Σύμφωνα με νέα μελέτη, οι επιστήμονες εντόπισαν ενδείξεις μιας επίπεδης ζώνης εδάφους που θα μπορούσε να αντιστοιχεί στην πρώην «παράκτια γραμμή» του ωκεανού, παρόμοια με το σημάδι που αφήνει το νερό σε μια μπανιέρα όταν αδειάζει, όπως αναφέρει το CNN.
Αν η συγκεκριμένη γεωλογική δομή επιβεβαιωθεί από μελλοντικές παρατηρήσεις, θα μπορούσε να προσφέρει σημαντικά στοιχεία στη συνεχιζόμενη επιστημονική συζήτηση για το αν ο Άρης διέθετε πράγματι έναν παγκόσμιο ωκεανό. Μέχρι σήμερα, αν και έχουν βρεθεί αποξηραμένα ποτάμια, δέλτα και λίμνες που αποδεικνύουν την ύπαρξη νερού στον πλανήτη, δεν υπάρχει ομοφωνία σχετικά με την ύπαρξη ενός τόσο μεγάλου υδάτινου συστήματος που θα έκανε τον Άρη πιο «γήινο» στο μακρινό του παρελθόν.
💧 There is a lot of evidence indicating that liquid water was present long ago on the surface of Mars in the form of ponds, lakes and rivers. But the idea that Mars once had a huge ocean on its northern plains has remained a matter of debate, until signs of a ‘bathtub ring’…
— Reuters (@Reuters) April 15, 2026
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
«Το ερώτημα είναι: αν υπήρχε ωκεανός στον Άρη και στέρεψε, τι σημάδια θα είχε αφήσει;», λέει ο Michael Lamb, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης που δημοσιεύθηκε την περασμένη εβδομάδα στο περιοδικό Nature. «Αυτό που αναζητήσαμε είναι μια ζώνη που θα περιέβαλλε το σημείο όπου θα βρισκόταν η ακτογραμμή, σαν ένας επίπεδος πάγκος – γιατί αυτό είναι ουσιαστικά αυτό που βλέπουμε στη Γη, το οποίο γνωρίζουμε ως ηπειρωτική υφαλοκρηπίδα.»
Ο Lamb, καθηγητής γεωλογίας στο Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Καλιφόρνιας, και ο βασικός συντάκτης της μελέτης Abdallah Zaki, διακεκριμένος μεταδιδακτορικός ερευνητής στο Πανεπιστήμιο του Τέξας στο Όστιν, πραγματοποίησαν υπολογιστικές προσομοιώσεις με στόχο να «στεγνώσουν» τους ωκεανούς της Γης και να εξετάσουν ποια γεωλογικά ίχνη θα μπορούσαν να αφήσουν πίσω τους. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, η ηπειρωτική υφαλοκρηπίδα αναδείχθηκε ως το πιο χαρακτηριστικό και ανθεκτικό γνώρισμα, ικανό να επιβιώσει στο πέρασμα του χρόνου και στις μεταβολές της στάθμης της θάλασσας.
Στη συνέχεια, η ερευνητική ομάδα αναζήτησε αντίστοιχα χαρακτηριστικά στον Άρη, αξιοποιώντας δεδομένα από το Mars Orbiter Laser Altimeter (MOLA) της NASA, έναν δορυφορικό ανιχνευτή που χαρτογράφησε την επιφάνεια του πλανήτη με χρήση λέιζερ, όπως αναφέρει το CNN.
«Αναζητήσαμε ένα παρόμοιο χαρακτηριστικό στον Άρη και βρήκαμε κάποια στοιχεία που υποδηλώνουν ότι θα μπορούσε να υπάρχει», δήλωσε ο Lamb. «Ωστόσο, δεν μοιάζει ακριβώς με την ηπειρωτική υφαλοκρηπίδα της Γης, οπότε υπάρχουν κάποια στοιχεία που το υποστηρίζουν, αλλά όχι όλα τα κομμάτια του παζλ».
Researchers just uncovered the strongest evidence yet for a vast ancient ocean on Mars — a massive coastal shelf hidden in the northern hemisphere.
The feature is a wide, flat band of terrain (hundreds of miles across) with gentle slopes and low curvature, wrapping around the… pic.twitter.com/0bAOyi0x70
— Owen Lewis (@is_OwenLewis) April 18, 2026
Η υπόθεση ύπαρξης αρχαίου ωκεανού στον Άρη δεν είναι καινούρια. Ήδη από τη δεκαετία του 1970, οι αποστολές Viking 1 και Viking 2 της NASA είχαν εντοπίσει μορφολογικά στοιχεία που ερμηνεύτηκαν από ορισμένους επιστήμονες ως πιθανή ακτογραμμή, καθώς και μια μεγάλη κοιλότητα στο βόρειο ημισφαίριο που θα μπορούσε να αντιστοιχεί σε αρχαίο θαλάσσιο πυθμένα.
