Η κατάθλιψη στις γυναίκες

Οσον αφορά τη γυναικεία κατάθλιψη, θα πρέπει να σημειωθεί πως τα συμπτώματα είναι συνήθως τα τυπικά που παρατηρούνται και στα δύο φύλα:

• Στενοχώρια, ανησυχία, κακή διάθεση
• συναισθήματα απελπισίας ή απαισιοδοξίας
• ευερεθιστότητα
• συναισθήματα ενοχής, απαξίωσης η αδυναμίας
• μειωμένη ενέργεια ή εύκολη κόπωση
• χαρακτηριστική δυσκολία στον ύπνο, στην πρωινή αφύπνιση ή υπερβολικά παρατεταμένος ύπνος
• απώλεια ενδιαφέροντος ή ευχαρίστησης από προηγούμενα ενδιαφέρουσες δραστηριότητες και χόμπι
• αργή κίνηση ή αργή ομιλία, αίσθημα ανησυχίας
• δυσκολία παραμονής σε ακινησία
• δυσκολία στη συγκέντρωση, στην ανάμνηση, στη λήψη αποφάσεων
• αλλαγές στην όρεξη και αλλαγές στο βάρος
• σκέψεις θανάτου ή αυτοκτονίας, ή απόπειρες αυτοκτονίας
• σωματικοί πόνοι, πονοκέφαλοι, κράμπες, δυσπεπτικά ενοχλήματα χωρίς σαφή φυσική αιτία που δεν υποχωρούν ακόμα και με τη θεραπεία.

Ωστόσο, κάποιες μορφές κατάθλιψης είναι αποκλειστικό προνόμιο των γυναικών:

• η προεμμηνορρυσιακή δυσφορική διαταραχή,
• η περιγεννητική κατάθλιψη και
• η περιεμμηνοπαυσιακή κατάθλιψη

Η κατάθλιψη στους άνδρες

Οι άνδρες μπορεί να βιώνουν τα προαναφερθέντα τυπικά συμπτώματα και να νιώθουν λύπη, απελπισία, αίσθημα κενού, κούραση, να εμφανίζουν διαταραχές του ύπνου, ανηδονία, αλλά και να εκδηλώνουν συμπεριφορές που θα μπορούσε να είναι σημάδια κατάθλιψης και να μην αναγνωρίζονται ως τέτοια.

Αυτό συμβαίνει επειδή αυτές οι συμπεριφορές μπορεί να αλληλοεπικαλύπτονται με άλλα ζητήματα ψυχικής υγείας ή μπορεί να σχετίζονται με ιατρικές παθήσεις. Κάποια τυπικά σημάδια ή «κόκκινες σημαίες» κατάθλιψης στους άνδρες είναι:

• η συμπεριφορά «δραπέτη» (escapist): συνίσταται στο να ξοδεύει κάποιος πολύ χρόνο στη δουλειά, στον αθλητισμό στον ηλεκτρονικό υπολογιστή, αγνοώντας τη ζωή της οικογένειας και την πορεία των σχέσεών του,
• φυσικά συμπτώματα όπως πονοκέφαλοι, πεπτικά προβλήματα, σωματικοί πόνοι,
• η έντονη ροπή προς ποικίλες καταχρήσεις, όπως υπερβολικό κάπνισμα, υπερβολικό αλκοόλ και ναρκωτικές ουσίες,
• δυσλειτουργικές συμπεριφορές όπως προσπάθεια έλεγχου και βίαιη ή καταχρηστική συμπεριφορά, τόσο στο επαγγελματικό όσο και στο οικογενειακό περιβάλλον.
• Κάποιες φορές η ευερεθιστότητα, ο θυμός και η επικίνδυνη συμπεριφορά μπορεί να οδηγήσουν σε ακραίες καταστάσεις, σε τροχαία ατυχήματα ή και σε τραυματισμούς μέσα στην οικογένεια.

