Ελληνοτουρκικά: Η τακτική «ζεστό κρύο» της Άγκυρας και γιατί δεν εφησυχάζει η Αθήνα

Η επόμενη περίοδος πάντως, από τις αρχές Οκτωβρίου μέχρι και το τέλος του 2026 τουλάχιστον, αναμένεται να είναι ένα κρίσιμο «τεστ» για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, καθώς πέραν των ερευνητικών εργασιών για την πόντιση του καλωδίου GSI από ελληνικής πλευράς, αναμένεται και η έκδοση των Προεδρικών Διαταγμάτων για τα θαλάσσια πάρκα. Υπενθυμίζεται ότι η ανακοίνωσή τους και μόνο από πλευράς του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας της χώρας μας είχε προκαλέσει την έντονη αντίδραση της Άγκυρας.

Σε ήπιους τόνους

Όσον αφορά την παρουσία του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στη Νέα Υόρκη, είναι αλήθεια ότι μετά από μια περίοδο συνεχούς κλιμάκωσης και σειρά προκλητικών κινήσεων από την πλευρά της Άγκυρας προς την Αθήνα, με τον κίνδυνο μάλιστα της «υπερθέρμανσης» στις διμερείς σχέσεις να είναι ορατός, ο Τούρκος πρόεδρος εμφανίστηκε στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ σαφώς πιο ήπιος του αναμενομένου.

Ουδεμία σχέση δηλαδή με τον Ερντογάν που «ανέμιζε» φωτογραφίες από το βήμα της Γενικής Συνέλευσης, προσπαθώντας να δημιουργήσει την εντύπωση ότι δήθεν η Ελλάδα «εξολοθρεύει» τους παράνομους μετανάστες.

Βεβαίως, δεν έλειψε η έκκληση για αναγνώριση του ψευδοκράτους στα Κατεχόμενα, σε μια υπενθύμιση ότι παρά την ανακίνηση του ζητήματος από την πλευρά του ΟΗΕ, στην πραγματικότητα η Τουρκία δεν επιθυμεί την επίλυσή του Κυπριακού και υπονομεύει κάθε πρωτοβουλία σε αυτή την κατεύθυνση.

Σε κάθε περίπτωση, όμως, πρόκειται για μια τακτική που συνδυάζεται και με ένα γενικότερο «φρένο» τις τελευταίες ημέρες σε αμυντικό επίπεδο. Εκεί όπου οι προκλήσεις δεν έλειψαν, όπως η ΝΟΤΑΜ με την οποία δέσμευσαν επί τρεις ημέρες πρόσφατα περιοχές του Κεντρικού Αιγαίου για ασκήσεις έρευνας και διάσωσης, αλλά με σημαντική μείωση ταυτόχρονα του αριθμού και του είδους των παραβάσεων-παραβιάσεων στον εναέριο χώρο.

Η… Τριπολιτσά

Αλλά και σε διπλωματικό επίπεδο μετά τις «σκληρές» δηλώσεις του Χακάν Φιντάν την προηγούμενη εβδομάδα δεν υπήρξε αρχικά αντίστοιχη συνέχεια, για να έλθει όμως η ανακοίνωση του τουρκικού ΥΠΕΞ για τα θύματα της… Άλωσης της Τριπολιτσάς να υπενθυμίσει ότι η Άγκυρα δεν διστάζει να επιτεθεί στην Αθήνα για κάθε πιθανό και απίθανο ζήτημα.

Την εικόνα αυτή ήρθε να συμπληρώσει η ανακοίνωση του ΥΠΑΜ της γειτονικής χώρας για τον GSI, την αποστρατιωτικοποίηση των νησιών, όπως και για Κύπρο – Ισραήλ, που απέδειξε επίσης ότι «πυλώνες» του κράτους στην Τουρκία παραμένουν εγκλωβισμένοι σε ένα πλαίσιο μόνιμης αντιπαράθεσης με την Ελλάδα.