Ωστόσο, τα στοιχεία αυτά δεν θεωρήθηκαν ποτέ οριστικά. «Η ακτογραμμή παρουσιάζει κάποια προβλήματα», σημείωσε ο Lamb. «Δεν ακολουθεί σταθερό υψόμετρο, όπως θα περίμενε κανείς από μια ακτογραμμή, αλλά παρουσιάζει διακυμάνσεις προς τα πάνω και προς τα κάτω».
Μια πιθανή εξήγηση είναι ότι ηφαιστειακή δραστηριότητα ενδέχεται να έχει παραμορφώσει τον φλοιό του Άρη, μεταβάλλοντας τις γεωλογικές δομές. Ωστόσο, όπως επισημαίνει ο ίδιος, αυτό δεν έχει αποδειχθεί, αφήνοντας το ζήτημα ανοιχτό.
«Αλλά είναι δύσκολο να αποδειχθεί ότι αυτό είναι ό,τι συνέβη, και έτσι παραμένει αμφισβητήσιμο αν αυτά είναι πράγματι χαρακτηριστικά ακτογραμμής ή όχι», πρόσθεσε.
Ένα ακόμη ζήτημα είναι ότι οι ακτογραμμές είναι πολύ λεπτές για να διατηρηθούν για δισεκατομμύρια χρόνια. «Αν θέλεις να αναζητήσεις ωκεανούς που έχουν μείνει για πολύ καιρό, τότε πρέπει να υπάρχει κάτι μεγαλύτερο από μια ακτογραμμή, και πιστεύουμε ότι αυτό είναι η παράκτια υφαλοκρηπίδα», δήλωσε ο Zaki, ο οποίος συνεργάστηκε με τον Lamb όταν ήταν μεταδιδακτορικός ερευνητής στο Caltech.
Σύμφωνα με τη μελέτη, η παράκτια υφαλοκρηπίδα αποτελεί πιο σταθερό και ευδιάκριτο γεωλογικό ίχνος, με πλάτος περίπου 200 έως 400 μέτρα, γεγονός που την καθιστά πιο ανθεκτική στη διάβρωση σε βάθος δισεκατομμυρίων ετών. Ο σχηματισμός της θα μπορούσε να έχει προκύψει από τη δράση ποταμών που μετέφεραν ιζήματα, αλλά και από κύματα και θαλάσσια ρεύματα.
«Στη Γη, η ηπειρωτική υφαλοκρηπίδα είναι η μεγαλύτερη δεξαμενή ιζημάτων στον πλανήτη, λόγω του υλικού που μεταφέρουν οι ποταμοί και της πρόσθετης απόθεσης ιζημάτων από τα κύματα και τα ρεύματα», ανέφερε ο Zaki.
Περαιτέρω ενδείξεις ενισχύουν την υπόθεση. Το ρόβερ Zhurong της Κίνας, που προσεδαφίστηκε στον Άρη το 2021, εντόπισε υπόγεια ιζηματογενή στρώματα στις βόρειες πεδιάδες του πλανήτη, στην ίδια περιοχή όπου οι ερευνητές θεωρούν ότι εντοπίζονται ίχνη της προτεινόμενης υφαλοκρηπίδας. Παράλληλα, γεωλογικά απομεινάρια δέλτα ποταμών ενισχύουν το σενάριο ύπαρξης εκτεταμένου υδάτινου συστήματος στο παρελθόν.
Αν και σήμερα ο Άρης διατηρεί νερό κυρίως στους πάγους των πόλων, εκτιμάται ότι σημαντικές ποσότητες μπορεί να υπάρχουν και στο υπέδαφος. Ο πλανήτης φαίνεται να έχασε το μεγαλύτερο μέρος του νερού του καθώς η ατμόσφαιρά του έγινε πιο αραιή, επιτρέποντας τη διαφυγή μορίων στο διάστημα. Ορισμένες εκτιμήσεις τοποθετούν την ύπαρξη επιφανειακού νερού μέχρι και πριν από 2 δισεκατομμύρια χρόνια.
«To δαχτυλίδι της μπανιέρας»
Το «δαχτυλίδι της μπανιέρας» θα μπορούσε να εντοπιστεί σύντομα. Το ρόβερ Rosalind Franklin του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA), που προγραμματίζεται να εκτοξευτεί στα τέλη του 2028 και να προσεδαφιστεί το 2030, θα εξερευνήσει τις βόρειες πεδιάδες του Άρη, με δυνατότητα ανάλυσης τόσο της επιφάνειας όσο και του υπεδάφους.
«Θα μας δώσει μια οριστική απάντηση», τονίζει ο Zaki.
Πώς θα αλλάξει η εικόνα για τον Άρη αν επιβεβαιωθεί αρχαίος ωκεανός
Η πιθανή επιβεβαίωση ύπαρξης ενός αρχαίου ωκεανού στον Άρη θα μπορούσε να δώσει καθοριστικές απαντήσεις για την εξέλιξη του πλανήτη, φωτίζοντας τόσο το παρελθόν του κλίμα όσο και το ερώτημα αν υπήρξαν ποτέ συνθήκες κατάλληλες για ζωή.
