Οι λιβαδικές εκτάσεις της Ευρώπης δεν αποτελούν απλώς πηγή ζωοτροφής για την κτηνοτροφία. Ο ρόλος τους είναι πολύ ευρύτερος καθώς στηρίζουν την παραγωγή τροφίμων και τις αγροτικές κοινότητες, ενώ παράλληλα παρέχουν σημαντικές οικοσυστημικές υπηρεσίες, όπως η δέσμευση άνθρακα, ο καθαρισμός του νερού, η διατήρηση της βιοποικιλότητας και η προστασία του τοπίου.
Η αναγνώριση και η ενίσχυση αυτών των πολλαπλών οφελών βρίσκεται στο επίκεντρο του GrassConnect, ενός νέου έργου Έρευνας και Καινοτομίας του Horizon Europe, το οποίο φέρνει κοντά φορείς από όλη την Ευρώπη με στόχο την ενίσχυση της πολυλειτουργικότητας και της ανθεκτικότητας των κτηνοτροφικών συστημάτων που αξιοποιούν λιβαδικές εκτάσεις.
Τα συστήματα αυτά, ωστόσο, βρίσκονται αντιμέτωπα με αυξανόμενες πιέσεις. Η εντατικοποίηση της γεωργίας σε ορισμένες περιοχές, η εγκατάλειψη σε άλλες και οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής απειλούν την ικανότητά τους να συνεχίσουν να προσφέρουν αυτά τα πολλαπλά οφέλη. Το GrassConnect επιδιώκει να συμβάλλει στην αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων, συνδέοντας την επιστημονική γνώση με τις πρακτικές ανάγκες και αναπτύσσοντας εργαλεία και προσεγγίσεις για την καλύτερη διαχείριση των λιβαδικών εκτάσεων, την παρακολούθηση των οικοσυστημικών υπηρεσιών και την τεκμηριωμένη λήψη αποφάσεων.
Το έργο συντονίζεται από το INRAE, το Εθνικό Ινστιτούτο Έρευνας της Γαλλίας για τη Γεωργία, τα Τρόφιμα και το Περιβάλλον, και συγκεντρώνει μια ευρεία, διεπιστημονική κοινοπραξία, στην οποία συμμετέχουν πανεπιστήμια και ερευνητικά ιδρύματα, γεωργικοί και κτηνοτροφικοί οργανισμοί, περιβαλλοντικοί φορείς και οργανισμοί χάραξης πολιτικής, φορείς τεχνολογίας και βιομηχανίας, καθώς και ειδικοί στη συμμετοχή των ενδιαφερόμενων μερών και την επικοινωνία.
Το GrassConnect, διάρκειας τεσσεράμισι ετών και με χρηματοδότηση ύψους σχεδόν 8 εκατ. ευρώ από την Ευρωπαϊκή Ένωση, τοποθετεί τη συνεργασία στο επίκεντρο της φιλοσοφίας του. Μέσα από 13 Πολυσυμμετοχικούς Κόμβους Λιβαδικών Εκτάσεων (Multi-Actor Grassland Hubs – MAGHubs), σε 11 χώρες, το έργο θα φέρει κοντά αγρότες, τεχνικούς συμβούλους, ερευνητές, εκπροσώπους της βιομηχανίας, περιβαλλοντικούς και ρυθμιστικούς φορείς, ΜΚΟ και πολίτες. Καλύπτοντας διαφορετικά λιβαδικά συστήματα και κλιματικές συνθήκες, οι κόμβοι θα λειτουργήσουν ως περιβάλλοντα πραγματικών συνθηκών για τον εντοπισμό αναγκών, την ανταλλαγή γνώσης και την από κοινού ανάπτυξη και δοκιμή λύσεων.
Το έργο εξετάζει επίσης όσα συμβαίνουν πέρα από το επίπεδο της εκμετάλλευσης, διερευνώντας πώς οι οικοσυστημικές υπηρεσίες που παρέχουν οι λιβαδικές εκτάσεις μπορούν να αναγνωριστούν και να ενισχυθούν μέσω κατάλληλων κινήτρων. Τα αποτελέσματά του θα βοηθήσουν ιδιωτικούς φορείς να αναγνωρίσουν την αξία αυτών των υπηρεσιών, ενώ παράλληλα θα παρέχουν στους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής στοιχεία και εργαλεία για πιο στοχευμένη στήριξη και πληρωμές για οικοσυστημικές υπηρεσίες.
Από την ευρωπαϊκή συνεργασία στη δράση στο πεδίο
Το GrassConnect ξεκίνησε επίσημα την 1η Σεπτεμβρίου 2026, ενώ η εναρκτήρια συνάντηση πραγματοποιήθηκε από τις 15 έως τις 17 Σεπτεμβρίου, στο Clermont Ferrand της Γαλλίας, με τη συμμετοχή 32 οργανισμών από 14 χώρες. Η συνάντηση σηματοδότησε την έναρξη της συνεργασίας και έθεσε τις βάσεις για τις εργασίες που θα ακολουθήσουν. Οι συμμετέχοντες συζήτησαν τα πακέτα εργασίας και τον προγραμματισμό του πρώτου έτους, τις δραστηριότητες επικοινωνίας και διάχυσης, καθώς και την ανάπτυξη των MAGHubs. Το πρόγραμμα περιλάμβανε επίσης εκπαίδευση για τους συντονιστές των MAGHubs, επίσκεψη στους πειραματικούς βοσκότοπους του INRAE Laqueuille, καθώς και επίσκεψη στη φάρμα Ferme Le Roc στο Orcival.
Κατά τη διάρκεια της εναρκτήριας συνάντησης του GrassConnect στο Clermont-Ferrand, ο Dr. Frédéric Joly, εκ μέρους του συντονιστή του έργου, INRAE, δήλωσε:
«Πολλοί άνθρωποι από ένα ευρύ φάσμα επιστημονικών και επαγγελματικών πεδίων εργάζονται ήδη για τη διατήρηση των λιβαδικών εκτάσεων και της πολυλειτουργικότητάς τους. Στόχος μας είναι να συνδέσουμε τις προσπάθειές τους και να ενισχύσουμε τη συνολική τους αποτελεσματικότητα.»
Με το έργο να βρίσκεται πλέον επίσημα σε εξέλιξη, το GrassConnect περνά στη δράση, με στόχο την επίτευξη ουσιαστικών αποτελεσμάτων για τις λιβαδικές εκτάσεις της Ευρώπης και τα κτηνοτροφικά συστήματα που τις αξιοποιούν.
