Ανάλυση stratfor:Πίσω από τον κλοιό των διαδηλώσεων

Οι διαμαρτυρίες για το κόστος ζωής, τη στέγαση, την εκπαίδευση και τις κυβερνητικές πολιτικές αναμένεται να συνεχιστούν σε ολόκληρη τη «γηραιά ήπειρο» τις επόμενες εβδομάδες, με τη Γαλλία και την Ισπανία να αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο μαζικής συμμετοχής στις κινητοποιήσεις. Παρότι στις περισσότερες χώρες οι αναταραχές αναμένεται να παραμείνουν τοπικές και προσωρινές, ενδεχόμενη κλιμάκωσή τους σε παρατεταμένη κοινωνική αναταραχή θα μπορούσε να διαταράξει τη λειτουργία των επιχειρήσεων και τις εφοδιαστικές αλυσίδες, με ευρύτερες επιπτώσεις στις επενδύσεις και την οικονομική ανάπτυξη. Διαδηλώσεις σχετικά με το κόστος ζωής, την εκπαίδευση, τη στέγαση και την κυβερνητική πολιτική πραγματοποιήθηκαν στην Αλβανία, στο Βέλγιο, στη Γαλλία, στην Ιταλία και την Πορτογαλία, ενώ στην Ισπανία συνεχίστηκαν οι κινητοποιήσεις για τη στέγαση.

Η Γαλλία είναι ιδιαίτερα πιθανό να αντιμετωπίσει συνεχιζόμενες κινητοποιήσεις για αρκετές ακόμη εβδομάδες ή ακόμη και μήνες. Το κίνημα των «Κίτρινων Γιλέκων» απειλεί με κύμα διαδηλώσεων, ενώ ένας συνασπισμός πέντε μεγάλων γαλλικών συνδικαλιστικών οργανώσεων έχει προκηρύξει πανεθνική απεργία και ημέρα διαμαρτυρίας για τις 5 Νοεμβρίου, με στόχο το προσχέδιο του Κρατικού Προϋπολογισμού για το 2027 και με αίτημα τη βελτίωση της αγοραστικής δύναμης των νοικοκυριών. Παράλληλα, η συνεχιζόμενη προσπάθεια της γαλλικής κυβέρνησης να εγκρίνει τον Προϋπολογισμό του 2027, ο οποίος περιλαμβάνει μέτρα για τη μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος, είναι πιθανό να προκαλέσει επιπλέον διαμαρτυρίες για αρκετές ακόμη εβδομάδες.

Στην Ισπανία αναμένεται να πραγματοποιηθούν νέες διαδηλώσεις, τόσο πριν όσο και μετά τις γενικές εκλογές. Η Γενική Ενωση Εργαζομένων (UGT) και οι Εργατικές Επιτροπές (CCOO) έχουν προκηρύξει 24ωρη γενική απεργία για τις 11 Νοεμβρίου, με αιτήματα σχετικά με την προσιτή στέγαση και τους μισθούς. Παράλληλα, η συνεχιζόμενη πίεση γύρω από τη στέγαση, την εκπαίδευση και το κόστος ζωής γενικότερα θα μπορούσε να οδηγήσει σε πρόσθετες διαδηλώσεις σε Βέλγιο, Ιταλία και Πορτογαλία, ενώ εμφανίζονται τα πρώτα σημάδια κινητοποίησης σε Αυστρία και Γερμανία, γεγονός που υποδηλώνει ότι οι χώρες αυτές ενδέχεται σύντομα να αντιμετωπίσουν κάποιο επίπεδο κοινωνικής αναταραχής. Επιπλέον, στη Σερβία οι φοιτητικές διαδηλώσεις κατά της διαφθοράς συνεχίζονται εδώ και σχεδόν δύο χρόνια.

Σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή ήπειρο, πρόσθετες αφορμές για κινητοποιήσεις θα μπορούσαν να αποτελέσουν οι αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων, οι αντιδημοφιλείς δημοσιονομικές αποφάσεις, η αποτυχία των διαπραγματεύσεων με τα συνδικάτα, οι νέες εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις, περιστατικά που σχετίζονται με τη στέγαση ή οι συγκρούσεις μεταξύ διαδηλωτών και Αστυνομίας, οι οποίες ενδέχεται να οδηγήσουν σε σοβαρά επεισόδια βίας. Το βασικό ερώτημα δεν είναι αν οι διαμαρτυρίες θα συνεχιστούν, αλλά αν θα παραμείνουν σποραδικές ή θα εξελιχθούν σε μια παρατεταμένη εκστρατεία κινητοποιήσεων, η οποία θα περιλαμβάνει απεργίες, διαταραχές στις μεταφορές και συντονισμένη δράση διαφορετικών κοινωνικών ομάδων.

