526 από τον Γερμανό λόγιο Φίλιππο Μελάγχθονα, και συμπληρώνει φέτος 500 χρόνια αδιάλειπτης λειτουργίας.
Sieh dir diesen Beitrag auf Instagram an
Το Melanchthon-Gymnasium είναι ένα από τα ιστορικότερα «ανθρωπιστικά», όπως ονομάζονται, γυμνάσια της Γερμανίας. Τα Αρχαία Ελληνικά και τα Λατινικά αποτελούν υποχρεωτικά μαθήματα για όλους τους μαθητές, ενώ η φιλοσοφία, η ευρωπαϊκή πολιτιστική ιστορία και η κλασική γραμματεία έχουν κεντρική θέση στο πρόγραμμα σπουδών.
Διαβάστε Επίσης
Sieh dir diesen Beitrag auf Instagram an
Η επέτειος του σχολείου φέρνει ξανά στο προσκήνιο και ένα ευρύτερο ερώτημα: Τι θέση έχουν σήμερα οι ανθρωπιστικές σπουδές σε ένα εκπαιδευτικό σύστημα που στρέφεται ολοένα και περισσότερο προς την τεχνολογία και τις απαιτήσεις της αγοράς εργασίας;
Από το 1526 μέχρι σήμερα: Πέντε αιώνες ιστορίας
Το σχολείο ιδρύθηκε το 1526 από τον Φίλιππο Μελάγχθονα, έναν από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της Μεταρρύθμισης και στενό συνεργάτη του Μαρτίνου Λούθηρου.
Πορτρέτο του Φιλίππου Μελάγχθονα από τον Άλμπερτ Ντίρερ.
Από το 1911, το σχολείο στεγάζεται σε ένα κτίριο στην Νυρεμβέργη, όπου συνεχίζει να λειτουργεί μέχρι σήμερα. Στο γραφείο του διευθυντή βρίσκεται ακόμη το πορτρέτο του Φιλίππου Μελάγχθονα, φιλοτεχνημένο από τον Άλμπρεχτ Ντύρερ, ο οποίος υπήρξε σύγχρονός του.
Μια οικογένεια, τρεις γενιές και έξι μαθητές
Για την οικογένεια Νόικαμ, το Melanchthon-Gymnasium είναι κάτι περισσότερο από ένα σχολείο. Ο 81χρονος Φριτς ξεκίνησε να φοιτά εκεί το 1954, όπως και ο αδελφός του.
Τα Αρχαία Ελληνικά και τα Λατινικά, που ήταν ήδη τότε υποχρεωτικά, δεν του είχαν φανεί αρχικά εύκολα. Η δυσκολία του με τις δύο κλασικές γλώσσες τον οδήγησε τελικά στην απόφαση να γίνει… καθηγητής, ώστε να μπορέσει να τις διδάξει καλύτερα!
Ο γιος του Γιοχάνες, φοίτησε επίσης στο σχολείο μαζί με την αδελφή του, ενώ αργότερα έγινε και ο ίδιος καθηγητής εκεί. Σήμερα, η εγγονή, η Λίζα, ετοιμάζεται να συνεχίσει την οικογενειακή παράδοση. Η μικρή Λίζα επέλεξε το σχολείο με δική της πρωτοβουλία: Της αρέσουν οι αρχαίοι πολιτισμοί και οι κλασικές γλώσσες, ενώ βρίσκει ιδιαίτερα διασκεδαστικό να αναγνωρίζει λατινικές λέξεις και εκφράσεις.
«Μου αρέσει πολύ να διαβάζω Χάρι Πότερ. Τα ξόρκια είναι γραμμένα στα Λατινικά και είναι αστείο που μπορώ να τα μεταφράζω», λέει.
Ο παππούς της χαίρεται που η εγγονή του θα συνεχίσει την παράδοση της οικογένειας. Για εκείνον, το σχολείο διατηρεί μέχρι σήμερα έναν ιδιαίτερο χαρακτήρα. «Πάντα κάναμε πλάκα ότι κυκλοφορούσε στους διαδρόμους το “πνεύμα του Μελάγχθονα”. Εγώ δεν το είδα ποτέ, αλλά σίγουρα το ένιωσα», λέει χαρακτηριστικά στο τοπικό μέσο BR24.
