Ακροβατεί με δεξιοτεχνία ανάμεσα στη σύγχρονη Αστροφυσική, στην Κοσμολογία και την Τέχνη. Τα έργα της έχουν κάτι από το μυστήριο του Σύμπαντος και τη γοητεία του Διαστήματος. Η βραβευμένη ζωγράφος Κατερίνα Λουκά, η οποία έχει πολλές και διακεκριμένες παρουσίες στο εξωτερικό, παρουσιάζει τη νέα της έκθεση με τίτλο «Ρωγμές φωτός», που εγκαινιάσθηκε με επιτυχία στην Γκαλερί Αργώ.
«Οι “Ρωγμές φωτός” είναι ανοίγματα προς το άγνωστο. Περάσματα όπου κάτι αθέατο γίνεται, για μια στιγμή, ορατό και μια νέα μορφή αρχίζει να αναδύεται», λέει η Κατερίνα Λουκά στον «Ε.Τ.», συμπληρώνοντας: «Το φως, για εμένα, δεν αποκαλύπτει απλώς έναν ήδη υπάρχοντα κόσμο, είναι μια δύναμη γένεσης και μεταμόρφωσης. Είναι, πρωτίστως, αποκάλυψη. Είναι αυτό που κάνει το αθέατο ορατό, που επιτρέπει στη μορφή να αναδυθεί από το άγνωστο. Δεν το αντιλαμβάνομαι απλώς ως το αντίθετο του σκοταδιού, με ενδιαφέρει η στιγμή που γεννιέται μέσα από αυτό και το ρηγματώνει. Το φως είναι ενέργεια, μεταμόρφωση, γένεση – ένα άνοιγμα προς κάτι που μόλις αρχίζει να αποκαλύπτεται. Και ίσως εκεί συναντά και τον άνθρωπο: στη βαθιά ανάγκη μας να αναζητούμε, μέσα στο άγνωστο, κάτι που θα μας αποκαλύψει έναν νέο τρόπο να υπάρχουμε».
«Οι “Ρωγμές φωτός” είναι ανοίγματα προς το άγνωστο», αναφέρει η Κατερίνα Λουκά.
Τι σας εμπνέει σε αυτήν τη δουλειά;
– Η βασική πηγή της έμπνευσής μου είναι το Σύμπαν, όχι μόνο ως εικόνα, αλλά, κυρίως, ως πεδίο γνώσης και ανεξάντλητης αναζήτησης. Με εμπνέουν τα ίδια τα κοσμικά φαινόμενα, η γέννηση και η εξέλιξη των άστρων, τα νεφελώματα, οι γαλαξιακές δομές, αλλά εξίσου και οι επιστημονικές ιδέες γύρω από την ύλη, την ενέργεια, τον χώρο και τον χρόνο. Με συναρπάζει ιδιαίτερα η αντίληψη ενός Σύμπαντος που δεν είναι ποτέ στατικό: ύλη που γεννιέται, μετασχηματίζεται, διαλύεται και ανασυντίθεται σε νέες μορφές. Η επιστημονική παρατήρηση και γνώση αποτελούν την αφετηρία της έρευνάς μου, αλλά μέσα από τη ζωγραφική μετασχηματίζονται σε προσωπική εικαστική εμπειρία. Είναι το σημείο όπου, για εμένα, η επιστημονική γνώση συναντά τη διαίσθηση και το συναίσθημα – και το κοσμικό αρχίζει να συνομιλεί με τα μεγάλα ερωτήματα της ανθρώπινης ύπαρξης.
Πώς σας προσείλκυσαν η σύγχρονη Αστροφυσική και η Κοσμολογία;
– Ίσως ξεκίνησε από την ανάγκη να κατανοήσω καλύτερα τον εαυτό μου και τη θέση μας μέσα σε κάτι ασύλληπτα μεγαλύτερο. Με γοήτευσε η σκέψη ότι δεν είμαστε αποκομμένοι από το Σύμπαν, η ύλη από την οποία είμαστε φτιαγμένοι έχει τη δική της κοσμική ιστορία. Αναζητώντας το Σύμπαν, αναζητούμε και κάτι από την ίδια μας την προέλευση. Η σύγχρονη Αστροφυσική και η Κοσμολογία έδωσαν νέα διάσταση σε αυτήν την αναζήτηση. Η γέννηση, ο χρόνος, η ύλη, η ενέργεια, η μεταμόρφωση έγιναν, για εμένα, όχι μόνο πεδία γνώσης, αλλά και αφετηρίες εικαστικής δημιουργίας. Κοιτάζοντας το Σύμπαν, άρχισα, τελικά, να κοιτάζω διαφορετικά και την ίδια την ύπαρξη.