«Υπάρχουν πολλές ενδείξεις ότι ο Άρης είχε υγρό νερό στην επιφάνειά του, αλλά αυτό που πραγματικά δεν γνωρίζουμε είναι για πόσο καιρό αυτό το νερό παρέμενε σταθερό», δήλωσε ο Lamb.
Σήμερα, ο Άρης είναι ένας ψυχρός και ξηρός πλανήτης, γεγονός που υποδηλώνει ότι υπέστη δραματικές αλλαγές στο πέρασμα του χρόνου. «Το κλίμα του Άρη είναι τώρα πολύ ψυχρό και ξηρό, επομένως έχει αλλάξει σημαντικά σε σχέση με το παρελθόν. Παραμένει μια επιστημονική πρόκληση το να κατανοήσουμε πώς και γιατί ο Άρης ήταν θερμός και υγρός, για πόσο διάστημα, και τι συνέβη ώστε ο πλανήτης να υποστεί μια τόσο καταστροφική αλλαγή και να φτάσει στην τρέχουσα κατάστασή του».
Μια υπόθεση που μπορεί να ελεγχθεί
Η νέα μελέτη προτείνει μια διαφορετική προσέγγιση στο ερώτημα της ύπαρξης ωκεανού στον Άρη. Ο James W. Head, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Brown, επισημαίνει ότι, αν και η ιδέα είναι ενδιαφέρουσα, υπάρχουν ακόμη σημαντικά κενά. Η απουσία τεκτονικών πλακών στον Άρη δημιουργεί αμφιβολίες για το κατά πόσο θα μπορούσε να σχηματιστεί ένα τόσο σαφές γεωλογικό όριο όπως μια παράκτια υφαλοκρηπίδα.
«Σε τελική ανάλυση, παραμένουν δύο προβλήματα», κατέληξε. «Από πού προήλθε τόσο πολύ νερό; Και πού πήγε όλο αυτό; Κανένα από τα δύο δεν έχει ακόμη εξηγηθεί επαρκώς».
Αντίστοιχες επιφυλάξεις εκφράζει και ο Brian Hynek από το Πανεπιστήμιο του Κολοράντο, ο οποίος τονίζει ότι οι γεωλογικές διεργασίες στη Γη και στον Άρη διαφέρουν σημαντικά, γεγονός που δυσκολεύει τις άμεσες συγκρίσεις.
«Αυτό, σε συνδυασμό με τις αναμενόμενες διαφορές στις παλίρροιες και τα ρεύματα των ωκεανών, οδηγεί σε μια σύγκριση που μοιάζει περισσότερο με σύγκριση μήλων με πορτοκάλια», δήλωσε ο Hynek.
Παρά τις διαφορές, ο Lamb υποστηρίζει ότι βασικοί μηχανισμοί όπως η δράση ποταμών, τα κύματα και οι μεταβολές της στάθμης της θάλασσας ενδέχεται να λειτούργησαν και στον Άρη, συμβάλλοντας στη διαμόρφωση παρόμοιων γεωλογικών δομών.
Η Bryony Horgan από το Πανεπιστήμιο Purdue τονίζει ότι το ερώτημα της ύπαρξης ωκεανού είναι κομβικής σημασίας για την κατανόηση του πλανήτη. «Αλλά παραμένει μία από τις μακροβιότερες αντιπαραθέσεις στην επιστήμη του Άρη, σε σημείο που πολλοί νεότεροι επιστήμονες διστάζουν ακόμη και να συζητήσουν την υπόθεση», λέει η Horgan.
Η ίδια επισημαίνει ότι τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν πως ο Άρης διέθετε στο παρελθόν ενεργό υδρολογικό κύκλο, με ποτάμια και λίμνες που πιθανόν διατηρήθηκαν για μεγάλα χρονικά διαστήματα. «Είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς έναν τόσο ανεπτυγμένο κύκλο νερού χωρίς έναν μεγάλο ωκεανό να γεμίζει τη βαθύτερη και μεγαλύτερη λεκάνη στις βόρειες πεδινές περιοχές, αλλά δεν έχουμε δει ακόμη σαφείς άμεσες αποδείξεις για έναν τέτοιο ωκεανό, οπότε η συζήτηση συνεχίζεται».
Η σύγκριση με τη Γη θεωρείται χρήσιμη, ενώ οι μελλοντικές αποστολές αναμένεται να παίξουν καθοριστικό ρόλο. Το rover Rosalind Franklin του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος αναμένεται να συμβάλει ουσιαστικά στην επίλυση του ζητήματος.
«Εκτιμώ το γεγονός ότι η μελέτη δημιουργεί μια πολύ επαληθεύσιμη υπόθεση – μπορούμε τώρα να διερευνήσουμε λεπτομερώς την ορυκτολογία και τη γεωλογία των τοπίων πάνω, μέσα και κάτω από την προτεινόμενη θαλάσσια υφαλοκρηπίδα για να δούμε αν υποστηρίζουν την ύπαρξη ενός αρχαίου ωκεανού».
Ροή Ειδήσεων 