Πόσα σχολεία στη Γερμανία διδάσκουν Αρχαία Ελληνικά;
Η περίπτωση του Melanchthon-Gymnasium δεν είναι μεμονωμένη. Μόνο στη Βαυαρία, εξακολουθούν να λειτουργούν τέσσερα αμιγώς ανθρωπιστικά γυμνάσια. Σε ολόκληρη τη Γερμανία, περίπου 200 γυμνάσια προσφέρουν τη δυνατότητα εκμάθησης Αρχαίων Ελληνικών, συνήθως ως τρίτης ή τέταρτης ξένης γλώσσας.
Η επιλογή των Αρχαίων Ελληνικών από τους μαθητές δεν είναι πάντοτε αποτέλεσμα μιας οικογενειακής παράδοσης. Μια 13χρονη μαθήτρια στο Γυμνάσιο Albertus-Magnus στο Ρέγκενσμπουργκ εξηγεί με απλό τρόπο γιατί επέλεξε τη συγκεκριμένη γλώσσα: «Δεν μου αρέσουν τα Γαλλικά, δεν είμαι καλή στα Μαθηματικά και πάντα με ενδιέφερε η ελληνική μυθολογία».
Και προσθέτει: «Μπορώ να μάθω Γαλλικά αργότερα, αλλά όχι Αρχαία Ελληνικά».
Από τον Πρωταγόρα στην αμερικανική πολιτική επικαιρότητα
Στο Γυμνάσιο Albertus-Magnus στο Ρέγκενσμπουργκ της Βαυαρίας, τα Αρχαία Ελληνικά δεν περιορίζονται στην μελέτη των γραμματικών και συντακτικών φαινομένων. Σύμφωνα με άρθρο της SZ, ο καθηγητής Αντρέ Λέφλερ χρησιμοποιεί ακόμη και σύγχρονα πολιτικά παραδείγματα για να φέρει τους μαθητές σε επαφή με τη φιλοσοφία των αρχαίων Ελλήνων.
Σε ένα από τα μαθήματά του το 2017, ο Λέφλερ προέβαλε ένα βίντεο με την Κελιάν Κόνγουεϊ, πρώην σύμβουλο του Ντόναλντ Τραμπ, να συζητά με τον δημοσιογράφο του NBC Τσακ Τοντ για το μέγεθος του κοινού στην ορκωμοσία του Αμερικανού προέδρου. Όταν ο δημοσιογράφος χαρακτηρίζει ψευδή τα στοιχεία που παρουσιάζονται, η Κόνγουεϊ απαντά χαρακτηρίζοντάς τα «εναλλακτικά δεδομένα».
«Το να λες “εναλλακτικά” και “δεδομένα” είναι οξύμωρο», σχολίασε ένας μαθητής.
Η συζήτηση περνά στην συνέχεια στους Σοφιστές και στην έννοια της αλήθειας. «Υπάρχει εναλλακτική λύση στην αλήθεια; Ο Πρωταγόρας θα χειροκροτούσε», σχολιάζει ο Λέφλερ.
«Δεν μπορείς να διαφωνείς για το ένα συν ένα ίσον δύο», αντιτείνει ένας μαθητής. «Από την οπτική γωνία των Σοφιστών, μπορείς να πουλήσεις οτιδήποτε με ρητορικές δεξιότητες», απαντά ο καθηγητής.
Όψη του Γυμνασίου Albertus Magnus.
Στο Melanchthon-Gymnasium, ο διευθυντής του σχολείου, Χέρμαν Λιντ, δίνει ιδιαίτερη έμφαση σε αυτή τη διάσταση της διδασκαλίας: «Θέλουμε να εμπνεύσουμε τους μαθητές με φιλοσοφικά ερωτήματα», λέει.
