Προειδοποίηση για τις πιέσεις σε συντάξεις και κοινωνικές παροχές από τον επικεφαλής της Eurobank. Περισσότερες παραγωγικές επενδύσεις και δημοσιονομική σταθερότητα η απάντηση για την ελληνική οικονομία.
Στη δημογραφική γήρανση εντοπίζει ο διευθύνων σύμβουλος της Eurobank, Φωκίων Καραβίας, μία από τις βαθύτερες αιτίες της πίεσης που δέχεται το ευρωπαϊκό κοινωνικό μοντέλο. Λιγότεροι εργαζόμενοι καλούνται να χρηματοδοτήσουν αυξημένες ανάγκες για συντάξεις, υγεία και φροντίδα, ενώ οι νεότερες γενιές αμφισβητούν εάν το σύστημα μπορεί να τους εξασφαλίσει την προστασία που προσέφερε στις προηγούμενες. Για την Ελλάδα, ωστόσο, ο επικεφαλής της Eurobank διακρίνει ευκαιρία. Μιλώντας στο 9ο Athens Investment Forum, κάλεσε να αξιοποιηθεί η θετική διαφοροποίηση της χώρας μέσα στη δύσκολη ευρωπαϊκή συγκυρία, με περισσότερες παραγωγικές επενδύσεις και διαφύλαξη της δημοσιονομικής σταθερότητας. Η παρέμβασή του περιλάμβανε και αιχμή για τη δημόσια συζήτηση: χαρακτήρισε μη παραγωγική την αντιπαράθεση όταν εξαντλείται στη διανομή της οικονομικής «πίτας», χωρίς αντίστοιχες προτάσεις για το πώς αυτή θα μεγαλώσει.
Η ρωγμή ανάμεσα στις γενιές
Κατά τον κ. Καραβία, οι ενεργειακές και πληθωριστικές πιέσεις, σε συνδυασμό με τη γεωπολιτική αστάθεια, επιταχύνουν την εκδήλωση ενός προβλήματος που έχει βαθύτερες ρίζες.
«Κατά την άποψή μου, το κοινωνικό συμβόλαιο που αποτέλεσε τη βάση της ευρωπαϊκής πορείας μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο έχει πλέον διαρραγεί», ανέφερε. Όπως εξήγησε, η μεταπολεμική ισορροπία στηρίχθηκε στην προσδοκία ότι κάθε γενιά θα χρηματοδοτούσε την προστασία της προηγούμενης, έχοντας τη βεβαιότητα πως η επόμενη θα έκανε το ίδιο. Η ανάπτυξη, η αύξηση της απασχόλησης και η ενίσχυση των εισοδημάτων επέτρεπαν τη σταδιακή άνοδο του βιοτικού επιπέδου.
Η υπογεννητικότητα και η μακροζωία αλλάζουν πλέον αυτή την εξίσωση. Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλέστηκε, οι πολίτες ηλικίας 65 ετών και άνω αποτελούν σήμερα το 22% του πληθυσμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης, από 16% στην αρχή του αιώνα. Η μεγαλύτερη διάρκεια ζωής συνιστά κοινωνικό επίτευγμα, επισήμανε, αλλά η χρηματοδότησή της απαιτεί προσαρμογές που οι ευρωπαϊκές κοινωνίες δυσκολεύονται να συζητήσουν. Το πρόβλημα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα για έναν νέο που δυσκολεύεται να βρει προσιτή κατοικία και να δημιουργήσει οικογένεια, πληρώνει υψηλές εισφορές και αναμένει να συνταξιοδοτηθεί αργότερα. Εάν αισθανθεί ότι το σύστημα δεν τον περιλαμβάνει, η δημοσιονομική πίεση μετατρέπεται σε κρίση εμπιστοσύνης.
Πρώτα η δημιουργία περισσότερου πλούτου
Ο επικεφαλής της Eurobank προσδιόρισε δύο βασικούς άξονες οικονομικής απάντησης: τη δημοσιονομική σύνεση και την αύξηση της παραγωγικότητας. Στην Ελλάδα, σημείωσε, η ανάγκη διατήρησης βιώσιμων δημόσιων οικονομικών έχει γίνει κοινά αποδεκτή μετά την κρίση. Παραμένει, ωστόσο, εκτεθειμένη στις πιέσεις του εκλογικού κύκλου.
