Το καλοκαίρι δεν φέρνει μόνο διακοπές, μπάνια και περισσότερες ώρες στην εξοχή. Φέρνει και αρκετές «συμβουλές» για την υγεία που περνούν από γενιά σε γενιά, χωρίς πάντα να έχουν επιστημονική βάση. Η σύγχρονη ιατρική, όμως, έχει βάλει αρκετούς από αυτούς τους μύθους στο μικροσκόπιο και τους έχει ξεπεράσει.
Όπως εξηγεί η Χρύσα Δέδε, νοσηλεύτρια ΕΣΥ και πάρεδρος στην Εταιρεία Μελέτης Παραγόντων Κινδύνου Για Αγγειακά Νοσήματα «το καλοκαίρι δεν αποτελεί μόνο μια εποχική μεταβολή της θερμοκρασίας. Για τον ανθρώπινο οργανισμό, η παρατεταμένη έκθεση στη ζέστη συνιστά πραγματική φυσιολογική πρόκληση, καθώς απαιτεί συνεχή προσαρμογή των μηχανισμών θερμορύθμισης. Την ίδια στιγμή, η εξέλιξη της ιατρικής γνώσης μάς επιτρέπει να επανεξετάζουμε αντιλήψεις και συμβουλές που για δεκαετίες θεωρούνταν αυτονόητες».
Ας δούμε 5 (+1) από τους πιο γνωστούς καλοκαιρινούς μύθους και ποια είναι η πραγματικότητα.
Μύθος 1ος: Να περιμένουμε 3 ώρες μετά το φαγητό πριν κολυμπήσουμε
«Μην μπεις στη θάλασσα, μόλις έφαγες». Πρόκειται για την πιο διαδεδομένη και μεγαλύτερη παρεξήγηση που έχει καταρριφθεί επιστημονικά. Η πέψη πράγματι αυξάνει την ανάγκη για αιμάτωση του πεπτικού συστήματος, όμως αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι το σώμα δεν μπορεί να υποστηρίξει ταυτόχρονα μια ήπια σωματική δραστηριότητα και πολύ περισσότερο «κράμπες» και κίνδυνο πνιγμού και θανάτου.
Είναι χαρακτηριστικό ότι ο Αμερικανικός Ερυθρός Σταυρός έχει αποφανθεί οριστικά και αμετάκλητα ότι δεν έχει καταγραφεί κανένας θάνατος από κολύμβηση μετά από φαγητό. Το σημαντικό είναι να αποφεύγεται η κατανάλωση αλκοόλ πριν από την κολύμβηση και φυσικά, να τηρούνται οι βασικοί κανόνες ασφάλειας στη θάλασσα.
Όλοι οι διεθνείς οργανισμοί (ΠΟΥ, ΕΜΑ, CDC) δεν περιλαμβάνουν το φαγητό στους κινδύνους πνιγμού στο νερό.
Διαβάστε Επίσης
Η κ. Δέδε επισημαίνει ότι πολλά είναι αυτά που αλλάζουν στις αντιλήψεις μας όσο η επιστήμη ανακαλύπτει: «Εκείνο που αλλάζει είναι ο τρόπος με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την πρόληψη. Η σύγχρονη ιατρική απομακρύνεται από γενικευμένους και απόλυτους κανόνες και στρέφεται περισσότερο στην αξιολόγηση του πραγματικού κινδύνου για κάθε άνθρωπο. Η επιστήμη δεν απορρίπτει όσα γνωρίζαμε. Τα ελέγχει, τα επαναξιολογεί και, όταν τα δεδομένα το επιβάλλουν, τα αναθεωρεί. Ιδιαίτερα το καλοκαίρι, η έγκυρη ενημέρωση αποτελεί ουσιαστικό μέρος της πρόληψης».
Μύθος 2ος: Το παγωμένο ντους είναι η καλύτερη λύση για τη ζέστη
Πολλοί λένε πως στις πολύ ζεστές ημέρες, ένα παγωμένο ντους μπορεί να βοηθήσει το σώμα να αποβάλει τη θερμότητα, όμως, δεν ισχύει.