Η κατάθλιψη στα ηλικιωμένα άτομα

Οσον αφορά την τρίτη ηλικία, οι αιτίες και οι παράγοντες που ευνοούν την εμφάνιση της κατάθλιψης είναι πολλές:

• γνωσιακή έκπτωση,
• σωματική αναπηρία,
• οικονομική δυσπραγία,
• άνοια,
• δύσκολη πρόσβαση στις δομές Υγείας,
• νόσοι που προκαλούν κατάθλιψη και κοινωνική απομόνωση,
• δυσκολία στη φροντίδα του εαυτού,
• απώλεια της ανεξαρτησίας,
• τοποθέτηση σε δομές φροντίδας ηλικιωμένων.

Στην τρίτη ηλικία τα σημάδια της κατάθλιψης επίσης διαφοροποιούνται. Μπορεί να υπάρχουν τα κλασικά συμπτώματα της κατάθλιψης, ωστόσο είναι εμφανή και κάποια άλλα σημάδια που αποτελούν τις αντίστοιχες «κόκκινες σημαίες» για την αναγνώρισή της στα ηλικιωμένα άτομα. Τέτοια συμπτώματα είναι:

• ευερεθιστότητα-επιθετικότητα
• ανεξήγητες ενοχλήσεις, επιδεινούμενες ενοχλήσεις και σωματικοί πόνοι
• απώλεια ενδιαφέροντος για κοινωνικοποίηση ή για χόμπι
• απώλεια βάρους, ή απώλεια όρεξης
• συναισθήματα απελπισίας
• αδυναμία, έλλειψη κινήτρων ή ενέργειας
• διαταραχές στον ύπνο
• απώλεια της αυτοεκτίμησης, ανησυχίες για επιβάρυνση των άλλων
• αργή κίνηση και ομιλία
• κατάχρηση αλκοόλ
• σκέψεις αυτοκτονίας
• προβλήματα μνήμης
• παραμέληση της προσωπικής φροντίδας
• παραμέληση των γευμάτων, των φαρμάκων, της προσωπικής υγιεινής.

Φάρμακα που, δυνητικά, προκαλούν κατάθλιψη

Επιπλέον, κάποια κοινά χρησιμοποιούμενα φάρμακα, όπως είναι τα φάρμακα για την αρτηριακή υπέρταση, για τη χοληστερίνη, τα ηρεμιστικά, τα φάρμακα για τη νόσο του Πάρκινσον, για το έλκος, τα καρδιολογικά φάρμακα, η κορτιζόνη, τα παυσίπονα και τα φάρμακα που χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία των διαταραχών του πεπτικού, μπορούν δυνητικά να προκαλέσουν κατάθλιψη.

Η θεραπεία της κατάθλιψης. Κοινή για όλους, αλλά εξατομικευμένα

• Αφού διαγνωστεί η κατάθλιψη, ο θεράπων ιατρός, νευρολόγος ή ψυχίατρος θα χορηγήσει την κατάλληλη θεραπεία μέσα από μια πλειάδα αντικαταθλιπτικών φαρμάκων συνυπολογίζοντας όλα τα συμπτώματα και τις συνυπάρχουσες ασθένειες.
• Είναι δε ζωτικής σημασίας για τους ασθενείς με κατάθλιψη το να ακολουθούν τη θεραπεία κατά γράμμα και να μην τη διακόπτουν πρώιμα.
• Εφόσον η αρχική θεραπεία οδηγήσει σε ύφεση των συμπτωμάτων, θα πρέπει να έχει και την κατάλληλη διάρκεια ώστε να εδραιωθεί αυτή η ύφεση.
• Επίσης, θα πρέπει να δοθεί προσοχή στην προληπτική θεραπεία συντήρησης ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος επανεμφάνισης της κατάθλιψης.
• Τέλος, η ψυχοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει στην πρόληψη της υποτροπής, καθώς επίσης και να χρησιμοποιηθεί συνδυαστικά με τη φαρμακευτική θεραπεία.