Η πολεμική σύρραξη στη Μέση Ανατολή έχει προκαλέσει χάος στις διεθνείς αερομεταφορές, με χιλιάδες ακυρώσεις πτήσεων να επηρεάζουν και την Ελλάδα σε μία χρονική συγκυρία ιδιαίτερα κρίσιμη λίγο πριν από την έναρξη της τουριστικής σεζόν. Τις προηγούμενες ημέρες, η Αθήνα βελτίωσε σημαντικά τις πληρότητες από χιλιάδες τουρίστες που οι πτήσεις τους (Emirates, Qatar κ.λπ.) έμειναν στο «Ελευθέριος Βενιζέλος», αλλά το ίδιο συνέβη και με χιλιάδες Ισραηλινούς. Κερδισμένη και η Κρήτη με Ισραηλινούς.

Την ίδια ώρα, γνώστες της δυναμικής της τουριστικής βιομηχανίας σημειώνουν ότι φέτος το καλοκαίρι η Ευρώπη και η Αμερική θα αποφύγουν μουσουλμανικούς προορισμούς, εξέλιξη που θα ευνοήσει τη χώρα μας σε σχέση με την Τουρκία, την Αίγυπτο και τα Εμιράτα.

 Στάση αναμονής

Προς το παρόν, οι φορείς του τουρισμού τηρούν στάση αναμονής και παρακολουθούν από κοντά τις εξελίξεις, επισημαίνοντας πως η διάρκεια και η έκταση της αναταραχής θα είναι εκείνες που θα καθορίσουν ενδεχόμενες απώλειες για τον κλάδο. Η πρώτη εικόνα, πάντως, αποτυπώνει μια στασιμότητα στις κρατήσεις για την επερχόμενη σεζόν.

«Είναι πολύ νωρίς για την εξαγωγή συμπερασμάτων και εκτιμήσεων σχετικά με ενδεχόμενες απώλειες εξαιτίας του πολέμου στη Μέση Ανατολή. Πρέπει να περιμένουμε. Η διάρκεια της σύγκρουσης θα κρίνει τις απώλειες», επισημαίνει ο Αλέξανδρος Βασιλικός, πρόεδρος του Ξενοδοχειακού Επιμελητηρίου Ελλάδος (ΞΕΕ), ο οποίος βρίσκεται σε ανοιχτή γραμμή επικοινωνίας με την υπουργό Τουρισμού, Ολγα Κεφαλογιάννη, προκειμένου να σχεδιάσουν από κοινού τα επόμενα βήματα σε περίπτωση που διαταραχθεί η πορεία της φετινής τουριστικής σεζόν. Σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Τουριστικών Ερευνών και Προβλέψεων, το ΞΕΕ έχει δρομολογήσει τη δημιουργία ερωτηματολογίου προς τα ξενοδοχεία, ώστε να αποτυπωθούν σε πραγματικό χρόνο οι επιπτώσεις στις επιχειρήσεις.

Ακυρώσεις πτήσεων

Από την πλευρά του, ο επίτροπος Βιώσιμων Μεταφορών και Τουρισμού, Απόστολος Τζιτζικώστας, τόνισε: «Οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή συνεχίζουν να έχουν σοβαρές επιπτώσεις στις μεταφορές και τη ναυτιλία. Ο εναέριος χώρος σε τμήματα της Μέσης Ανατολής και της περιοχής του Κόλπου παραμένει πλήρως ή μερικώς κλειστός. Από τις 28 Φεβρουαρίου, έχουμε περίπου 1.800 ακυρώσεις πτήσεων καθημερινά και περίπου 300 επαναδρομολογήσεις πτήσεων. Κύρια προτεραιότητά μας παραμένει να διασφαλίσουμε ότι οι πολίτες της Ε.Ε. μπορούν να επιστρέψουν με ασφάλεια στις πατρίδες τους, παρέχοντας σαφείς οδηγίες και υποστήριξη».

Από το Σάββατο, το μεγαλύτερο αεροδρόμιο της χώρας, το «Ελευθέριος Βενιζέλος», μετρά εκατοντάδες ακυρώσεις πτήσεων. Σε καθημερινή βάση, καταγράφονται πλέον περίπου 40 ακυρώσεις δρομολογίων, αριθμός που αντιστοιχεί στο 8% του συνολικού αριθμού των πτήσεων που εξυπηρετούνται στο αεροδρόμιο της Αθήνας.

Επί του παρόντος, κλειστοί παραμένουν οι εναέριοι χώροι του Μπαχρέιν, του Ιράκ, του Ισραήλ, της Ιορδανίας, του Λιβάνου, του Κατάρ και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, με τις αεροπορικές εταιρίες που έχουν προχωρήσει σε αλλαγή των πτητικών προγραμμάτων τους, πέραν των δύο εγχώριων εταιριών, Aegean και Sky Express, να είναι οι Gulf Air, Air Haifa, Arkia, Bluebird, El Al, Israir, Wizz Air, Royal Jordanian, Middle EastAirlines, Qatar Airways, Air Arabia, Emirates, Etihad και IndiGo.

«Ο τουρισμός έχει μάθει να αντιμετωπίζει απρόβλεπτες καταστάσεις και έχουμε μάθει να ζούμε με αυτές. Προσώρας, περιμένουμε να δούμε τι θα γίνει και πόσο διαρκεί το φαινόμενο», σημείωσε, στο περιθώριο εκδήλωσης, o Ευγένιος Δενδρινός, managing director της ΤΕΜΕΣ. Οι προορισμοί που εξαρτώνται από αγορές οι οποίες πλήττονται άμεσα από την ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή, όπως η ισραηλινή, είναι πιο εκτεθειμένοι στις εξελίξεις.