Όταν ανεβαίνει η θερμοκρασία του περιβάλλοντος, ο οργανισμός προσπαθεί να διατηρήσει σταθερή την εσωτερική του θερμοκρασία, κυρίως μέσω της αγγειοδιαστολής του δέρματος και της εφίδρωσης. Το πολύ κρύο νερό προκαλεί αγγειοσύσπαση, περιορίζοντας προσωρινά την αποβολή της θερμότητας, ενώ το χλιαρό νερό επιτρέπει μια πιο ομαλή διαδικασία δροσισμού.
Η ζέστη, ωστόσο, δεν επιβαρύνει μόνο τη θερμοκρασία του σώματος, όπως εξηγεί η κ. Δέδε: «Εάν οι απώλειες σε υγρά δεν αναπληρωθούν επαρκώς ή η έκθεση στη ζέστη παραταθεί, μπορεί να εμφανιστούν αφυδάτωση, κεφαλαλγία, ζάλη, αδυναμία, μυϊκές κράμπες και θερμική εξάντληση, με το σοβαρότερο πρόβλημα την θερμοπληξία, μια δυνητικά απειλητική για τη ζωή κατάσταση που απαιτεί επείγουσα αντιμετώπιση». Ορισμένα φάρμακα μπορεί επίσης να επηρεάσουν την ισορροπία υγρών, την εφίδρωση ή την προσαρμογή του οργανισμού στη ζέστη.
Μύθος 3ος: Οι χυμοί ενυδατώνουν το ίδιο με το νερό
Αυτό σίγουρα δεν ισχύει. Το νερό παραμένει η πιο απλή και βασική επιλογή για την ενυδάτωση. Οι χυμοί και, κυρίως, τα αναψυκτικά με πρόσθετη ζάχαρη προσθέτουν θερμίδες και δεν αποτελούν ισοδύναμη επιλογή για την καθημερινή κάλυψη των αναγκών μας σε υγρά.
«Η επαρκής πρόσληψη υγρών και κυρίως νερού, η παραμονή σε δροσερό περιβάλλον, ο κατάλληλος ρουχισμός και ο περιορισμός της έντονης δραστηριότητας τις θερμότερες ώρες παραμένουν βασικοί άξονες πρόληψης», υπενθυμίζει η κ. Δέδε.
Μύθος 4ος: Τα επιπλέον κιλά οφείλονται μόνο στο πολύ φαγητό
Η ζυγαριά μετά τις διακοπές μπορεί να δείξει ένα-δύο κιλά παραπάνω, όμως, το βάρος -οι επιστήμονες υποστηρίζουν- ότι δεν επηρεάζεται μόνο από το φαγητό. Ένα κοκτέιλ μπορεί εύκολα να προσθέσει 200-350 θερμίδες στην ημέρα, χωρίς να προκαλεί ιδιαίτερο αίσθημα κορεσμού. Αν καταναλωθούν τρία, το θερμιδικό τους φορτίο μπορεί να αντιστοιχεί ουσιαστικά σε ένα επιπλέον γεύμα. Και βέβαια, το φαινομενικά επιπλέον βάρος μπορεί να επηρεάζεται και από την κατακράτηση υγρών, την αυξημένη πρόσληψη αλατιού στα γεύματα εκτός σπιτιού, την αναπλήρωση του γλυκογόνου στους μυς, αλλά και παράγοντες όπως ο κακός ύπνος. Έχει αποδειχθεί ότι ακόμη και λίγες νύχτες ανεπαρκούς ύπνου μπορούν να επηρεάσουν τις ορμόνες που ρυθμίζουν την πείνα και τον κορεσμό, μειώνοντας τη λεπτίνη και αυξάνοντας τη γκρελίνη.