Η Αθήνα βεβαίως δεν εφησυχάζει, καθώς σε Μέγαρο Μαξίμου, υπουργείο Εξωτερικών και υπουργείο Άμυνας γνωρίζουν ότι με την ίδια ευκολία που υπήρξε «αποσυμπίεση» για μερικές ημέρες στις διμερείς σχέσεις, μπορεί ανά πάσα ώρα και στιγμή να επιστρέψει η όξυνση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, αν έτσι κρίνει ο Ερντογάν, ο οποίος έχει να αντιμετωπίσει αυτές τις ημέρες και ένα σοβαρό εσωτερικό ζήτημα.

Πρόκειται για το σκάνδαλο με τα επενδυτικά fund που οδήγησε σε κατάρρευση της τιμής των μετοχών του στο Χρηματιστήριο της Κωνσταντινούπολης και σε συλλήψεις, το οποίο όμως δεν επαρκεί ως αιτιολογία της αλλαγής της στάσης του, αν δεν συνηγορεί κιόλας στην αντίθετη κατεύθυνση, να επιχειρήσει μία κρίση για αντιπερισπασμό.

Διάλογος μόνο αν…

Από την πλευρά του άλλωστε ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, με την ομιλία του στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ κατέστησε σαφές ότι διάλογος με την Τουρκία μπορεί να γίνει μόνο στη βάση του Διεθνούς Δικαίου και του Δικαίου της Θάλασσας, που είναι και το μόνο πλαίσιο συζήτησης για την επίλυση της μοναδικής μακροχρόνιας διαφοράς μεταξύ των δύο χωρών, της οριοθέτησης υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ.

«Ο διάλογος είναι αναγκαίος αλλά δεν μπορεί να συνυπάρξει με μονομερείς δράσεις, που παραβιάζουν τη διεθνή νομιμότητα ή με απειλές πολέμου για την άσκηση νομίμων δικαιωμάτων της Ελλάδας» έστειλε σαφές μήνυμα ο πρωθυπουργός.

ΤΟ ΠΑΡΑΣΚΗΝΙΟ

Βραχυκύκλωμα διαρκείας για τα τουρκικά F-35

Για τους πραγματικούς λόγους της σχετικά «ήπιας» παρουσίας του Ερντογάν στη Νέα Υόρκη, οι ερμηνείες ποικίλλουν, από την ανάγκη να δείξει «καλό πρόσωπο» η Άγκυρα στην Ουάσιγκτον λόγω της συνεχιζόμενης διαπραγμάτευσης για τα F-35, μέχρι το διακαή πόθο να ενταχθεί στο πρόγραμμα SAFE της Ε.Ε. Και στις δύο περιπτώσεις όμως φαίνεται να «λογαριάζει» χωρίς τον ξενοδόχο, καθώς παρά τις κατά καιρούς φιλοφρονήσεις του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, προς τον ομόλογό του, επί της ουσίας πρόοδος δεν έχει επιτευχθεί.

Η δήλωσή του πάντως ότι δεν θεωρεί εχθρό την Ελλάδα, είναι μια τακτική που θυμίζει… αστυνομική ταινία, με τον ίδιο στον ρόλο του «καλού» και τα υπουργεία Εξωτερικών και Άμυνας της Τουρκίας στον ρόλο του «κακού». Δεν αποκλείεται βέβαια ο πρόεδρος της Τουρκίας να θέλησε προκαταβολικά με την «επίθεση φιλίας» να επιρρίψει ευθύνες στην ελληνική κυβέρνηση για όσα τυχόν επακολουθήσουν.

Υπάρχει βεβαίως και το ζήτημα των ρωσικής κατασκευής S-400, οι οποίοι παρά τη σχετική φημολογία δεν κατέστη εφικτό να παραχωρηθούν σε άλλη χώρα, ούτε να επιστραφούν στη Μόσχα. Ένα ζήτημα το οποίο εξακολουθεί να «μπλοκάρει» κάθε προσπάθεια ανακίνησης του ζητήματος της επανένταξης της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 και ενδεχομένως να αναγκάζει τον Τούρκο πρόεδρο να επιδείξει «καλό πρόσωπο» εντός ΗΠΑ.

