Παράλληλα, βρίσκεται σε άμεση σύνδεση με τις Βρυξέλλες αναμένοντας τις κεντρικές πρωτοβουλίες της Ευρώπης απέναντι στην κρίση. Στην κατεύθυνση αυτή, ο πρωθυπουργός άφησε πρόσφατα ανοιχτό το ενδεχόμενο να μειώσει τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης (ΕΦΚ) στα καύσιμα, αν υπάρξουν οι κατάλληλες δημοσιονομικές ευελιξίες από την Ευρώπη.

Τούτο αν και, όπως έδειξε η τελευταία Σύνοδος Κορυφής, οι αποφάσεις για το θέμα αυτό θα αργήσουν, αφού υπάρχουν αντικρουόμενες απόψεις εντός της Ε.Ε. Το επόμενο διάστημα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να παρουσιάσει εργαλειοθήκη με μέτρα, τα οποία θα πρέπει να εγκριθούν για να μπορούν να εφαρμόζονται κατά το δοκούν από τα κράτη-μέλη. Μαζί με την εργαλειοθήκη, όμως, θα πρέπει να παρουσιαστεί και πρόταση για δημοσιονομική χαλάρωση, ώστε τα μέτρα αυτά να μπορούν να εφαρμοστούν χωρίς να παραβιάζονται οι δημοσιονομικοί κανόνες.

Στο μεταξύ, το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους τρέχει από την επομένη της αρχής του πολέμου διαφορετικά σενάρια με βάση την εργαλειοθήκη που δημιουργήθηκε το 2022 και τη μείωση του ΕΦΚ. Ειδικά για τη μείωση του ΕΦΚ, παρότι υπάρχουν περιθώρια (σήμερα ο ΕΦΚ φτάνει τα 70 λεπτά για τη βενζίνη και τα 41 λεπτά για το πετρέλαιο κίνησης), εκτός από τον χρόνο και το ύψος της μείωσης, εξετάζεται και το σενάριο της επαναφοράς στα σημερινά επίπεδα. Τούτο με δεδομένο ότι υπάρχει ο κίνδυνος η επαναφορά του ΕΦΚ να λειτουργήσει στην πράξη ως «κρατική αύξηση» της τιμής, αν δεν υπάρχει αυστηρός έλεγχος στη διακύμανση των τιμών. Επίσης η κυβέρνηση σχεδιάζει την ανακοίνωση μέτρων για τη στήριξη της βιομηχανίας, εστιάζοντας στη μείωση του ενεργειακού κόστους.

Τα μέτρα

Σε ό,τι αφορά τα μέτρα που συνδέονται άμεσα με την τρέχουσα κρίση, στον σχεδιασμό του οικονομικού επιτελείου δίνεται προτεραιότητα στον περιορισμό της μετάδοσης των ανατιμήσεων από τις τιμές της ενέργειας σε όλο το καλάθι του πληθωρισμού.

Στην κατεύθυνση αυτή, μετά τα πλαφόν στο περιθώριο κέρδους για καύσιμα και 61 αγαθά καθημερινής κατανάλωσης, δίνεται έμφαση στο «φρενάρισμα» της τιμής του πετρελαίου κίνησης. Τούτο με δεδομένο ότι το ντίζελ επηρεάζει αρνητικά τις μεταφορές αλλά και το κόστος παραγωγής πολλών αγαθών καθημερινής κατανάλωσης και κυρίως των προϊόντων γεωργίας και κτηνοτροφίας.

Με αυτά τα δεδομένα, αναμένεται το πρώτο ή ένα από τα πρώτα μέτρα που θα ανακοινωθούν να είναι μια επιδότηση του πετρελαίου κίνησης με μείωση της τιμής τουλάχιστον 5 λεπτά στην αντλία. Αυτό θα συνδυαστεί και με πακέτο μέτρων για το αγροτικό πετρέλαιο αλλά και το κόστος ενέργειας στις επιχειρήσεις.

Από εκεί και πέρα, αφού ανακοινωθεί και ο πληθωρισμός του Μαρτίου, οπότε θα είναι ορατό το πρώτο αποτύπωμα της κρίσης σε όλο το καλάθι αγαθών και υπηρεσιών, αναμένεται να έχουμε τα πρώτα μέτρα ανακούφισης για τα νοικοκυριά. Σε αυτό το πεδίο, ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης παραπέμπει στις αναφορές του για το θέμα στα τρία μέτρα που υλοποιήθηκαν το 2022, με αφορμή την ενεργειακή κρίση την οποία πυροδότησε η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.

