Ένας υποθαλάσσιος κυματοθραύστης μήκους περίπου 485 μέτρων επιστρατεύεται για την προστασία του δυτικού επιθαλάσσιου τείχους του Κάστρου της Μεθώνης, ενός από τα σημαντικότερα οχυρωματικά σύνολα της χώρας.
Το έργο του Υπουργείου Πολιτισμού σχεδιάζεται εξ ολοκλήρου κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας, ώστε να περιορίζει την ένταση των κυματισμών, χωρίς να αλλοιώνεται η φυσιογνωμία του μνημείου.
Το σύνολο των αναγκαίων μελετών ωρίμανσης για την αποκατάσταση του δυτικού και του ανατολικού τείχους του Κάστρου, της Ακρόπολης και του επιθαλάσσιου οχυρού Μπούρτζι, εκπονήθηκαν στο πλαίσιο Προγραμματικής Σύμβασης, το 2021, μεταξύ Υπουργείου Πολιτισμού – Περιφέρειας Πελοποννήσου και Δήμου Πύλου – Νέστορος, με χρηματοδότηση από την Περιφέρεια Πελοποννήσου 2021-2027 και φορέα υλοποίησης τη Διεύθυνση Αναστήλωσης Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων. Το έργο της αποκατάστασης και ανάδειξης του δυτικού τείχους, προϋπολογισμού 1.700.000 ευρώ, χρηματοδοτείται από το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης του Υπουργείου Πολιτισμού.
Γενική διάταξη προτεινόμενου έργου προστασίας στο επιθαλάσσιο τείχος
Το δυτικό επιθαλάσσιο τείχος, δηλαδή το τμήμα των οχυρώσεων που αναπτύσσεται κατά μήκος της δυτικής ακτογραμμής του Κάστρου, χρονολογείται στον 13ο αι., με μεταγενέστερες επισκευές από τον 15ο αιώνα και εξής. Αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα της μεσαιωνικής οχυρωματικής αρχιτεκτονικής. Διαθέτει ευθύγραμμα τείχη και πύργους και αναπτύσσεται κατά μήκος της φυσικής ακτογραμμής. Η συνεχής έκθεσή του στην έντονη κυματική δράση έχει προκαλέσει σημαντικές φθορές, όπως διάβρωση και αποσάθρωση λίθων, αποδιοργάνωση του πυρήνα της λιθοδομής, ρηγματώσεις και καταρρεύσεις τμημάτων της τοιχοποιίας. Στο τείχος έχουν δημιουργηθεί πέντε σημαντικοί κρατήρες και περιοχές κατάρρευσης, ορισμένοι από τους οποίους οφείλονται σε βομβαρδισμούς κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ενώ άλλοι προκλήθηκαν από τον συνδυασμό έντονων βροχοπτώσεων και της κυματικής δράσης.
Αποδόμηση λιθοδομής στον Πύργο 1, κατάρρευση της βάσης και είσοδος κυματισμών στο εσωτερικό
Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη υπογραμμίζει στη δήλωσή της ότι η ιδιαίτερη θέση του Κάστρου της Μεθώνης, στη νοτιοδυτική άκρη της Πελοποννήσου και σε άμεση επαφή με τη θάλασσα, αποτελεί ταυτόχρονα στοιχείο της μοναδικής φυσιογνωμίας του, αλλά και βασικό παράγοντα ευπάθειας. Η έντονη κυματική δράση και η διαρκής επίδραση του θαλάσσιου περιβάλλοντος έχουν επιβαρύνει σημαντικά τα τείχη, ενώ νέες αποκολλήσεις λίθων που καταγράφηκαν στις αρχές του 2021 κατέστησαν αναγκαία τη λήψη πρόσθετων μέτρων προστασίας.
Κατάρρευση τείχους και δημιουργία κρατήρα λόγω βομβαρδισμών του Β’ Παγκόσμιου πολέμου
«Με την έγκριση της ακτομηχανικής και της περιβαλλοντικής μελέτης κάνουμε ένα σημαντικό βήμα για την ουσιαστική προστασία του δυτικού επιθαλάσσιου τείχους» σημειώνει η κ. Μενδώνη και επισημαίνει ότι «η προτεινόμενη λύση, με την κατασκευή ενός εξ ολοκλήρου υφάλου-κυματοθραύστη, προστατεύει το μνημείο από την κυματική δράση, χωρίς να αλλοιώνει την εικόνα και τον επιθαλάσσιο χαρακτήρα του Κάστρου. Ταυτόχρονα, ο σχεδιασμός λαμβάνει υπόψη τις ιδιαίτερες περιβαλλοντικές απαιτήσεις της περιοχής, η οποία ανήκει στο δίκτυο Natura 2000, με ειδική μέριμνα για την αποφυγή επέμβασης στα προστατευόμενα λιβάδια της Ποσειδωνίας. Η συνολική παράκτια ζώνη που προβλέπεται να προστατευθεί εκτείνεται σε μήκος περίπου 450 μέτρων, καλύπτοντας σχεδόν το σύνολο της νοτιοδυτικής ακτογραμμής της χερσονήσου του Αγίου Νικολάου, όπου αναπτύσσονται τα οχυρωματικά έργα του Κάστρου. Η ολοκλήρωση και η έγκριση των συγκεκριμένων μελετών αποτελεί σημαντικό βήμα για την προώθηση των αναγκαίων επεμβάσεων με στόχο την ανάσχεση των αιτιών που προκαλούν φθορά στο τείχος και τη μακροχρόνια προστασία του».
Σύμφωνα με τη σχετική ανακοίνωση η ακτομηχανική μελέτη προβλέπει την κατασκευή αναπεπταμένου συνεχούς υφάλου κυματοθραύστη μήκους περίπου 485μ., ο οποίος χωροθετείται σε απόσταση από την ακτή και σε κατάλληλο βάθος, ώστε να ανακόπτει την ένταση των κυματισμών πριν αυτοί προσβάλλουν το τείχος. Προστατεύεται το ευάλωτο τμήμα των οχυρωματικών κατασκευών, μεταξύ του βορειότερου και του νοτιότερου πύργου. Βασική παράμετρος του σχεδιασμού είναι η προστασία του μνημείου χωρίς αλλοίωση του επιθαλάσσιου χαρακτήρα και της φυσιογνωμίας του Κάστρου.
Διαβάστε Επίσης
Το δυτικό επιθαλάσσιο τείχος του νότιου περιβόλου του Κάστρου Μεθώνης
Σχεδιάζεται, εξ ολοκλήρου, κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας, αποφεύγοντας τις εκσκαφές στην άμεση θαλάσσια περίμετρο των τειχών, ώστε να μην επιβαρυνθεί η υφιστάμενη κατάσταση της λιθοδομής. Κατά την εκπόνηση της περιβαλλοντικής μελέτης δόθηκε ιδιαίτερη έμφαση στην προστασία του φυσικού περιβάλλοντος. Το έργο χωροθετείται εντός προστατευόμενης περιοχής του δικτύου Natura 2000, στη θαλάσσια περιοχή του Στενού της Μεθώνης. Η Ειδική Οικολογική Αξιολόγηση αποτέλεσε αναπόσπαστο μέρος της περιβαλλοντικής μελέτης. Ειδικότερα, προβλέπεται η χωροθέτηση των έργων εκτός των περιοχών του θαλάσσιου πυθμένα, όπου έχουν καταγραφεί λιβάδια του προστατευόμενου είδους Posidonia oceanica, διασφαλίζοντας την αποφυγή άμεσων επιπτώσεων σε ένα από τα σημαντικότερα οικοσυστήματα της θαλάσσιας περιοχής.