Τι σημαίνει αυτή η συνάντηση ανάμεσα στην Τέχνη και την Επιστήμη;
– Αυτή η συνάντηση αποτελεί ένα ιδιαίτερα σημαντικό κομμάτι της καλλιτεχνικής διαδρομής μου. Έργα μου έχουν παρουσιαστεί σε διαλέξεις που έδωσε ο καθηγητής Αστροφυσικής του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, δρ Αντώνιος Αντωνίου, δημιουργώντας έναν ουσιαστικό διάλογο ανάμεσα στην εικαστική δημιουργία και την επιστημονική προσέγγιση του Σύμπαντος. Παράλληλα, έχω συμμετάσχει ως ομιλήτρια σε επιστημονικές διαλέξεις και διοργανώσεις, μεταξύ άλλων στο 3ο Φεστιβάλ Αστρονομίας του Παραρτήματος Σαλαμίνας της Εταιρείας Αστρονομίας & Διαστήματος, καθώς και στον Φιλολογικό Σύλλογο «Παρνασσός», με αφορμή την παρουσίαση του βιβλίου που έγραψε ο δρ Αντώνιος Αντωνίου, «Γενική Σχετικότητα και Κοσμολογία – Από τη Γεωμετρία του Χωροχρόνου στη Δομή του Σύμπαντος». Μέσα από αυτές τις εμπειρίες συνειδητοποίησα ακόμη περισσότερο ότι η Τέχνη και η Επιστήμη, παρότι χρησιμοποιούν διαφορετικά μέσα, ξεκινούν από μια κοινή ανθρώπινη ανάγκη: να κατανοήσουμε όσα μας υπερβαίνουν και να πλησιάσουμε το άγνωστο. Η Επιστήμη το προσεγγίζει μέσα από την παρατήρηση, την έρευνα και τη γνώση, ενώ η Τέχνη μέσα από την εικόνα, τη διαίσθηση και το συναίσθημα. Εκεί πιστεύω ότι βρίσκεται και το βαθύτερο σημείο συνάντησής τους. Και οι δύο ανοίγουν διαφορετικούς δρόμους προς τα ίδια μεγάλα ερωτήματα: το Σύμπαν, το άγνωστο και τη θέση μας μέσα σε αυτό.
Τι θέλετε να δώσετε στο κοινό με αυτήν την έκθεσή σας;
– Πριν από κάθε ερμηνεία, θα ήθελα ο θεατής να σταθεί απέναντι στο έργο και να αισθανθεί τη δύναμη της ίδιας της ζωγραφικής – το φως, το χρώμα, την ύλη, τις υφές και την κίνηση. Να τον αγγίξει πρώτα αυτό που βλέπει και ύστερα να θελήσει να ανακαλύψει την επιστημονική ιδέα που υπάρχει πίσω από αυτό. Για εμένα, η σχέση με το Σύμπαν είναι βαθιά προσωπική. Ίσως γι’ αυτό, όταν ζωγραφίζω το Σύμπαν, αισθάνομαι πως αναζητώ ταυτόχρονα και κάτι από εμάς. Κι αν ο θεατής φύγει με ένα δικό του ερώτημα, τότε, για εμένα, έχει συμβεί κάτι ουσιαστικό.
