Οδοιπορικό στην Αναβρυτή: Ένα μαγευτικό ταξίδι στο σταυροδρόμι μονοπατιών στον Ταΰγετο

Αυτές αφορούσαν τις ανταλλαγές προϊόντων, το εμπόριο, την επικοινωνία, τις λατρευτικές συνήθειες ακόμη και ανάγκες για στρατιωτικούς λόγους. Τα μονοπάτια έδωσαν στη συνέχεια τη θέση τους στους ασφάλτινους δρόμους, όμως αυτά παραμένουν εκεί, σε πείσμα των καιρών!

Απολαμβάνοντας την διαδρομή με τον κ. Κανελλόπουλο οδηγό – Photo Athina.K.

Ένα τέτοιο συγκοινωνιακό σύμπλεγμα μπορεί κανείς να συναντήσει στην Αναβρυτή. Το ορεινό χωριό που βρίσκεται σε υψόμετρο 800 μέτρων, «φωλιασμένο» στις ανατολικές πλαγιές του Ταϋγέτου, 14 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά της Σπάρτης. Το αξιοσημείωτο με αυτές τις πεζοπορικές διαδρομές είναι πως έχουν μελετηθεί τόσο καλά ώστε να συνδέουν μεταξύ τους χωριά, ξωκλήσια, μοναστήρια, κτήματα, αρχαιολογικούς χώρους, σπήλαια και πολλά ακόμη, δημιουργώντας ένα εντελώς διαφορετικό δίκτυο επικοινωνίας που ενώ μοιάζει πρωτόγονο έχει στηθεί με πολύ έξυπνο και πρακτικό τρόπο.

Σε πολλές περιπτώσεις δε, γεφύρια, περάσματα από ποτάμια ή φαράγγια έχουν μια πολύ ιδιαίτερη αρχιτεκτονική που είναι εντυπωσιακή μόνο και μόνο αν αναλογιστεί κανείς την εποχή που φτιάχτηκαν και τις συνθήκες.

Το πράσινο «μπερδεύεται» με το καφέ των βουνών και το γαλάζιο του ουρανού – Photo Athina.K.

«Φορέστε αθλητικά παπούτσια και φέρτε ένα άδειο παγούρι» μας τόνισε ο δημοφιλής στους πεζοπόρους και δημιουργός του ξενώνα «Αρχοντικό», στο χωριό Αναβρυτή και του kaneltrekking.gr, Γιώργος Κανελλόπουλος που μας υποδέχτηκε με ένα λαμπερό χαμόγελο. Ένας δεινός ορειβάτης και trekker που οργανώνει πολλές δραστηριότητες. Τα παπούτσια, το καταλάβαμε γιατί. Αλλά το άδειο παγούρι… «Θα καταλάβετε, στη συνέχεια» μας είπε.

Στην Αναβρυτή θα απολαύσεις την ηρεμία που σου προσφέρει η φύση – Photo Athina.K.

Ένας… επίγειος παράδεισος

Η Αναβρυτή είναι ένα χωριό με άφθονα πηγαία νερά που αναπηδούν από τα σπλάχνα του βουνού και διατρέχουν τις όμορφες γειτονιές με τα πετρόχτιστα σπίτια και τα ξύλινα μπαλκόνια. Από το χωριό ξεκινούν και πολλά δευτερεύοντα μονοπάτια που οδηγούν στις κορυφές του Ταΰγετου, αλλά και σε τοποθεσίες φυσικού και ιστορικού ενδιαφέροντος. Υπάρχουν επιλογές για πεζοπορία, ορεινή ποδηλασία και διάσχιση φαραγγιών. Με δεκάδες μονοπάτια πεζοπορίας και 2 φαράγγια, οι επιλογές είναι ατελείωτες!

Ένα μικρό εξωκλήσι που περιμένει τους επισκέπτες της Αναβρυτής – Photo Athina.K.

«Το χωριό παλιά λεγόταν Βρυσεαί κι αναφέρεται από την εποχή του Παυσανία. Το χωριό έφτασε στο σημείο να έχει 3.500 κόσμο και όταν η βιομηχανία εισέβαλε στη ζωή μας άρχισε η μετανάστευση του κόσμου. Άρχισαν να φεύγουν για την Αμερική» μας ανέφερε ο κ.Κανελλόπουλος κατά την ξενάγηση στο χωριό. «Μετά τον εμφύλιο έφυγαν περίπου 1.000 Αναβρυτιώτες για την Αμερική. Εκεί δημιούργησαν τον πρώτο ελληνικό σύλλογο (1900) που είναι πολύ δυνατός. Κάθε Εθνική Εορτή της 25ης Μαρτίου και 28ης Οκτωβρίου που γίνεται παρέλαση στη Νέα Υόρκη, μπροστά είναι ο σύλλογος των Αναβρυτιωτών και μετά είναι οι άλλοι ελληνικοί σύλλογοι» ανέφερε με καμάρι.