Τα τρία αυτά μέτρα είναι το Fuel Pass, με το οποίο καλυπτόταν μέρος της αύξησης των καυσίμων, το Power Pass, το οποίο αργότερα «μετατράπηκε» σε επιδότηση τιμολογίων ανάλογα με την κατανάλωση, και το Market Pass, που κάλυπτε το 10% των μηνιαίων αγορών από τα σούπερ μάρκετ. Ως υποδομή (πλατφόρμες) τα μέτρα είναι έτοιμα, αλλά σε αυτήν τη φάση όλοι τηρούν στάση αναμονής καθώς οι επιδοτήσεις θα πρέπει να προσαρμοστούν στα σημερινά δεδομένα.

» Το μέτρο που θα πρέπει να βελτιωθεί είναι το Market Pass που προέβλεπε την κάλυψη του 10% των μηνιαίων δαπανών από το σούπερ μάρκετ με πλαφόν τα 1.000 ευρώ αγορών τον μήνα. Εξετάζεται να αλλάξει το ποσοστό της επιδότησης και να φτάσει στο 15%, αφού οι τιμές των τροφίμων έχουν ενσωματώσει ανατιμήσεις από το 2022 και δεν υποχώρησαν παρά ελάχιστα μέχρι σήμερα.

» Στη θέση του Power Pass θα δούμε ξανά επιδοτήσεις των τιμολογίων του ηλεκτρικού ρεύματος ανάλογα με την κατανάλωση, προσαρμοσμένες στο νέο καθεστώς των «πολύχρωμων» τιμολογίων των ιδιωτών παρόχων. Η απορρόφηση των αυξήσεων από το κράτος θα εμφανίζεται σε όλα τα τιμολόγια των ιδιωτών και από εκεί και πέρα θα επαφίεται στον ανταγωνισμό η όποια επιπλέον μείωση των τιμολογίων.

» Στo Fuell Pass θα δοθεί το μεγαλύτερο βάρος ειδικά για τους επαγγελματίες, με στόχο να περιοριστεί η μετάδοση των ανατιμήσεων από τα καύσιμα στα υπόλοιπα προϊόντα. Στον προγραμματισμό βρίσκεται και η επιδότηση καυσίμων για τους ιδιώτες αν η βενζίνη και το πετρέλαιο παραμείνουν στα 2 ευρώ για πάνω από ένα μήνα.

Βρυξέλλες

Βεβαίως, πριν περάσουν σε φάση υλοποίησης τα μέτρα αυτά θα πρέπει να συζητηθούν και αποφασιστούν και σε κεντρικό επίπεδο, στις Βρυξέλλες, τόσο επί της αρχής (δηλαδή να επιτραπεί ξανά η υλοποίηση έκτακτων μέτρων) όσο και επί της ουσίας. Να βρεθούν δηλαδή οι κατάλληλες ευελιξίες σε επίπεδο Βρυξελλών ώστε να μην υπάρξει πρόβλημα από τις έκτακτες δαπάνες που θα γίνουν και τον δημοσιονομικό κανόνα για την οροφή δαπανών που δεν μπορούν να αλλάξουν εκ των υστέρων.

ΓΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΕΥΑΛΩΤΟΥΣ

Τον Απρίλιο το επίδομα των 200 ευρώ

Προς το παρόν δεν αλλάζει τίποτα με το έκτακτο επίδομα των 200 ευρώ, το οποίο θα δινόταν ακόμη και αν δεν είχαμε κρίση σε οικονομικά ευάλωτους τον Απρίλιο, μόλις θα ανακοινώνονταν τα δημοσιονομικά στοιχεία για το 2025.

Το έκτακτο επίδομα θα είναι ένα αντιστάθμισμα στην ακρίβεια και θα χρηματοδοτηθεί από την υπεραπόδοση της οικονομίας αφού το πρωτογενές πλεόνασμα θα φτάσει για δεύτερο συνεχόμενο χρόνο το 4% του ΑΕΠ και το δημοσιονομικό πλεόνασμα το 1% του ΑΕΠ. Δικαιούχοι του επιδόματος που θα ανακοινωθεί επίσημα τον Απρίλιο, θα είναι:

• Χαμηλοσυνταξιούχοι με κύρια σύνταξη έως 700 ευρώ, που δεν ωφελήθηκαν πλήρως από τις αυξήσεις λόγω προσωπικής διαφοράς.
• Δικαιούχοι Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος, με πρόβλεψη για διπλασιασμό της μηνιαίας παροχής.
• Ατομα με Αναπηρία (ΑμεΑ) που λαμβάνουν αναπηρικά επιδόματα από τον ΟΠΕΚΑ χωρίς εισοδηματικά κριτήρια.
• Οικογένειες με παιδιά, μέσω έκτακτης επιπλέον δόσης του επιδόματος Α21.
• Μακροχρόνια άνεργοι (12-24 μήνες) εγγεγραμμένοι στη ΔΥΠΑ, χωρίς άλλη παροχή, με ατομικό εισόδημα έως 16.000 ευρώ.
• Ως γενικό εισοδηματικό όριο για την ένταξη προβλέπεται οικογενειακό εισόδημα έως 10.500 ευρώ ετησίως.