Ο τρόπος που αναπτύσσεται ο εγκέφαλος των παιδιών συνδέεται με άγχος και κατάθλιψη στην εφηβεία

Οι επιστήμονες παρακολούθησαν σχεδόν 12.000 παιδιά για έξι χρόνια και ανέλυσαν περίπου 30.000 μαγνητικές τομογραφίες, δημιουργώντας έναν από τους λεπτομερέστερους μέχρι σήμερα χάρτες της ανάπτυξης του εγκεφαλικού φλοιού από την παιδική ηλικία προς την εφηβεία. Η μελέτη έχει αναρτηθεί στην πλατφόρμα προδημοσιεύσεων bioRxiv και δεν έχει ακόμη αξιολογηθεί από ανεξάρτητους επιστήμονες. Τα αποτελέσματά της παρουσιάστηκαν από το επιστημονικό περιοδικό Nature.

Τι συμβαίνει στον εγκέφαλο καθώς μεγαλώνουν τα παιδιά

Κατά την παιδική ηλικία και την εφηβεία ο εγκεφαλικός φλοιός, το εξωτερικό στρώμα του εγκεφάλου, γίνεται σταδιακά λεπτότερος. Η διαδικασία αυτή θεωρείται φυσιολογικό κομμάτι της ωρίμανσης του εγκεφάλου και συνδέεται μεταξύ άλλων με την απομάκρυνση νευρωνικών συνδέσεων που δεν χρησιμοποιούνται πλέον. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η λέπτυνση του φλοιού δεν πραγματοποιείται παντού με τον ίδιο ρυθμό. Κάθε περιοχή ακολουθεί τη δική της αναπτυξιακή πορεία. Πρώτες ωριμάζουν περιοχές που σχετίζονται με βασικές αισθητηριακές λειτουργίες και ακολουθούν περιοχές που συμμετέχουν σε πιο σύνθετες λειτουργίες, όπως η προσοχή, ο σχεδιασμός και η ρύθμιση των συναισθημάτων.

Τι έδειξαν σχεδόν 30.000 μαγνητικές

Οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν δεδομένα από μεγάλη αμερικανική έρευνα που παρακολουθεί σχεδόν 12.000 παιδιά από την ηλικία περίπου των 9 ετών. Τα παιδιά υποβάλλονταν σε μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου ανά δύο χρόνια, ενώ κάθε χρόνο καταγράφονταν στοιχεία για την ψυχική τους υγεία. Συνδυάζοντας τις απεικονίσεις με αυτά τα δεδομένα, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι διαφορές στον χρόνο και στον ρυθμό ωρίμανσης ορισμένων περιοχών του εγκεφάλου συνδέονταν με την εμφάνιση συμπτωμάτων ψυχικής υγείας αργότερα στην εφηβεία. Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα διαφορετικά αναπτυξιακά μοτίβα μπορούσαν να εντοπιστούν έως και τέσσερα χρόνια πριν από την εμφάνιση των συμπτωμάτων.

Όχι διαγνωστικό τεστ για τα παιδιά

Τα ευρήματα δεν σημαίνουν ότι μια μαγνητική τομογραφία μπορεί σήμερα να προβλέψει αν ένα συγκεκριμένο παιδί θα εμφανίσει κατάθλιψη ή αγχώδη διαταραχή. Ο Αβραμ Χολμς, νευροεπιστήμονας στο Πανεπιστήμιο Rutgers που δεν συμμετείχε στην έρευνα, επισημαίνει ότι τα μοτίβα που εντοπίστηκαν είναι λεπτές διαφορές που γίνονται εμφανείς όταν εξετάζονται δεδομένα από πολύ μεγάλους πληθυσμούς. Για τον λόγο αυτό δεν μπορούν ακόμη να χρησιμοποιηθούν στην κλινική πράξη για να προβλεφθεί η εξέλιξη της ψυχικής υγείας ενός μεμονωμένου παιδιού. Η σημασία της έρευνας βρίσκεται αλλού, τα αποτελέσματα υποδεικνύουν ότι για την κατανόηση ορισμένων ψυχικών διαταραχών ίσως δεν έχει σημασία μόνο ποια περιοχή του εγκεφάλου επηρεάζεται, αλλά και πότε αυτή ωριμάζει. Οι ερευνητές εντόπισαν επίσης ενδείξεις ότι ορισμένα από τα αναπτυξιακά μοτίβα συνδέονται με γονίδια που είναι ενεργά ήδη πριν από τη γέννηση. Το εύρημα ανοίγει έναν νέο δρόμο για τη μελέτη του τρόπου με τον οποίο η αναπτυξιακή πορεία του εγκεφάλου μπορεί να σχετίζεται με την ψυχική υγεία αργότερα στη ζωή.