Η κεντρική πλατεία της Αναβρυτής – Photo Athina.K.

Και πρόσθεσε με υπερηφάνεια: «Εδώ είναι το κέντρο των μονοπατιών του Ταϋγέτου. Από εδώ ξεκινάνε πάρα πολλά μονοπάτια. Από εδώ περνάει το ευρωπαϊκό μονοπάτι το Ε4 που διασχίζει όλη την Ελλάδα. Περνάει από την Πορτογαλία και καταλήγει στην Κύπρο».

Το καμπαναριό του χωριού της Αναβρυτής – Photo Athina.K.

Η μηχανή που έσωσε το χωριό από τους Γερμανούς

Στην Αναβρυτή ο επισκέπτης μπορεί να συναντήσει τον Ναό του Αγίου Νικολάου – την ενοριακή εκκλησία του χωριού με το ψηλό καμπαναριό. Στο εσωτερικό ξεχωρίζει το τέμπλο και οι παλιές τοιχογραφίες. Η εκκλησία γιορτάζει στις 6 Δεκεμβρίου. Γύρω από το χωριό υπάρχουν, επίσης, πολλές Βυζαντινές και Μεταβυζαντινές εκκλησίες, ενώ το σχολείο στεγάζει το Βοτανικό και Γεωλογικό Μουσείο με πλήθος φυτών και πετρωμάτων του Ταϋγέτου. Σε απόσταση δύο χιλιομέτρων, ο επισκέπτης μπορεί να βρει την Ιερά Μονή της Φανερωμένης.

Ο «σωτήρας» του χωριού τα χρόνια της Κατοχής – Photo Athina.K.

Πολλούς κατοίκους δεν θα δεις εδώ. Την ηρεμία διαταράσσουν τα νερά που τρέχουν, τα πουλιά που ακούς αλλά και οι πολλές ιστορίες που εξιστορεί ο Γιώργος Κανελλόπουλος. «Σε αντίθεση με άλλα χωριά, η Αναβρυτή έμεινε αλώβητη από τους Γερμανούς χάρη σε μια μηχανή», μας λέει και αναρωτιόμαστε… Τι μηχανή να είναι αυτή. «Το 1943 ανέβηκε εδώ ένας λόχος Γερμανών για να κάψουν το χωριό. Ο λόγος ήταν οι αντάρτες που υπήρχαν στον Ταΰγετο, αλλά και το ότι υπήρχαν αρκετοί Εβραίοι στο χωριό. Μπαίνοντας στο χωριό άκουσαν μία μηχανή να δουλεύει έξω από τον δρόμο. Πλησίασαν να δούνε τι είναι αυτός ο θόρυβος και βρήκαν ένα μονοκύλινδρο κινητήρα, αυστριακής προέλευσης, που δούλευε. Παρήγαγε ρεύμα για το χωριό  και έδινε κίνηση σε τέσσερις-πέντε άλλες μηχανές, κορδέλες που σκίζανε ξύλα, αλωνιστική μηχανή και διάφορα άλλα μηχανήματα. Επειδή ο λοχαγός ήταν Αυστριακός, όταν είδε ότι η μηχανή ήταν αυστριακή, έβαλε τους φαντάρους να χαιρετίσουν στρατιωτικά τη μηχανή και είπε σε κάποιον χωριανό ότι το χωριό σας θα γλιτώσει το κάψιμο λόγω της μηχανής».

Ένα από τα μονοπάτια της γαλήνης και της ηρεμίας – Photo Athina.K.

Πώς δημιουργήθηκαν τα μονοπάτια

Οι Αναβρυτιώτες, απομονωμένοι από τον κάμπο αναπτύχθηκαν βιομηχανικά. Έκαναν τα βυρσοδεψία, έφτιαχναν κεριά, έκαναν τσαντίλες που βάζαμε τα παλιά τα χρόνια στα ελαιοτριβεία για να βγάλουμε το λάδι, ενώ έφτιαχναν και σκοινιά. Αλλά για να εμπορευτούν αυτά τα πράγματα  έπρεπε να κάνουν μονοπάτια, έπρεπε να κατέβουν στην Καλαμάτα να τα φορτώσουν στα καράβια.