Αναφέρεται, μάλιστα, στην «Αντιγόνη» του Σοφοκλή, η οποία συγκρούεται με τον βασιλιά Κρέοντα υπερασπιζόμενη τη συνείδησή της. «Στην αντιπαράθεσή της με τον βασιλιά Κρέοντα, η Αντιγόνη ακολούθησε τη συνείδησή της και δεν επέτρεψε να μεταπειστεί — όπως κάνουν σήμερα θαρραλέοι αντιφρονούντες απέναντι σε δικτάτορες», λέει. Όπως ο 81χρονος Φριτς, έτσι και ο Χέρμαν Λιντ έχει συνδέσει σχεδόν ολόκληρη την επαγγελματική του διαδρομή με το σχολείο. Φοίτησε σε αυτό ως παιδί το 1969, επέστρεψε αργότερα ως καθηγητής Λατινικών και Ελληνικών και στη συνέχεια ανέλαβε τη διεύθυνσή του.
«Τα Λατινικά και τα Ελληνικά είναι υποχρεωτικά, η επιστήμη των υπολογιστών και η Χημεία προσφέρονται σε ελαφρώς μικρότερο βαθμό, αλλά κατά τα άλλα όλα είναι ίδια με τα υπόλοιπα σχολεία», εξηγεί, περιγράφοντας τη θέση των κλασικών μαθημάτων στο σχολικό πρόγραμμα.
Η ανθρωπιστική παιδεία απέναντι στις απαιτήσεις της εποχής
Η διατήρηση των ανθρωπιστικών σπουδών δεν συνεχίζεται χωρίς δυσκολίες. Στη Γερμανία, όπως και σε πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες, η εκπαίδευση δέχεται πιέσεις να προσαρμοστεί περισσότερο στις ανάγκες της οικονομίας και της αγοράς εργασίας.
Ο Σεμπάστιαν Θάμερ, διευθυντής του Γυμνασίου Albertus-Magnus, αναγνωρίζει την υποχώρηση των ανθρωπιστικών σπουδών. «Δυστυχώς, ο κλάδος των ανθρωπιστικών επιστημών δεν έχει πλέον την ίδια σημασία που είχε κάποτε», λέει.
Το σχολείο του εισήγαγε ήδη από τη δεκαετία του 1990 κατεύθυνση φυσικών επιστημών. Ο ίδιος, ωστόσο, θεωρεί ότι η ανθρωπιστική παιδεία δεν ταυτίζεται αποκλειστικά με τη διδασκαλία των αρχαίων γλωσσών.
«Μια ανθρωπιστική εκπαίδευση είναι δυνατή ακόμη και χωρίς τα Λατινικά και τα Ελληνικά», υποστηρίζει, τονίζοντας ότι όλα τα γυμνάσια θα πρέπει να καλλιεργούν την κριτική σκέψη και την πολιτική συνείδηση.
Sieh dir diesen Beitrag auf Instagram an
Από την άλλη πλευρά, ο Χέρμαν Λιντ θεωρεί ότι τα ανθρωπιστικά σχολεία εξακολουθούν να έχουν σημαντικό ρόλο. Τα Αρχαία Ελληνικά και τα Λατινικά αποτελούν, σύμφωνα και με το βαυαρικό υπουργείο Παιδείας, βασικά μαθήματα για τη γνωριμία με τον ευρωπαϊκό πολιτισμό και την κατανόηση της δημοκρατίας.
Για το Melanchthon-Gymnasium, πάντως, η φετινή επέτειος έχει ιδιαίτερη σημασία. Πέντε αιώνες μετά την ίδρυσή του, εξακολουθεί να διδάσκει υποχρεωτικά τις δύο κλασικές γλώσσες, ενώ η οικογένεια Νόικαμ ετοιμάζεται να προσθέσει ένα ακόμη όνομα στην μακρά ιστορία της με το σχολείο: Την μικρή Λίζα, νεότερη εκπρόσωπο μιας οικογενειακής παράδοσης που ξεκίνησε πριν από περισσότερα από 70 χρόνια.
