Οι Έλληνες καταναλωτές περιμένουν πλέον από καφέ, εστιατόρια και ξενοδοχεία να λειτουργούν με περιβαλλοντική υπευθυνότητα. Την ίδια στιγμή, όμως, εμφανίζονται ιδιαίτερα επιφυλακτικοί απέναντι σε κάθε πρακτική που μεταφράζεται σε αυξημένο κόστος. Αυτό το –φαινομενικά αντιφατικό– συμπέρασμα αναδεικνύεται ως το κεντρικό εύρημα της πανελλαδικής έρευνας «Βιωσιμότητα στον κλάδο HORECA: Τι ζητούν οι Καταναλωτές», που πραγματοποιήθηκε από το Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών με τη χρηματοδότηση της Coca-Cola στην Ελλάδα, στο πλαίσιο του προγράμματος Zero Waste HORECA.
Η έρευνα παρουσιάστηκε χθες Τρίτη σε συνέντευξη Τύπου και βασίστηκε σε πανελλαδικό δείγμα 1.044 καταναλωτών, με τη συλλογή των δεδομένων να πραγματοποιείται από την Kapa Research το φθινόπωρο του 2025.
Υψηλές προσδοκίες από τις επιχειρήσεις
Σχεδόν 9 στους 10 καταναλωτές θεωρούν ότι οι επιχειρήσεις εστίασης και φιλοξενίας οφείλουν να εφαρμόζουν υπεύθυνη διαχείριση απορριμμάτων, νερού και ενέργειας. Η ανακύκλωση και η εξοικονόμηση νερού καταγράφονται ως οι πιο «αδιαπραγμάτευτες» πρακτικές, με ποσοστά αποδοχής που προσεγγίζουν το 90%.
Όπως ανέφερε κατά την παρουσίαση η Μαρία Τσελέπη, Διευθύντρια Εταιρικής Επικοινωνίας και Βιώσιμης Ανάπτυξης της Coca-Cola στην Ελλάδα, «οι πολίτες περιμένουν πλέον από τις επιχειρήσεις του κλάδου να λειτουργούν με βιώσιμο τρόπο, αλλά το σημαντικό είναι ότι αυτές οι πρακτικές έχουν θετική επίπτωση και στις ίδιες τις επιχειρήσεις, μειώνοντας το λειτουργικό τους κόστος».
Ενδεικτικό της κοινωνικής πίεσης προς τον κλάδο είναι ότι:
- το 82% θεωρεί πως η μείωση απορριμμάτων αποτελεί ευθύνη των ίδιων των επιχειρήσεων,
- το 88% αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στην ενεργειακή αποδοτικότητα,
- 3 στους 4 θεωρούν σημαντική τη χρήση τοπικών, εποχιακών ή βιολογικών πρώτων υλών.
Καταναλωτές δύο ταχυτήτων ως προς την οικολογία
Παρά τις υψηλές απαιτήσεις από τις επιχειρήσεις, η έρευνα καταγράφει μια πιο σύνθετη εικόνα για την περιβαλλοντική συμπεριφορά των ίδιων των καταναλωτών. Το 47% κατατάσσεται στους λεγόμενους eco-dismissers, με χαμηλή οικολογική ευαισθητοποίηση, το 35% στους eco-considerers, ενώ μόλις το 18% ανήκει στους eco-active.
Ο καθηγητής Γεώργιος Μπάλτας, συντονιστής της έρευνας από το Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, εξήγησε ότι: «οι καταναλωτές υιοθετούν ευκολότερα οικολογικές πρακτικές όταν αυτές δεν τους επιβαρύνουν οικονομικά ή δεν αλλάζουν τη ρουτίνα τους. Όταν τους ζητείται να πληρώσουν παραπάνω ή να καταβάλουν πρόσθετη προσπάθεια, η αποδοχή μειώνεται αισθητά».
Βιωσιμότητα χωρίς επιβάρυνση
Το πιο κρίσιμο εύρημα αφορά την προθυμία πληρωμής. Περίπου 1 στους 3 καταναλωτές (36%) δηλώνει ότι δεν είναι καθόλου διατεθειμένος να πληρώσει περισσότερο για «πράσινες» πρακτικές. Όσοι εμφανίζονται θετικοί, αποδέχονται αυξήσεις μόλις 2%–5%, ενώ η προθυμία για επιβάρυνση άνω του 10% είναι εξαιρετικά περιορισμένη.
Παράλληλα, το 67% δηλώνει ότι βασικό εμπόδιο αποτελεί η έλλειψη εμπιστοσύνης, καθώς δεν είναι βέβαιο ότι οι επιχειρήσεις εφαρμόζουν πραγματικά όσα διακηρύσσουν.
Zero Waste HORECA: όταν η βιωσιμότητα φέρνει αποτέλεσμα
Σε αυτό το περιβάλλον, η συμμετοχή σε οργανωμένα και αξιόπιστα προγράμματα αποδεικνύεται καθοριστική. Οι επιχειρήσεις που συμμετέχουν στο Zero Waste HORECA απολαμβάνουν σαφώς θετικότερη εικόνα:
- το 75% των καταναλωτών δηλώνει θετική γνώμη για τα μέλη του προγράμματος,
- το 65% είναι πιθανό να τα επιλέξει,
- το 67% θα τα σύστηνε σε άλλους.
Ο Φίλιππος Κυρκίτσος, Πρόεδρος της Οικολογικής Εταιρείας Ανακύκλωσης, τόνισε ότι: «το πρόγραμμα προσφέρει στις επιχειρήσεις δωρεάν καθοδήγηση και εργαλεία που οδηγούν σε πραγματική εξοικονόμηση πόρων και κόστους. Η βιωσιμότητα δεν είναι βάρος, αλλά ανταγωνιστικό πλεονέκτημα, όταν εφαρμόζεται σωστά».
Ιδιαίτερο βάρος αποκτούν τα στοιχεία για την εκτροπή απορριμμάτων από την ταφή, που στις επιχειρήσεις του προγράμματος ξεπερνά το 54%, όταν ο εθνικός μέσος όρος παραμένει κοντά στο 5%.
Το συμπέρασμα της έρευνας
Το μήνυμα είναι σαφές: οι καταναλωτές θέλουν βιώσιμες επιχειρήσεις, αλλά δεν αποδέχονται την επιβάρυνση του κόστους ή τις προσχηματικές «πράσινες» πρακτικές. Για τον κλάδο HORECA –και για την πολιτεία– το στοίχημα δεν είναι οι νέες επιβαρύνσεις, αλλά η στήριξη λύσεων που συνδυάζουν περιβάλλον, διαφάνεια και οικονομική αποδοτικότητα.