Ένας από τους πολλούς καταρράκτες στο μονοπάτι Ε4 – Photo Athina.K.

Στη Σπάρτη δεν κατέβαιναν εύκολα και έτσι έφτιαξαν διάφορα μονοπάτια που υπάρχουν ακόμα και τώρα. Άλλα καταλήγουν στην Καρδαμύλη, άλλα καταλήγουν στην Καλαμάτα και άλλα φτάνουν μέχρι και τη Δημητσάνα. Αυτά τα μονοπάτια όταν «τελείωσε» η βιομηχανία εδώ πάνω και άρχισε η μετανάστευση του κόσμου, αφέθηκαν στη τύχη τους. Ή καλύτερα… αναζωογονήθηκαν!  Το 2000 ο Ορειβατικός Σύλλογος της Σπάρτης ανακάλυψε όλα αυτά τα μονοπάτια, τα καθάρισε, τα σηματοδότησε και έτσι έχουμε αυτό το εξαιρετικό δίκτυο των μονοπατιών στον Ταΰγετο.

Οι ελάχιστες στιγμές που περπατάγαμε δίπλα-δίπλα όταν δεν… εξαφανιζόταν μέτρα μπροστά ο ξεναγός μας! – Photo Athina.K.

«Η ιστορία του Πάτρικ Λη Φέρμορ με έκανε να ασχοληθώ με τα μονοπάτια» μονολόγησε ο ταχύτατος ξεναγός μας, που έφευγε μέτρα μακριά και αναρωτηθήκαμε: «Ποιος είναι ο κύριος». «Ο Πάτρικ Λη Φέρμορ, ο Άγγλος περιηγητής, ο οποίος συνεργάστηκε με τους αντάρτες στον πόλεμο των Γερμανών στην Κρήτη, τελειώνοντας ο πόλεμος, πέρασε από την Αναβρυτή, διέσχισε τον Ταΰγετο και έφτασε στην Καρδαμύλη. Εκεί αγόρασε ένα κτήμα δίπλα στη θάλασσα και έκανε το σπίτι του και έμεινε εκεί μέχρι το θάνατό του. Εγώ, διαβάζοντας το βιβλίο του ανακάλυψα τη διαδρομή του και την κατέγραψα και από τότε ταξιδεύω τον κόσμο με τις διαδρομές εδώ» μας αποκαλύπτει.

Σε κάθε διαδρομή υπάρχει και σχετική σήμανση – Photo Athina.K.

Απολαμβάνοντας τη γαλήνη της φύσης

Το δίκτυο μονοπατιών του Ταϋγέτου χάρη στον Ρόλφ Ρόστ, τον Γιώργο Κανελλόπουλο και τον ορειβατικό σύλλογο Σπάρτης, είναι πολύ περιποιημένο και άριστα σηματοδοτημένο σε όλο του το μήκος. Πράγμα που σημαίνει ότι ο πεζοπόρος (εφόσον πληροί τις απαραίτητες προϋποθέσεις) μπορεί να απολαύσει με ασφάλεια το μεγαλείο της φύσης.

Ο Ρόλφ Ρόστ με τον Γιώργο Κανελλόπουλο επί τω έργω

Και ενώ διασχίζαμε ένα από τα δεκάδες μονοπάτια προς το Ταΰγετο, κάναμε στάση. Όχι για ξεκούραση. Αλλά για να απολαύσουμε το καταπράσινο τοπίο με τον χιονισμένο Ταΰγετο αλλά και για να μορφωθούμε . «Εδώ είναι η Παναγιά η Σχοινοπλόκος» μας αναφέρει. Κοιτάγαμε δεξιά, κοιτάγαμε αριστερά και αναρωτηθήκαμε. «Πού την βλέπει;». «Εκεί απέναντι είναι, δίπλα από τη σπηλιά», μας απαντά. Αφού αφήσαμε πίσω μας την πυκνή βλάστηση και πλησιάσαμε πιο κοντά, διασχίζοντας τον χωμάτινο δρόμο, τα μάτια μας έπεσαν πάνω της. «Μέσα στο βράχο υπάρχει ένα σπήλαιο με σταλακτίτες και σταλαγμίτες, στο οποίο κρυβόντουσαν οι Αναβλητιώτες όταν ανέβαιναν οι Τούρκοι και όταν ανέβαιναν οι Γερμανοί, όπως το 1943. Τότε που ανέβηκαν με ένα λόχο για να κάψουν το χωριό, κρύφτηκαν 2.500 άνθρωποι μέσα» μας πρόσθεσε αποκαλύπτοντάς μας άλλο ένα μυστικό του τόπου!