Μύθος 5ος: Έλεγχος της βιταμίνης D και λήψη συμπληρωμάτων
Η βιταμίνη D, ή αλλιώς «βιταμίνη του ήλιου» έχει γίνει τα τελευταία χρόνια αντικείμενο έντονης συζήτησης και προβληματισμού, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε υγιής άνθρωπος χρειάζεται απαραίτητα ετήσιο αιματολογικό έλεγχο ή συμπλήρωμα.
Πρόσφατες μελέτες αποδεικνύουν πώς οι παρεμβάσεις στην πρόσληψη του οργανισμού σε βιταμίνη D, πρέπει να είναι πιο στοχευμένες και προσαρμοσμένες στις ανάγκες και στους παράγοντες κινδύνου κάθε ανθρώπου και όχι σε έναν γενικό κανόνα που ισχύει για όλους. Κυρίως, στους ηλικιωμένους, στα βρέφη, τις έγκυες και σε ανθρώπους που πάσχουν από ειδικά νοσήματα.
Για την πλειοψηφία των ανθρώπων η πρόσληψη της βιταμίνης D μέσω της έκθεσης του σώματος, 15 ή 20 λεπτά ημερησίως στον ήλιο είναι επαρκής για την ποσότητα που χρειάζεται ο οργανισμός.
Μύθος 6ος: Οι θερινές ουρολοιμώξεις και η πραγματικότητα
Οι ουρολοιμώξεις αποτελούν μία από τις συχνότερες βακτηριακές λοιμώξεις και γύρω από αυτές εξακολουθούν να υπάρχουν αρκετές λανθασμένες αντιλήψεις. Ιδίως κατά τους θερινούς μήνες, το βρεγμένο μαγιό, η ζέστη και η θάλασσα συχνά θεωρούνται οι βασικοί «ένοχοι». Τι ισχύει όμως στην πραγματικότητα;
Μύθος: Το βρεγμένο μαγιό προκαλεί ουρολοίμωξη
Αλήθεια: Δεν αποτελεί από μόνο του αιτιολογικό παράγοντα, ωστόσο η παρατεταμένη παραμονή με βρεγμένα ρούχα μπορεί να ευνοήσει την ανάπτυξη μικροοργανισμών. Συνιστάται η αλλαγή μαγιό μετά το μπάνιο.
Μύθος: Οι ουρολοιμώξεις οφείλονται στο κρύο
Αλήθεια: Πρόκειται κυρίως για βακτηριακές λοιμώξεις. Το καλοκαίρι, η αφυδάτωση και η καθυστέρηση στην ούρηση μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο εμφάνισής τους.
Μύθος: Οι χυμοί και τα αναψυκτικά αντικαθιστούν το νερό.
Αλήθεια: Το νερό είναι απαραίτητο για την επαρκή ενυδάτωση και τη διευκόλυνση της αποβολής βακτηρίων μέσω των ούρων.
Μύθος: Κάθε αίσθημα καύσου ή τσουξίματος σημαίνει ουρολοίμωξη
Αλήθεια: Τα συμπτώματα αυτά μπορεί να οφείλονται και σε άλλες αιτίες. Απαιτείται ιατρική αξιολόγηση για τη σωστή διάγνωση.
Μύθος: Η ουρολοίμωξη θα υποχωρήσει από μόνη της
Αλήθεια: Τα συμπτώματα δεν πρέπει να αγνοούνται, ιδιαίτερα όταν επιμένουν ή συνοδεύονται από πυρετό, πόνο ή αιματουρία.
Μύθος: Μπορώ να λάβω παλαιότερη αντιβίωση
Αλήθεια: Η αντιβιοτική αγωγή πρέπει να χορηγείται αποκλειστικά από ιατρό, λόγω του κινδύνου αντοχής και ακατάλληλης θεραπείας.
Η πρόληψη είναι απλή και βασίζεται σε επαρκή ενυδάτωση, τακτική ούρηση, άμεση αλλαγή βρεγμένου μαγιό και σωστή υγιεινή. Σε περίπτωση συμπτωμάτων, η έγκαιρη ιατρική εκτίμηση είναι απαραίτητη.