Πότε καταλάβατε ότι στην Τέχνη είναι ο δρόμος σας;
– Η Τέχνη υπήρχε στη ζωή μου πολύ πριν καταλάβω ότι θα γίνει ο δρόμος μου. Ο πατέρας μου είναι μαρμαρογλύπτης και μεγάλωσα παρατηρώντας τα χέρια του να μεταμορφώνουν την ύλη, να της δίνουν μορφή και όγκο. Αυτή η σχέση με το υλικό άφησε μέσα μου βαθύ αποτύπωμα. Ίσως γι’ αυτό και σήμερα δουλεύω με μικτές τεχνικές και διαφορετικά υλικά, δημιουργώντας στρώσεις, ανάγλυφα, ρωγμές και έντονες υφές. Με ενδιαφέρει η ύλη να μην υπηρετεί απλώς την εικόνα, αλλά να γίνεται η ίδια μέρος της αφήγησης. Κάπως έτσι κατάλαβα ότι η Τέχνη δεν ήταν απλώς μια επιλογή, ήταν ο δικός μου τρόπος να βλέπω τον κόσμο.
Τι θα θέλατε να επιτύχετε τα επόμενα χρόνια; Ποιοι είναι οι στόχοι σας;
– Θέλω, πάνω απ’ όλα, να συνεχίσω να μαθαίνω, να μελετώ και να εξελίσσομαι. Το Σύμπαν είναι ένα ανεξάντλητο πεδίο γνώσης, όσο περισσότερο το προσεγγίζουμε τόσο περισσότερα ερωτήματα ανοίγονται μπροστά μας. Αυτή η αίσθηση μιας αναζήτησης που δεν τελειώνει είναι και αυτό που με γοητεύει. Θέλω να εμβαθύνω περισσότερο στην Αστροφυσική και την Κοσμολογία και να αφήνω αυτήν τη γνώση να ανοίγει νέους δρόμους στη ζωγραφική μου. Με εκφράζει πολύ το «Ακόμη μαθαίνω» του Φτανσίσκο Γκόγια. Για εμένα, αυτό είναι η ουσία της δημιουργίας: να μη σταματάς ποτέ να αναζητάς.
Έχετε τιμηθεί με 14 διεθνή βραβεία. Τι αντιπροσωπεύουν για εσάς;
– Επιβράβευση, ώθηση και εφαλτήριο για κάτι επόμενο. Κάθε διάκριση με συγκινεί, ιδιαίτερα όταν έρχεται από το εξωτερικό, γιατί αισθάνομαι ότι το έργο μου ταξιδεύει, συναντά διαφορετικά βλέμματα και καταφέρνει να επικοινωνήσει. Παράλληλα, μου δίνει δύναμη, αλλά και μεγαλύτερη ευθύνη να προχωρήσω, να ψάξω βαθύτερα και να εξελιχθώ. Δεν βλέπω ένα βραβείο ως προορισμό, αλλά ως νέα αφετηρία. Για τον καλλιτέχνη το μεγάλο στοίχημα είναι πάντα το επόμενο έργο.
Έχετε παρουσιάσει το έργο σας σε σημαντικά μουσεία στο εξωτερικό. Πώς αντιμετωπίζεται η ελληνική Τέχνη εκτός Ελλάδος;
– Πράγματι, έχω συμμετάσχει σε πολλές διεθνείς εκθέσεις σε Φλωρεντία, Βενετία, Μιλάνο, Ρώμη, Σικελία, Βιέννη, Σάλτσμπουρκ, Βαρκελώνη, Λέτσε, Μοντεκόσαρο, Νέα Υόρκη κ.λπ. Ξεχωρίζουν εκθέσεις μου σε σημαντικά μουσεία, όπως το Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης στη Βαρκελώνη, το Bellini στη Φλωρεντία, το Golling στην Αυστρία, το Leonardo Da Vinci στο Μιλάνο, το MAS Museum, το MoMA στη Νέα Υόρκη. Από τη δική μου εμπειρία, η ελληνική Τέχνη αντιμετωπίζεται στο εξωτερικό με ενδιαφέρον και σεβασμό. Έχω συναντήσει ένα κοινό με εικαστική παιδεία και εξοικείωση με τη σύγχρονη Τέχνη, που παρατηρεί, ρωτά και αναζητά ουσιαστική επικοινωνία με το έργο. Πιστεύω ότι η σύγχρονη ελληνική Τέχνη έχει ποιότητα, ισχυρές φωνές και τη δική της ταυτότητα. Η Τέχνη μπορεί να γεννιέται σε έναν συγκεκριμένο τόπο, αλλά η γλώσσα της είναι οικουμενική. Όταν ένα έργο αγγίζει τον άνθρωπο, τα σύνορα παύουν να έχουν σημασία.