Στα «σπλάχνα» του βουνού κρύφτηκαν 2.500 άνθρωποι για να γλιτώσουν από τους Γερμανούς – Photo Athina.K.

Τα νησιώτικα παράθυρα στην Αναβρυτή και η… Μπουμπουλίνα

Σε εκείνο το σημείο, δίπλα από την Παναγιά τη Σχοινοπλόκο, έφτιαχναν τα πιο γερά σχοινιά (από τρίχα κατσίκας) και αυτά λέγεται ότι χρησιμοποιούσε η Μπουμπουλίνα στα πλοία της. «Το ότι αγόραζε η Μπουμπουλίνα σκοινιά από την Αναβρυτή δεν είναι διασταυρωμένο, αλλά μπορεί να έχει κάποια αλήθεια, γιατί έχει επικρατήσει και το μπλε χρώμα, το νησιώτικο, στην Αναβρυτή. Υπάρχουν παλιά σπίτια με μπλε παράθυρα. Υπάρχουν σπίτια με μπλε τοίχους. Υπάρχουν σπίτια μόνο με μπλε πόρτες. Πιστεύω ότι κάπου συνδέεται αυτό, χωρίς να είμαι σίγουρος γιατί δεν το έχω διασταυρώσει» μας αναφέρει ο κ. Κανελλόπουλος.

Μια μικρή στάση για να σχεδιάσουμε την επόμενη διαδρομή μας – Photo Athina.K.

Το Ευρωπαϊκό Μονοπάτι Ε4 Πελοποννήσου

Παρακολουθούμε τον κ. Γιώργο, καθώς βαδίζει στο μονοπάτι και μας φέρνει στη μνήμη την περιπατητική συμπεριφορά των αυθεντικών ορειβατών. Ποτέ δεν αφήνουν μια πέτρα ή ένα κλαδί πάνω στο μονοπάτι, τα απομακρύνουν στη στιγμή. Όχι  επειδή αποτελούν ανυπέρβλητα εμπόδια αλλά γιατί θεωρούν ηθική υποχρέωσή τους να διατηρούν στην καλύτερη δυνατή κατάσταση τις αγαπημένες τους στράτες στο βουνό.

Συνεχίζοντας ακάθεκτοι… – Photo Athina.K.

Με αφετηρία τα Πυρηναία Όρη στην Ισπανία, το Ευρωπαϊκό Μονοπάτι Μεγάλων Διαδρομών Ε4 περνά από τις Άλπεις και φθάνει στην Ελλάδα μέσω της πρώην Γιουγκοσλαβίας. Από την οροσειρά της Πίνδου διασχίζει κατά μήκος την ηπειρωτική Ελλάδα και τα όρη της Πελοποννήσου για να καταλήξει στην Κρήτη και από εκεί στην Κύπρο. Η διαδρομή του μονοπατιού στην Ελλάδα χωρίζεται σε τρία τμήματα, το Βόρειο, το Μεσαίο και το Νότιο. Το τελευταίο, ξεκινώντας από το Διακοφτό διέρχεται, μέσω της Τρίπολης στη βόρεια Λακωνία, διασχίζει το διευρυμένο δήμο Γυθείου κι από εκεί, έχοντας διασχίσει 300 χμ πεζοπορίας. Από εκεί μέσω άλλου μονοπατιού καταλήγει στο ακρωτήριο Ταίναρο, το νοτιότερο ηπειρωτικό σημείο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ένα από τους πολλούς χάρτες που θα δει κανείς στη διαδρομή του – Photo Athina.K.

