Οι προσεχείς συζητήσεις στην Αλάσκα ανάμεσα στον Ντόναλντ Τραμπ και τον Βλαντιμίρ Πούτιν είναι καθοριστικές για το μέλλον της Ουκρανίας, αλλά και για ολόκληρη την ευρωπαϊκή ασφάλεια. Είναι προβληματικές και επικίνδυνες αφού εγκυμονούν πλείστους γεωπολιτικούς κίνδυνους, την ίδια στιγμή που κακώς δεν θα συμμετάσχει σε αυτές η Ουκρανία (δεδομένου ότι για το μέλλον της συζητούνται στρατιωτικά και τεχνοκρατικά ζητήματα), ενώ οι ρωσικές εδαφικές διεκδικήσεις είναι εκτός πραγματικότητας, αφού αν τυχόν υιοθετούνταν θα προκαλούσαν σοβαρότατες επιπτώσεις και παρενέργειες στην ουκρανική άμυνα.

1 Εκ μέρους του Πούτιν η προτεινόμενη παράδοση και ανταλλαγή εδαφών, τη στιγμή μάλιστα που εδώ και 42 μήνες έχει εισβάλει παράνομα στην Ανατολική Ουκρανία, είναι παράλογη και νομιμοποιεί την επιθετικότητα, ενώ είναι κάθετα αρνητική απέναντι στις αρχές του Ελσίνκι που διέπουν την ευρωπαϊκή ασφάλεια από το 1975. Παράλληλα, παραβιάζουν την εδαφική ακεραιότητα ενός κράτους-μέλους του ΟΗΕ, του ΟΑΣΕ και άλλων διεθνών οργανισμών.

Στο βάθος της παγκόσμιας Ιστορίας, σπάνια υιοθετούνται ανταλλαγές εδαφών, με τελευταία αποτυχία την προταθείσα σε Σέρβους και Κοσοβάρους ανταλλαγή του υπολογίσιμου και με αρκετούς Σέρβους τμήμα του Βορείου Κοσόβου (βόρεια Μιτρόβιτσα, Ζβέτσαν κ.ά.) με την ισχυρή πληθυσμιακά αλβανόφωνη παρουσία της κοιλάδας του Πρέσεβο/Μεντβέντα/Μπουγιάνοβατς στη Νότια Σερβία.

2 Η κρίσιμη «ζώνη οχυρών» της Ουκρανίας θα μπορούσε να χαθεί υπό τις παράλογες και εκκεντρικές απαιτήσεις του Πούτιν. Οι άθλιες απαιτήσεις του Κρεμλίνου να παραχωρήσει η Ουκρανία όλα τα εδάφη στην περιοχή του Ντόνμπας (Ντόνετσκ, Λουγκάνσκ) στη Ρωσία για μια εύθραυστη και αμφιλεγόμενη εκεχειρία θα μπορούσαν να δώσουν στη Μόσχα ένα μεγάλο τακτικό πλεονέκτημα στο πεδίο της μάχης. Και πρώτα από όλα οι Ρώσοι θα πρέπει να συμφωνήσουν σε εκεχειρία και μετά να συζητηθούν ευρύτερα θέματα.

Η τυχόν παράδοση στρατηγικής ζωτικής σημασίας μη κατεχόμενων εδαφών στην περιοχή του Ντόνετσκ θα μπορούσε να αναγκάσει την Ουκρανία να εγκαταλείψει την κύρια αμυντική γραμμή της στην περιοχή, γνωστή ως «ζώνη φρουρίου».

Η «ζώνη φρουρίου» αποτελείται από τέσσερις μεγάλες πόλεις και άλλες κωμοπόλεις που εκτείνονται από βορρά προς νότο κατά μήκος του αυτοκινητόδρομου H-20 Kοσταντίνιφκα-Σλαβιάνσκ-Κραματόρσκ του Ντόνετσκ και έχει αποδειχθεί ως κύριο εμπόδιο στις ρωσικές εδαφικές φιλοδοξίες από το 2014. Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει επανειλημμένα απορρίψει αυτήν την απαίτηση, επικαλούμενος το Σύνταγμα της Ουκρανίας, ενώ οι επιπτώσεις της στο πεδίο της μάχης θα είναι για το Κίεβο τραγικές.

