Τρία χρόνια μετά την τραγωδία που καθήλωσε την παγκόσμια κοινή γνώμη, η επίσημη έκθεση του Συμβουλίου Ασφάλειας Μεταφορών του Καναδά (TSB) έρχεται να ρίξει φως στα αίτια της καταστροφικής κατάδυσης του υποβρυχίου Titan τον Ιούνιο του 2023. Το πόρισμα είναι καταδικαστικό για την κατασκευάστρια εταιρεία OceanGate, αποδίδοντας τον θάνατο των πέντε επιβαινόντων σε έναν συνδυασμό σοβαρών σχεδιαστικών ελαττωμάτων, έλλειψης ρυθμιστικού ελέγχου και μιας επικίνδυνης εταιρικής κουλτούρας.
Το μοιραίο ταξίδι
Το μήκους 6,7 μέτρων σκάφος, κατασκευασμένο από ανθρακονήματα, χάθηκε από τα ραντάρ σχεδόν δύο ώρες μετά την κατάδυσή του στον Ατλαντικό Ωκεανό, με προορισμό το ιστορικό ναυάγιο του Τιτανικού, το υπερωκεάνιο που προσέκρουσε σε παγόβουνο το 1912 και βυθίστηκε, παρασύροντας στον θάνατο περισσότερους από 1.500 από τους 2.200 επιβάτες και πλήρωμα.
Μετά από μια δραματική διεθνή επιχείρηση εντοπισμού, τα συντρίμμια του Titan βρέθηκαν σε βάθος άνω των 3.000 μέτρων. Οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι το κύτος του υποβρυχίου υπέστη ακαριαία ενδόρρηξη, σκοτώνοντας ακαριαία τους πέντε επιβαίνοντες, μεταξύ των οποίων και ο ιδρυτής της εταιρείας, Στόκτον Ρας.
Οι άλλοι επιβαίνοντες στο υποβρύχιο ήταν ο 58χρονος Βρετανός εξερευνητής και κυβερνήτης, Χάμις Χάρντινγκ, ο 48χρονος Βρετανο-πακιστανός επιχειρηματίας Σαχζάντα Νταβούντ, και ο 19χρονος γιος του, Σουλεμάν, ο έμπειρος δύτης βαθιών θαλασσών, κυβερνήτης υποβρυχίων, πρώην διοικητής του γαλλικού ναυτικού και κορυφαία αυθεντία για το ναυάγιο του Τιτανικού Πολ-Ανρί Ναρζολέ.
Σύμφωνα με τα νέα στοιχεία της έκθεσης, η καταστροφή συνέβη μόλις 5,397 δευτερόλεπτα μετά το τελευταίο γραπτό μήνυμα του πληρώματος. Αν και το Titan είχε ολοκληρώσει με επιτυχία 13 προηγούμενες καταδύσεις, το 14ο ταξίδι αποδείχθηκε μοιραίο, καθώς το υλικό είχε ήδη συσσωρεύσει μη αναστρέψιμες δομικές φθορές από τις προηγούμενες εκθέσεις του σε ακραίες πιέσεις.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Μηχανικές αστοχίες και «αόρατες» φθορές
Η OceanGate αυτοπλασαριζόταν ως μια φιλόδοξη εταιρεία υποθαλάσσιας εξερεύνησης που είχε πρωτοπορήσει με ένα υποβρύχιο από ανθρακονήματα για να επιχειρεί σε μεγάλα βάθη κάτω από την επιφάνεια. Οι επιθεωρητές δήλωσαν: «Δεν υπήρχε προηγούμενο για την κατάδυση ενός επανδρωμένου υποβρυχίου από ανθρακονήματα στον βαθύ ωκεανό, και η εταιρεία αναγνώριζε τόσο εσωτερικά όσο και δημόσια ότι οι δραστηριότητές της ενείχαν κίνδυνο».
Η εταιρεία, με έδρα την πολιτεία της Ουάσιγκτον, κατασκεύασε ένα ζευγάρι μοντέλων του Titan υπό κλίμακα 1/3 για να ελέγξει πώς ανταποκρίνονταν στην πίεση. Πραγματοποιήθηκαν έξι δοκιμές σε αυτά τα μοντέλα υπό κλίμακα. Και τα δύο αστόχησαν σε βάθη μικρότερα από εκείνο όπου βρίσκεται ο Τιτανικός.
Η εταιρεία άλλαξε τον σχεδιασμό και την κατασκευή για να μετριάσει τον «κυματισμό των στρώσεων» των ανθρακονημάτων. Ο κυματισμός μπορεί να αποδυναμώσει δραματικά την αντοχή του υλικού. Ωστόσο, εν αγνοία της εταιρείας, ο κύλινδρος από ανθρακονήματα του Titan συσσώρευε φθορές κάθε φορά που εκτίθετο σε ακραίες πιέσεις κατά τη διάρκεια καταδύσεων στον βαθύ ωκεανό.