Η διαδρομή ακολουθεί την πορεία: Άγιος Πέτρος – Καρυές – Βρέσθενα – Θεολόγος – Σπάρτη – Μυστράς – Μονή Φανερωμένης – Αναβρυτή –- Λακώματτα – Καταφύγιο Ταΰγετου – Πενταυλοί – Άγιος Δημήτριος – Άρνα – Ρέμα Αγίας Μαρίνας – Μονή Παναγιάς Γιάτρισσας- Καστάνια – Γύθειο. Μέσω του χωριού Κάψια στην Τρίπολη, το μονοπάτι εισέρχεται στο χωριό Καρυές στις πλαγιές του Πάρνωνα και διασχίζοντας το δάσος καταλήγει στα Βρέσθενα. Μέσω της Σπάρτης το μονοπάτι οδηγεί στην καστροπολιτεία του Μυστρά με τις βυζαντινές εκκλησιές και τα πετρόχτιστα στενά. Με τη θέα του Ταΰγετου να συντροφεύει τον ορειβάτη, μετά από 7 ώρες πεζοπορία, φτάνει στην Αναβρυτή και στο ορειβατικό καταφύγιο του Ταϋγέτου που προσφέρεται για διανυκτέρευση. Μέσα από δασικούς δρόμους και άφθονες πηγές, καταλήγει στους Πενταυλούς, μια περιοχή ιδιαίτερου φυσικού κάλους που αποτελεί συνέχεια του φαραγγιού του Ανακώλου.

Μια από τις πολλές διαδρομές του Ε4 – Photo Athina.K.

Κοντά στον ποταμό, με την χαράδρα, τα παλιά γεφύρια και τους παραδοσιακούς νερόμυλους η διαδρομή συνεχίζει στην Άρνα και την περίφημη Μονή Παναγίας Γιάτρισσας για να καταλήξει στην Καστάνια. Από εδώ, το μονοπάτι διασχίζει παραδοσιακούς οικισμούς, σπήλαια, δάση, λόφους, πηγές και ρεματιές μέχρι να φτάσει στο Γύθειο. Στην πορεία του το Ε4 διασταυρώνεται με το εθνικό μονοπάτι Ε32 και πολλά ακόμη τοπικά μονοπάτια προς τις κορυφές του Πάρνωνα και του Ταΰγετου, αλλά και δασικές περιοχές, σημαντικές βυζαντινές μονές και παραδοσιακούς οικισμούς.

Μοναχικός αλλά όχι μόνος… – Photo Athina.K.

Παρότι η διαδρομή του Νότιου τμήματος θεωρείται εύκολη είναι προτιμότερο να τη διασχίσει κανείς την Άνοιξη και το Φθινόπωρο πάντα συνοδεία καλού ορειβατικού εξοπλισμού. Οι ταμπέλες και τα σημάδια του Ε4 ξεχωρίζουν από το συνδυασμό των χρωμάτων τους σε κίτρινο και μαύρο.

Δείτε περισσότερα μονοπάτια στο: https://kaneltrekking.gr/el/explore/things-to-do-in-taygetos

Μερικές από τις πηγές που σε ξεδιψάνε – Photo Athina.K.

Παναγιά Λαγκαδιώτισσα: Το σπηλαιώδες ξωκλήσι στο Παρόρι

Μια ανάσα έξω από το Παρόρι ξεκινά το μονοπάτι για να φτάσεις στο εκκλησάκι που έχει κρυφτεί κυριολεκτικά μέσα στην κόκκινη κοιλιά του βράχου.

Στο μονοπάτι για την Παναγιά Λαγκαδιώτισσα – Photo Athina.K.

Ο λόγος για την Παναγιά Λαγκαδιώτισσα.  Η παράδοση θέλει τον Κωνσταντίνο Παλαιολόγο να κάνει τη διαδρομή του μονοπατιού μέχρι το εκκλησάκι για να παρακολουθήσει τη λειτουργία και να πάρει την ευλογία του παπά πριν ξεκινήσει για το μεγάλο ταξίδι στην Κωνσταντινούπολη το 1449.

Η Παναγία η Λαγκαδιώτισσα χρονολογείται από τον 12ο αιώνα.

Μοναδικός ναός στο είδος του – Photo Athina.K.

Αφετηρία γι αυτή τη διαδρομή είναι το χωριό Παρόρι, πέντε χιλιόμετρα νοτιοδυτικά της Σπάρτης. Από την πλατεία θα περάσουμε την οδική γέφυρα προς Άγιο Ιωάννη και στα είκοσι μέτρα, θα δούμε τις ενημερωτικές πινακίδες της πεζοπορίας. Από εκεί παίρνουμε τον τσιμεντόδρομο που μετατρέπεται σταδιακά σε χωματόδρομο και περπατάμε για τρακόσια περίπου μέτρα. Στο τέλος του μικρού δρόμου, ξεκινάει το μονοπάτι προς Λαγκαδιώτισσα. Η σήμανση είναι άριστη και στη διχάλα, ακολουθούμε το μονοπάτι προς τα δεξιά.