Μια τέτοια κίνηση θα περιελάμβανε την απόσυρση στρατευμάτων από την Ουκρανία από την ελεγχόμενη περιοχή στο Ντόνμπας, την οποία η Μόσχα προσπάθησε αλλά απέτυχε να καταλάβει. Αυτό θα έδινε στη Ρωσία τον έλεγχο της κύριας οχυρωμένης αμυντικής γραμμής στο Ντόνετσκ, όπου η Ουκρανία έχει αφιερώσει πάνω από μια δεκαετία προκειμένου να την ενισχύσει. Ωστόσο, η παράδοση ολόκληρης της περιοχής για κατάπαυση του πυρός χωρίς τελική ειρηνευτική συμφωνία θα επέτρεπε στις δυνάμεις της Μόσχας να ανανεώσουν τις επιθέσεις τους με πολύ πιο ευνοϊκούς όρους χωρίς περαιτέρω μάχη για την περιοχή την οποία προσπαθούν να περικυκλώσουν ανεπιτυχώς από τα νοτιοδυτικά.

Οι ρωσικές δυνάμεις απέτυχαν να περικυκλώσουν ολόκληρη τη ζώνη φρουρίων της Ουκρανίας το 2022 και μια τέτοια επιχείρηση πιθανότατα θα διαρκέσει χρόνια και θα συνεπάγεται υψηλές απώλειες σε προσωπικό και εξοπλισμό για τη Μόσχα. Η παραχώρηση τμημάτων της περιοχής του Ντόνετσκ που ελέγχονται από την Ουκρανία θα επέτρεπε στη Μόσχα να αποφύγει αυτήν την επιπλοκή και να αφήσει τις δυνάμεις της να πάνε στα σύνορα της περιοχής, τα οποία είναι σημαντικά λιγότερο αμυντικά από την τρέχουσα γραμμή. Αυτό θα ανάγκαζε την Ουκρανία να κατασκευάσει οχυρώσεις κατά μήκος των συνοριακών περιοχών του Χάρκοβο και του Ντνιεπροπετρόφσκ, το έδαφος των οποίων δεν είναι κατάλληλο για να λειτουργήσει ως αμυντική γραμμή.

3 Οι ρωσικές δυνάμεις σχεδόν σίγουρα θα παραβιάσουν οποιαδήποτε μελλοντική εκεχειρία ή συμφωνία ειρήνης και θα ανανεώσουν τη στρατιωτική επιθετικότητα, εκτός αν μία ειρηνευτική συμφωνία περιλαμβάνει ισχυρούς μηχανισμούς παρακολούθησης και εγγυήσεις ασφάλειας για την Ουκρανία.

ΓΙΑΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΠΟΤΥΧΟΥΝ ΟΙ ΣΥΖΗΤΗΣΕΙΣ

Ρωσολόγοι αναλυτές επισημαίνουν ότι οι ΗΠΑ δεν καταλαβαίνουν πως ο Βλαντιμίρ Πούτιν δεν μπορεί να σταματήσει τον πόλεμο χωρίς κάτι που μπορεί να πουλήσει στο ρωσικό κοινό ως νίκη. Αυτές οι απειλές ευρύτερα περιλαμβάνουν την αντίδραση της Μόσχας στον εξοπλισμό της Ουκρανίας από τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ, καθώς και την πιθανή στάθμευση ευρωπαϊκών ειρηνευτικών δυνάμεων στην Ουκρανία, στις οποίες ο Ρώσος πρόεδρος αντιδρά. Ωστόσο, μια προσωρινή εκεχειρία δεν πρέπει να συγχέεται με μια διαρκή ειρήνη, καθώς ο πάγιος στόχος του Πούτιν είναι να αποκτήσει τον πολιτικό και στρατιωτικό έλεγχο της Ουκρανίας, να εγκαταστήσει φιλορωσική κυβέρνηση και να προετοιμάσει την προσεχή επίθεσή του στην Ανατολική Ευρώπη. Γι’ αυτό οι όποιες συζητήσεις είναι αναγκαίο να αποτύχουν στην Αλάσκα και πρώτιστα το Κίεβο να μην υποχωρήσει.