«Η συνήθης μηχανολογική πρακτική θα απαιτούσε την έκθεση μοντέλων πλήρους κλίμακας σε έναν πολύ σημαντικό αριθμό (εκατοντάδες, ίσως και χιλιάδες) δοκιμαστικών κύκλων», έγραψαν οι επιθεωρητές.
Η OceanGate πραγματοποίησε σχετικά λίγες δοκιμές στο τελικό σκάφος. Αν και έκανε δοκιμές που αντιστοιχούσαν στο βάθος του Τιτανικού και ακόμη βαθύτερα, δεν υπήρξε περαιτέρω ανάλυση για να κατανοηθεί εάν και πότε το κύτος θα μπορούσε να αστοχήσει μετά από επαναλαμβανόμενη χρήση. «Ως εκ τούτου, ο αριθμός των κύκλων υπό ακραία πίεση που μπορούσε να αντέξει το ανθεκτικό στην πίεση κύτος πλήρους κλίμακας ήταν άγνωστος», αναφέρει η έκθεση.
Η έκθεση σημειώνει ότι στον συμβατικό σχεδιασμό υποβρυχίων χρησιμοποιούνται διαφορετικά υλικά και σχήματα για την αύξηση της ασφάλειας κατά τη λειτουργία σε τεράστια βάθη. Χαρακτήρισε τον σχεδιασμό του Titan «καινοτόμο» και διαπίστωσε ότι «η κατασκευή και οι δοκιμές του Titan δεν ακολούθησαν τις τυπικές μηχανολογικές πρακτικές». Οι επιθεωρητές μπόρεσαν να εξετάσουν αποκόμματα από το υλικό που χρησιμοποιήθηκε για την κατασκευή του κύτους και εντόπισαν δομικά ελαττώματα που θα μπορούσαν να εξασθενίσουν την ακεραιότητα του σκάφους.
Οι επιθεωρητές επισημαίνουν επίσης μια σειρά από περιστατικά στα οποία το σκάφος ενδέχεται να είχε υποστεί ζημιά, συμπεριλαμβανομένης μιας πρόσκρουσης στην αριστερή πλώρη του Τιτανικού το 2022 και ενός δυνατού κρότου καθώς ο Titan αναδυόταν από άλλη κατάδυση λίγες ημέρες αργότερα. Το σκάφος είχε επίσης αφεθεί σε εξωτερικό χώρο, εκτεθειμένο στα στοιχεία της φύσης, για σχεδόν έναν χρόνο μεταξύ 2022 και 2023.
«Κάθε φορά που μια κατασκευή καταπονείται, ενδέχεται να συσσωρεύονται μικρές ζημιές», αναφέρει η έκθεση. «Όσο υψηλότερη είναι η καταπόνηση που ασκείται στην κατασκευή, τόσο πιο γρήγορα θα συσσωρεύονται αυτές οι ζημιές».
Η «τυφλή» εταιρική κουλτούρα και το ρυθμιστικό κενό
Πέρα από τα τεχνικά ζητήματα, το πόρισμα εστιάζει στην προβληματική εσωτερική λειτουργία της OceanGate. Οι αναλυτές κάνουν λόγο για φαινόμενα «ομαδικής σκέψης» και «μεροληψίας επιβεβαίωσης», όπου η διοίκηση υπερεκτιμούσε τις δυνάμεις της και αγνοούσε συστηματικά τους κινδύνους. Όπως επισημαίνεται, έμπειροι υπάλληλοι που εξέφραζαν ανησυχίες για την ασφάλεια είτε εξαναγκάζονταν σε παραίτηση είτε απολύονταν.
Παράλληλα, η έκθεση αναδεικνύει ένα τεράστιο κενό στο διεθνές δίκαιο, καθώς η δραστηριότητα των ιδιωτικών υποβρυχίων σε διεθνή ύδατα παρέμενε σε μεγάλο βαθμό ανεξέλεγκτη, χωρίς την επίβλεψη κανενός επίσημου νηογνώμονα ή ρυθμιστικής Αρχής. Μάλιστα, ήδη από το 2021, καναδικές υπηρεσίες είχαν διαπιστώσει ότι το σκάφος στερούνταν πιστοποίησης και ασφαλιστικής κάλυψης, ωστόσο η έλλειψη θεσμικού πλαισίου επέτρεψε τη συνέχιση των ταξιδιών, σημειώνει ο Guardian.
«Ζητούμε ισχυρότερη ρυθμιστική εποπτεία στον ναυτιλιακό τομέα εδώ και χρόνια», δήλωσε ο πρόεδρος του TSB, Γιοάν Μαριέ, στέλνοντας σαφές μήνυμα στη διεθνή κοινότητα: «Ζωές τίθενται σε κίνδυνο όταν τα κενά ασφαλείας μένουν ανεξέλεγκτα».
Η OceanGate έχει αναστείλει οριστικά κάθε εξερευνητική και εμπορική της δραστηριότητα από τον Ιούλιο του 2023, όμως το πόρισμα-καταπέλτης ανοίγει πλέον τον δρόμο για νομικές διεκδικήσεις και αυστηροποίηση των κανόνων στην ιδιωτική εξερεύνηση των βαθιών θαλασσών.
Ροή Ειδήσεων 