Το καμπαναριό στην Παναγιά Λαγκαδιώτισσα – Photo Athina.K.

Η άγρια φύση που περιβάλλει το φαράγγι, το τραγούδι του νερού και των πουλιών που αποτελούν και τους μοναδικούς ήχους τριγύρω, δημιουργούν ένα κλίμα απομόνωσης και γαλήνης. Μια μοναδική αίσθηση, όπου ο άνθρωπος νιώθει ικανός, να αγγίξει τα θεία και τον ουρανό.

Η… είσοδος για την Παναγιά Λαγκαδιώτισσα – Photo Athina.K.

Οι κρεμασμένες κυψέλες

Το Νοέμβριο του 2017 και σε αρκετά φανερά σημεία κατά μήκος της διαδρομής Ε4 τοποθετήθηκαν μικρά κλουβιά (μελίσσια) με σκοπό οι άγριες μέλισσες να χτίσουν εκεί τα δίχτυα τους ώστε να προστατευτούν το χειμώνα.

Τα υλικά που υπάρχουν μέσα στα κλουβιά είναι ξύλο και φυτικός βλαστός, έτσι όπως ακριβώς υπάρχουν και στη φύση.

Διάσπαρτες πολλές κρεμασμένες κυψέλες – Photo Athina.K.

«Ο Ταΰγετος είναι από τα πιο καλά σηματοδοτημένα βουνά της Ελλάδας»

Σταματήσαμε στο Παρόρι, στην πλατεία του χωριού, για να απολαύσουμε το πράσινο που σκέπαζε την περιοχή αλλά και για να ξεδιψάσουμε στις πηγές. Το παγωμένο και γάργαρο νερό που κύλαγε ήταν το καλύτερο τονωτικό πριν πάρουμε το δρόμο της επιστροφής. Άλλωστε για αυτό είχαμε και τα άδεια παγούρια που μας είπε ο κ. Γιώργος. Με τέτοιο νερό δεν ξεδιψάς απλά. Ρουφάς το ελιξίριο της ζωής!

Μια… απαραίτητη στάση για μερικές πληροφορίες – Photo Athina.K.

«Ο τουρισμός μας δυστυχώς είναι του διημέρου και του τριημέρου. Τουλάχιστον να βρίσκει διεξόδους πάνω στη φύση αυτός που θα έρθει εδώ. Στόχος του Συλλόγου είναι να ακούσει αυτούς που αγαπάνε τη φύση και να του προσφέρει μία ασφάλεια στην περιήγησή του στο βουνό. Αυτή είναι η όλη ιστορία» μας ανέφερε ο κ. Γιώργος Πουλοκέφαλος, πρόεδρος του Ορειβατικού Συλλόγου Σπάρτης. «Ο Ταΰγετος είναι από τα πιο καλά σηματοδοτημένα βουνά της Ελλάδας. Εμείς τα έχουμε γυρίσει όλα λίγο πολύ. Εδώ πραγματικά έχουμε κάνει καλή δουλειά» μας ανέφερε με καμάρι!

Μόνος… Εσύ και η φύση! – Photo Athina.K.

«’Οσοι έρχονται εδώ μας λένε ότι είναι από τα καλύτερα μονοπάτια της Ελλάδας  τα οποία μπορούν να συγκριθούν μόνο με το Ζαγόρι» μας τόνισε ο κ. Θεόδωρος Καλαματιανός.

Αμφότεροι μιλάγανε για τα μονοπάτια και «φούσκωνανε» από υπερηφάνεια. Σαν να είναι τα… παιδιά τους! «Νομίζω ότι ο Ταΰγετος είναι από τα καλύτερα βουνά. Αν όχι το καλύτερο. Είναι αυτή η θέα που βλέπεις μόλις έρχεσαι…» πρόσθεσαν με συγκίνηση.

Δροσίζεσαι μόνο που το ακούς… – Photo Athina.K.