Κωλύματα

Μια προσπάθεια που προσκρούει όμως, όπως πληροφορείται ο «Ε.Τ.», όχι μόνο στους κανονισμούς για την αντιμετώπιση των αντιπάλων των ΗΠΑ μέσω κυρώσεων (CAATSA) αλλά και στον Νόμο περί Εθνικής Εξουσιοδότησης Άμυνας (National Defense Authorization Act – NDAA). Ενδεικτικές του κλίματος για τα προβλήματα στην απόκτηση των F-35 ήταν οι δηλώσεις του πρέσβη των ΗΠΑ στην Άγκυρα, Τομ Μπάρακ, ότι «τα F-35 δεν είναι το σημαντικότερο όπλο που χρειάζεται η Τουρκία»!

Όπως φαίνεται μάλιστα, υπάρχουν ήδη εισηγήσεις αμυντικών κύκλων της Τουρκίας προς την κυβέρνηση της χώρας, να συμβιβαστεί με την ιδέα ότι για αρκετά χρόνια τουλάχιστον από σήμερα δεν πρόκειται να αποκτήσει F-35 και να δοθεί έμφαση σε άλλα μαχητικά αεροσκάφη, όπως και στο «ξεμπλοκάρισμα» του project της αναβάθμισης των F-16 σε έκδοση Viper. Αυτό δηλαδή το οποίο πράττει η Ελλάδα, διαθέτοντας σήμερα 83 εκσυγχρονισμένα αεροσκάφη αυτού του τύπου, με αποτέλεσμα να διαθέτει ήδη υπεροπλία στον αέρα έναντι της Τουρκίας και με τη διαφορά να αναμένεται να γίνει χαώδης σε δυόμισι χρόνια, με την προσγείωση των πρώτων ελληνικών F-35 στην αεροπορική βάση της Ανδραβίδας.

ΤΟ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ

Το Προεδρικό Διάταγμα για τα θαλάσσια πάρκα και το καλώδιο

Όσον αφορά τα εθνικά θαλάσσια πάρκα, η ένταξή τους σε έργο το οποίο χρηματοδοτεί το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, αποδεικνύει την πολιτική βούληση της ελληνικής κυβέρνησης να προχωρήσει κανονικά στον σχεδιασμό της, παρά την -εκτός πάσης λογικής τήρησης των κανόνων του Διεθνούς Δικαίου- τουρκική αντίδραση.

Η απόφαση ένταξης στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα «Περιβάλλον και κλιματική αλλαγή 2021-2027» προβλέπει μεταξύ άλλων διοικητικές διευθετήσεις σχετικά με τη χρηματοδότηση, τον προϋπολογισμό και τη δημιουργία παραρτημάτων, στα Κύθηρα για το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Ιονίου και στη Μήλο και την Αμοργό και το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Νοτίου Αιγαίου. Το ενδιαφέρον της Τουρκίας βέβαια εστιάζεται κυρίως στην περιοχή της Αμοργού, όπου η Κίναρος και η Λέβιθα, όπως έχει αναφέρει εκτενώς ο «Ε.Τ.» σε ρεπορτάζ του βρίσκονται σταθερά στο στόχαστρό της με στόχο το «γκριζάρισμα».

Η Γαλλία

Όσον αφορά το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης (GSI) το «κλειδί» είναι η στάση της Γαλλίας, λόγω και του ειδικού βάρους της ως η χώρα με την ισχυρότερη άμυνα στην Ε.Ε., η οποία συνδέεται με την Ελλάδα με Συμφωνία Αμυντικής Συνεργασίας, αλλά και λόγω της γαλλικής Meridiam, η οποία υλοποιεί το έργο. Σε μια «πονηρή» τακτική η Άγκυρα συνεχίζει να στέλνει μηνύματα ότι δεν αντιτίθεται στο ίδιο το έργο, αλλά απαιτεί να ζητηθεί η άδειά της, όρος που, όπως είναι φυσικό, δεν γίνεται δεκτός από την Αθήνα.

Σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες από το Παρίσι, η Γαλλία φέρεται να κατανοεί γιατί η Ελλάδα δεν αποδέχεται μία μορφή επίσημης ενημέρωσης της Τουρκίας για το έργο, αλλά μένει να διαφανεί αν υπάρχει εναλλακτική φόρμουλα που να ικανοποιεί όλες τις πλευρές.