Διαβάστε Επίσης
Η μεταφορά πρόσθετου χρέους στις επόμενες γενιές επιδεινώνει το δημογραφικό πρόβλημα, υποστήριξε. Γι’ αυτό και η συζήτηση για τη διανομή πόρων χρειάζεται να συνοδεύεται από προτάσεις για την αύξηση του παραγόμενου πλούτου. Στο πεδίο της παραγωγικότητας, το ζητούμενο είναι λιγότεροι εργαζόμενοι να μπορούν να παράγουν περισσότερο. Αυτό προϋποθέτει επενδύσεις σε τεχνολογία, υποδομές, ενέργεια, εκπαίδευση και δεξιότητες, αλλά και επιχειρήσεις που έχουν τη δυνατότητα να αναπτυχθούν.
Απαραίτητο είναι επίσης ένα κράτος που διευκολύνει τις επενδύσεις, με ταχύτερες διαδικασίες, σταθερούς κανόνες και αποτελεσματική δικαιοσύνη. Η αύξηση της παραγωγής μπορεί, κατά τον ίδιο, να στηρίξει καλύτερες αμοιβές, υψηλότερα δημόσια έσοδα και μεγαλύτερα περιθώρια κοινωνικής προστασίας.
Η επενδυτική ευκαιρία της Ελλάδας
Ο κ. Καραβίας αναγνώρισε σημαντική πρόοδο στις επενδύσεις, επισημαίνοντας όμως ότι χρειάζεται συνέχεια και μεγαλύτερη έμφαση στην προστιθέμενη αξία τους. Όπως ανέφερε, οι επενδύσεις ως ποσοστό του ΑΕΠ θα πλησιάσουν το 18,7%, έναντι 11% το 2019. Παράλληλα, επικαλέστηκε άμεσες ξένες επενδύσεις άνω των 12,5 δισ. ευρώ το 2025, που αντιστοιχούν περίπου στο 5% του ΑΕΠ.
Το ζητούμενο είναι σημαντικό μέρος αυτών των κεφαλαίων να κατευθύνεται σε νέες παραγωγικές δραστηριότητες υψηλής παραγωγικότητας και προστιθέμενης αξίας. Στο χρηματοδοτικό σκέλος, υποστήριξε ότι η Eurobank και συνολικά το ελληνικό τραπεζικό σύστημα έχουν τη δυνατότητα να καλύψουν τις ανάγκες τέτοιων επενδύσεων, με σωστή αποτίμηση του πιστωτικού κινδύνου. Η έξοδος των τραπεζών από τον κύκλο της κρίσης επιτρέπει πλέον την υποστήριξη της ανάπτυξης.
Συντάξεις και παροχές: Οι δύσκολες αποφάσεις παραμένουν
Ακόμη και με υψηλότερη παραγωγικότητα, ο κ. Καραβίας εκτίμησε ότι η Ευρώπη θα αναγκαστεί να επανεξετάσει τον χρόνο συνταξιοδότησης, την εξέλιξη των παροχών και τη σχέση δημόσιας και ιδιωτικής χρηματοδότησης. Για την Ελλάδα σημείωσε ότι, λόγω της δημοσιονομικής κρίσης, έχουν ήδη ληφθεί περισσότερες δύσκολες αποφάσεις σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Αξιολόγησε θετικά τις παρεμβάσεις για την επαγγελματική ασφάλιση και τα φορολογικά κίνητρα, καθώς και την πρωτοβουλία του «Κουμπαρά Νέας Γενιάς».
Οι πολιτικές στήριξης της οικογένειας παραμένουν απαραίτητες, αλλά δεν μπορούν να αλλάξουν άμεσα τη δημογραφική εικόνα. Ακόμη και μια αύξηση των γεννήσεων σήμερα θα ενίσχυε το εργατικό δυναμικό ύστερα από περίπου δύο δεκαετίες. Στο πλαίσιο αυτό αναφέρθηκε στις πρωτοβουλίες της Eurobank από το 2021, τόσο για τους εργαζομένους της όσο και για τους κατοίκους των ανατολικών συνόρων, από τον Έβρο και τα νησιά του Βορειοανατολικού Αιγαίου έως το Καστελόριζο. Για τη μετανάστευση, επισήμανε ότι μπορεί να καλύψει μέρος του κενού, υπό την προϋπόθεση αποτελεσματικής ένταξης στην εργασία και στην κοινωνία.
Κλείνοντας, έθεσε το δίλημμα για την Ευρώπη: έγκαιρη και συντεταγμένη ανανέωση του κοινωνικού συμβολαίου ή απότομες αλλαγές υπό την πίεση των ανισορροπιών. Για την Ελλάδα, η προτεραιότητα είναι να αξιοποιήσει τη σημερινή της θέση, προσελκύοντας περισσότερες και αποδοτικότερες επενδύσεις, ώστε η ανάκαμψη να αποκτήσει διάρκεια.