Το φαινόμενο της πυραμίδας και τα πεδία αναρρίχησης

Άλλη μια ενδιαφέρουσα πτυχή του Ταΰγετου είναι το φαινόμενο της σκιάς της πυραμίδας. Καθώς ανατέλλει ο ήλιος, κάτω από συγκεκριμένες καιρικές συνθήκες, παρατηρούμε ένα αξιοσημείωτο φυσικό φαινόμενο. Από την κορυφή του βουνού, μια ισόπλευρη τριγωνική σκιά, που μοιάζει με πυραμίδα, πέφτει πάνω στον Μεσσηνιακό κόλπο. Παράλληλα, τα πετρώματα κυριαρχούν στον Ταΰγετο και δημιουργούν ενδιαφέροντα αναρριχητικά πεδία ποικίλων μορφών και χρωματισμών. «Υπάρχουν δυο. Είναι τα  παλιά που είναι στον εθνικό δρόμο πάνω από την Τρύπη, και τα πρόσφατα που ανοίξαμε πριν από έξι μήνες στο βράχο πάνω από το Παρόρι» υπογράμμισαν οι κύριοι Κανελλόπουλος και Καλαματιανός.

Η πλατεία στο Παρόρι – Photo Athina.K.

Η πλούσια και ενδιαφέρουσα χλωρίδα και πανίδα της περιοχής

Η ευρύτερη περιοχή του Ταϋγέτου χαρακτηρίζεται από πλήθος διαφορετικών οικοτόπων, που αποτελούν ιδιαίτερα σημαντικά οικοσυστήματα και στηρίζουν πλούσια βιοποικιλότητα, τόσο σε επίπεδο χλωρίδας, όσο και σε επίπεδο πανίδας. Στον Ταΰγετο διακρίνονται τέσσερις ζώνες βλάστησης, που έχουν σχέση με το υψόμετρο. Στα χαμηλά, ως τα 700-800 μ., κυριαρχούν οι μεσογειακοί θαμνώνες (μεσογειακή μακία), με μεγάλη ποικιλία θάμνων και φρυγάνων. Κυρίαρχα είδη είναι τα πουρνάρια, οι χουμαριές, τα σχίνα, τα σφενδάμια, οι γκορτσιές κ.ά. Από τα 700-800 μ. ως τα 1.700-1.800 μ. βρίσκεται η ζώνη των ορεινών κωνοφόρων, με κυρίαρχα είδη το μαυρόπευκο (pinus nigra), το έλατο και τον κέδρο. Πιο ψηλά, ως τα 2.000 μ., απλώνεται η λεγόμενη υποαλπική ζώνη, όπου φυτρώνουν μόνο λιγοστά έλατα και μαυρόπευκα και το έδαφος καλύπτεται από πολυετή, νανώδη φυτά και μικρούς θάμνους. Πάνω από τα 2.000 μ. βρίσκεται πλέον η αλπική ζώνη, όπου δεν υπάρχουν καθόλου δέντρα και μόνο νανώδη, πολυετή φυτά φύονται ανάμεσα στους βράχους και στα πετρολίβαδα.

Και Βοτανικό Μουσείο στην περιοχή – Photo Athina.K.

Στον Ταΰγετο παρατηρείται και η λεγόμενη αζωνική βλάστηση των ρεματιών. Κυρίαρχο είδος αυτού του τύπου βλάστησης είναι ο πλάτανος (platanus orientalis), που φυτρώνει στις όχθες των ρεμάτων και σε χαράδρες, ανεξάρτητα από το υψόμετρο. Η χλωρίδα του Ταΰγετου είναι εξαιρετικά πλούσια και περιλαμβάνει περισσότερα από 1.000 είδη φυτών. Από αυτά, 33 είναι ενδημικά της περιοχής και 100 είναι ενδημικά της Ελλάδας. Υπάρχουν όμως και είδη που, χωρίς να είναι ενδημικά, είναι πολύ σπάνια για την Ελλάδα και την Ευρώπη και έχουν ασιατική προέλευση. Ξεχωρίζουν η ακουιλέγια του Ταΰγετου (aquilegia ottonis ssp. taygeta), ο αστράγαλος του Ταΰγετου (astralagus taygeteus), η γιουρινέα του Ταΰγετου (jurinea taygetea), η καμπανούλα (campanula topoliana ssp. tordifolia) και το υπερικό του Ταΰγετου (hypericum taygeteum). Υπάρχουν επίσης πολλά ορχεοειδή, κρόκοι και καμπανούλες.

Έτοιμοι να πάρουμε τη σωστή κατεύθυνση – Photo Athina.K.