«Η συγκυρία είναι περίεργη, είναι λάθος να εξαγάγουμε συμπεράσματα αυτήν τη στιγμή, είναι νωρίς. Ωστόσο, η Ευρώπη και περισσότερο η Ελλάδα έχουν επιδείξει ανθεκτικότητα τα τελευταία χρόνια στις κρίσεις που παρουσιάζονται», τονίζει, από την πλευρά του, ο Αλέξανδρος Θάνος, εντεταλμένος σύμβουλος του Συνδέσμου Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων (ΣΕΤΕ).

Ανησυχία προκαλεί και το ενδεχόμενο εκτόξευσης της τιμής του πετρελαίου, καθώς η αύξηση του ενεργειακού κόστους θα επιβαρύνει τη λειτουργία των ξενοδοχείων. Παράλληλα, οι ανακατατάξεις στις αεροπορικές διαδρομές και οι αλλαγές στα πτητικά προγράμματα των αερομεταφορέων ενδέχεται να οδηγήσουν σε ακριβότερα εισιτήρια και μειωμένη ζήτηση.

Οι Αμερικανοί

Καταλυτικό ρόλο, πάντως, στην πορεία της φετινής σεζόν εκτιμάται ότι θα παίξει και η αμερικανική αγορά, καθώς η ζήτηση από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού μπορεί να επηρεάσει σημαντικά τη δυναμική της περιόδου. Και μπορεί η Ελλάδα να θεωρείται ασφαλής προορισμός, ωστόσο η εγγύτητά της με τη Μέση Ανατολή ενδέχεται να επηρεάσει τον προγραμματισμό ταξιδιωτών που προέρχονται, κυρίως, από αγορές μακρινών αποστάσεων.

Σε αυτήν την κατεύθυνση, στο πλαίσιο εκδήλωσης, ο Stefano Casaregola, Regional Manager σε Ιταλία, Ελλάδα και Κύπρο της Air Canada, η οποία επεκτείνει το πτητικό πρόγραμμά της για τη χώρα μας ξεκινώντας, μάλιστα, δρομολόγια πολύ νωρίτερα, τόνισε: «Μέχρι στιγμής, δεν παρατηρείται επιβράδυνση στις κρατήσεις μεταξύ Νότιας Ευρώπης και Βόρειας Αμερικής».

Πάντως, παρά την κλιμάκωση της σύρραξης στη Μέση Ανατολή, τα μηνύματα από την ITB 2026, τη Διεθνή Εκθεση Τουρισμού του Βερολίνου, παραμένουν σαφή. Η ζήτηση για ταξίδια προς την Ευρώπη όχι μόνο δεν περιορίζεται, αλλά συνεχίζει να κινείται ανοδικά, με την Ελλάδα να συγκαταλέγεται στους βασικούς κερδισμένους της φετινής σεζόν. Την ίδια στιγμή, οι tour operators στήνουν τους δικούς τους μηχανισμούς διαχείρισης κρίσεων για τις εμπόλεμες περιοχές.

Ανησυχία στην κρουαζιέρα

Η κρίση στη Μέση Ανατολή δεν αφήνει ανεπηρέαστο και τον κλάδο της κρουαζιέρας, αν και η Ελλάδα δεν μετρά, προσώρας, απώλειες. Παρά ταύτα, οι παράγοντες του κλάδου ανησυχούν, καθώς υπάρχει ανοιχτό το ενδεχόμενο οι εταιρίες που είχαν στα προγράμματά τους προορισμούς της Ανατολικής Μεσογείου, συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας, να αναπροσαρμόσουν τα δρομολόγιά τους και να απομακρύνουν τα πλοία τους από την εύφλεκτη περιοχή.

Η ισραηλινή αγορά σε αριθμούς

Σε ό,τι αφορά την ισραηλινή αγορά, χαρακτηρίζεται από γρήγορα αντανακλαστικά και έχει αποδείξει τα τελευταία χρόνια πως ξέρει να επανέρχεται έπειτα από περιόδους κρίσης. Πρόκειται, δε, για μια ιδιαίτερης σημασίας αγορά για την Ελλάδα, αφού, σύμφωνα με τα στοιχεία του Ινστιτούτου του ΣΕΤΕ, σε ό,τι αφορά το μερίδιο της ισραηλινής αγοράς στον εισερχόμενο τουρισμό, το 2024 σε όρους αφίξεων κατείχε μερίδιο 1,7% όταν το 2023 ήταν 1,5%. Αντίστοιχα, σε όρους εισπράξεων, η εν λόγω αγορά κατείχε μερίδιο 2,0% όταν το 2023 ήταν στο 1,4%. Σημειωτέον ότι η μέση κατά κεφαλήν δαπάνη των ταξιδιωτών από το Ισραήλ το 2024 ήταν στα 675 ευρώ, αυξημένη κατά σχεδόν 20% σε σχέση με το 2023.

Μάλιστα, σύμφωνα με την πρεσβεία του Ισραήλ, η Ελλάδα αναδείχθηκε, το 2025, ως ο κορυφαίος διεθνής προορισμούς για τους Ισραηλινούς ταξιδιώτες, γεγονός που επιβεβαιώνει το δυναμικό comeback της συγκεκριμένης αγοράς στη χώρα μας.