Οι ισχυρότερες ενδείξεις ευρύτερης κλιμάκωσης θα ήταν οι επαναλαμβανόμενες διαδηλώσεις σε συνδυασμό με ανακοινωμένες απεργίες, η σημαντική συμμετοχή πολιτών πέραν των ήδη ενεργών ομάδων διαμαρτυρίας ή οι αποκλεισμοί που επηρεάζουν τις μεταφορές και τις βασικές υποδομές. Οι οικονομικές επιπτώσεις των διαδηλώσεων θα εξαρτηθούν από την έκταση και τη διάρκειά τους, κυμαινόμενες από τοπικές απώλειες για τις επιχειρήσεις έως, σε ένα ακραίο σενάριο, ευρύτερους κινδύνους για τις εφοδιαστικές αλυσίδες, τις επενδύσεις και την οικονομική ανάπτυξη.

Οι επιπτώσεις στις επιχειρήσεις εξαρτώνται, κυρίως, από τη διάρκεια και την ένταση των αναταραχών. Σε ένα περιορισμένο σενάριο, όπου οι διαδηλώσεις παραμένουν συγκεντρωμένες σε συγκεκριμένες ημερομηνίες και περιοχές, το κύριο κόστος θα επιβαρύνει τα καταστήματα λιανικής, τα εστιατόρια, τα ξενοδοχεία και άλλες επιχειρήσεις στις πληγείσες περιοχές. Οι επιπτώσεις θα οφείλονται σε προσωρινές διακοπές λειτουργίας, μειωμένη προσέλευση πελατών, ακυρώσεις κρατήσεων, έξοδα ασφαλείας και υλικές ζημιές. Οι διαταραχές στις τοπικές δημόσιες συγκοινωνίες θα μπορούσαν, επίσης, να δυσχεράνουν την πρόσβαση των εργαζομένων στα εταιρικά γραφεία, οδηγώντας ορισμένες επιχειρήσεις να συστήσουν ή να επιβάλουν την εξ αποστάσεως εργασία.

Ενα σενάριο μεγαλύτερης έντασης θα περιλάμβανε επαναλαμβανόμενες απεργίες, αποκλεισμούς δρόμων ή διακοπές στη λειτουργία των σιδηροδρόμων, των λιμανιών, των δικτύων διανομής καυσίμων και των εμπορευματικών μεταφορών. Αυτές οι εξελίξεις θα μπορούσαν να προκαλέσουν καθυστερήσεις στις παραδόσεις, αύξηση του κόστους εφοδιαστικής και μεταφορών, μείωση της βιομηχανικής παραγωγής και υποχρέωση των εταιριών να διατηρούν μεγαλύτερα αποθέματα ή να αναστέλλουν προσωρινά τη λειτουργία τους. Οι μικρές επιχειρήσεις θα ήταν ιδιαίτερα εκτεθειμένες, καθώς διαθέτουν γενικά λιγότερα διαθέσιμα κεφάλαια για να απορροφήσουν παρατεταμένες απώλειες εσόδων και το κόστος αποκατάστασης των ζημιών.

Σε ένα άλλο σενάριο χαμηλής πιθανότητας αλλά υψηλού αντίκτυπου, οι παρατεταμένες κοινωνικές αναταραχές σε πολλές χώρες θα μπορούσαν να αποδυναμώσουν την εμπιστοσύνη των καταναλωτών, να καθυστερήσουν τις επενδύσεις και τις προσλήψεις, να περιορίσουν την τουριστική δραστηριότητα και να εντείνουν την αβεβαιότητα στις χρηματοπιστωτικές αγορές. Το κόστος δανεισμού των κυβερνήσεων θα μπορούσε να αυξηθεί, εάν οι επενδυτές θεωρούσαν ότι οι παρατεταμένες αναταραχές ενισχύουν τους δημοσιονομικούς ή πολιτικούς κινδύνους. Ωστόσο, οι μεταβολές στις αποδόσεις των κρατικών ομολόγων, καθώς και στις τιμές των μετοχών, θα επηρεάζονταν, επίσης, από τις ευρύτερες συνθήκες των αγορών.

Οι κυβερνήσεις ενδέχεται να αντιδράσουν με στοχευμένη οικονομική στήριξη των νοικοκυριών, αποζημιώσεις για επιχειρήσεις που υπέστησαν ζημιές ή τροποποιήσεις των προϋπολογισμών τους, με κάθε επιλογή να συνεπάγεται διαφορετικές δημοσιονομικές επιπτώσεις. Εάν οι διαδηλώσεις παραμείνουν σε μεγάλο βαθμό περιορισμένες στα Σαββατοκύριακα, οι οικονομικές ζημιές είναι πιθανό να είναι εντοπισμένες και προσωρινές. Αν, αντίθετα, επεκταθούν σε παρατεταμένες απεργίες και αποκλεισμούς υποδομών, οι κίνδυνοι για την εθνική οικονομική παραγωγή και το διασυνοριακό εμπόριο θα αυξηθούν σημαντικά.