Το οικοσύστημα του Ταΰγετου φιλοξενεί πλούσια πανίδα και αποτελεί βιότοπο θηλαστικών, πουλιών, ερπετών, αμφιβίων και ασπόνδυλων.  Σε παλαιότερες εποχές υπήρχαν στον Ταΰγετο πολύ περισσότερα είδη θηλαστικών. Είναι ιστορικά βεβαιωμένα ότι στα δάση του ζούσαν αρκούδες, λύκοι, λύγκες, ελάφια, ζαρκάδια και αγριογούρουνα. Σήμερα το βουνό φιλοξενεί 19 είδη θηλαστικών, όπως η αλεπού, ο λαγός, ο σκαντζόχοιρος, το κουνάβι, η νυφίτσα και ο ασβός, και ίσως το τσακάλι.

Το πράσινο κυριαρχεί παντού – Photo Athina.K.

Η ορνιθοπανίδα του βουνού εξακολουθεί να είναι πλούσια, ενώ περιλαμβάνει και αρκετά σπάνια είδη. Από τα 87 είδη πουλιών που έχουν καταγραφεί, ξεχωρίζουν τόσο μεγάλα αρπακτικά της ορνιθοπανίδας, όπως ο φιδαετός, η γερακίνα, ο χρυσαετός, ο σπιζαετός, όσο και πλήθος στρουθιόμορφων και άλλων μικρότερων πουλιών, όπως κίσσες, τσίχλες, κοράκια, πέρδικες, καρακαράξες, κοτσύφια, δρυοκολάπτες, φάσες κ.α.

Σημαντική είναι και η ερπετοπανίδα του Ταΰγετου, η οποία, μεταξύ άλλων, περιλαμβάνει και δύο σπάνιες σαύρες: την podarcis peloponnesiaca και τη lacerta graeca, καθώς και την κρασπεδοχελώνα. Μεγάλοι πληθυσμοί από σπάνια έντομα, τρωκτικά, χειρόπτερα και εντομοφάγα συμπληρώνουν το ζωικό κόσμο του βουνού. Στον Ταΰγετο έχουν, τέλος, καταγραφεί 100 είδη πεταλούδας μ’ ένα ενδημικό (polyommatus menelaos).

Σε λίγο καιρό οι βρύσες θα δροσίσουν και πάλι τους επισκέπτες – Photo Athina.K.

Περπατώντας… έρχεται η όρεξη!

Μετά από τόσο περπάτημα, είναι επιβεβλημένη μια στάση σε κάποιο από τα μαγαζιά της περιοχής που φημίζονται για τα νόστιμα πιάτα που σερβίρουν. Από τα κύρια τοπικά προϊόντα της σπαρτιατικής γης ξεχωρίζουν: οι ελιές και το παρθένο ελαιόλαδο, τα πορτοκάλια, το μέλι, το σύγκλινο, το λουκάνικο με πορτοκάλι και τα ζυμαρικά.

Μερικά από τα πιο χαρακτηριστικά παραδοσιακά πιάτα που μπορείτε να αναζητήσετε στο ταξίδι σας είναι: μπουζοπούλα (γουρουνοπούλα), κόκορας μπαρδουνιώτικος, πιταρούδες, καγιανάς, κολοκυθοκορφάδες, κλέφτικο με χοιρινό και μοσχάρι, οι μελιτζάνες φούρνου και φυσικά τα διάσημα τηγανόψωμα. Και μετά από ένα καλό γεύμα, τι χρειάζεται κανείς; Ένα καλό γλυκό! Οι σαμουσάδες και οι κουραμπιέδες είναι μια καλή λύση για να γλυκάνετε τον ουρανίσκο σας.

Αποχαιρετώντας τον Ταΰγετο με χιόνι στην κορυφή – Photo Athina.K.

*Το ταξίδι μας έγινε στο πλαίσιο της καμπάνιας προβολής του Υπουργείου Τουρισμού με τίτλο «Ορεινή Ελλάδα. Σε πάει ψηλά. Όλο τον χρόνο».  Στοχεύει στην ενίσχυση της αναγνωρισιμότητας των ορεινών προορισμών, προβάλλοντας  την ανάδειξη εμπειριών που σχετίζονται με την φύση, την ευεξία και τον αθλητισμό, τη γαστρονομία, την ιστορία και τον πολιτισμό. H καμπάνια αναδεικνύει την ορεινή Ελλάδα ως προορισμό που προσφέρει όχι μόνο αναψυχή, αλλά και εσωτερική ισορροπία, δίνοντας τη δυνατότητα στον επισκέπτη κάθε ηλικίας, να αποσυνδεθεί από την καθημερινότητα και να επανασυνδεθεί με τη φύση.