Σε μια σειρά προϊόντων καθημερινής χρήσης, κυρίως μη τροφίμων, από απορρυπαντικά μέχρι βρεφικές πάνες, οι ανατιμήσεις είναι έμμεσες και φαίνεται στο πόσα χρήματα πληρώνει ο καταναλωτής κάθε φορά που χρησιμοποιεί το προϊόν. Η συσκευασία δείχνει σχεδόν ίδια, το ποσό στο ταμείο μοιάζει γνώριμο, όμως το πραγματικό κόστος έχει ήδη αυξηθεί. Το «κόλπο» κρύβεται στη μονάδα χρήσης (price per use): μέσα από λιγότερες πλύσεις ανά συσκευασία, λιγότερα τεμάχια ή μικρότερη διάρκεια.

Το τρικ

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν τα υγρά απορρυπαντικά ρούχων. Συσκευασία που μέχρι πρόσφατα παρείχε 70 μεζούρες με τιμή 12,45 ευρώ, σήμερα έχει αντικατασταθεί από προϊόν 60 πλύσεων στα 11,99 ευρώ. Με μια πρώτη ματιά, η τιμή φαίνεται μειωμένη. Ωστόσο, το κόστος ανά πλύση από περίπου 0,178 ευρώ ανεβαίνει στα 0,199 ευρώ, καταγράφοντας αύξηση σχεδόν 12%. Ακόμη πιο ενδεικτική είναι η περίπτωση μεγαλύτερης συσκευασίας: οι 80 πλύσεις πωλούνται στα 14,99 ευρώ, δηλαδή περίπου 0,187 ευρώ ανά χρήση. Παρότι δείχνει πιο συμφέρουσα επιλογή σε σχέση με τη μικρότερη, παραμένει ακριβότερη σε σχέση με το παλαιότερο επίπεδο τιμής ανά πλύση.

Αντίστοιχη εικόνα καταγράφεται και στις βρεφικές πάνες. Πακέτο 60 τεμαχίων που κόστιζε 13,99 ευρώ έχει αντικατασταθεί από συσκευασία 54 τεμαχίων στα 13,45 ευρώ. Η ονομαστική τιμή εμφανίζεται ελαφρώς χαμηλότερη, όμως η πραγματικότητα είναι διαφορετική: το κόστος ανά πάνα από 0,23 ευρώ αυξάνεται σε περίπου 0,25 ευρώ, δηλαδή κατά σχεδόν 7%. Για μια κατηγορία με καθημερινή και ανελαστική κατανάλωση, η επιβάρυνση αυτή μεταφράζεται σε αισθητή αύξηση του μηνιαίου κόστους για οικογένειες με βρέφη.

Ακόμη πιο έντονο είναι το φαινόμενο στις ταμπλέτες πλυντηρίου πιάτων. Συσκευασία 27 τεμαχίων που πωλούνταν 12,05 ευρώ  πλέον διατίθεται στα 22 τεμάχια με τιμή 13,50 ευρώ. Εδώ η αύξηση δεν κρύβεται καν στην τελική τιμή, αλλά αποτυπώνεται καθαρά στη χρήση: από 0,45 ευρώ ανά πλύση, το κόστος εκτοξεύεται στα 0,61 ευρώ, σημειώνοντας άνοδο άνω του 37%. Πρόκειται για μία από τις πιο χαρακτηριστικές περιπτώσεις όπου η ακρίβεια περνά από το… παράθυρο, μέσω της μείωσης των τεμαχίων και της ταυτόχρονης αύξησης της τιμής.

Τι να συγκρίνουμε

Το κρίσιμο στοιχείο για την κατανόηση αυτής της «κρυφής» ακρίβειας είναι η τιμή ανά χρήση. Οπως στα τρόφιμα η σύγκριση γίνεται ανά κιλό ή λίτρο, έτσι και στα μη τρόφιμα η πραγματική εικόνα προκύπτει μόνο αν υπολογιστεί το κόστος ανά πλύση, ανά τεμάχιο ή ανά εφαρμογή. Χωρίς αυτή τη σύγκριση, η αύξηση παραμένει ουσιαστικά… αόρατη.

Για τα νοικοκυριά, η εξέλιξη αυτή σημαίνει ότι η καθημερινή δαπάνη αυξάνεται χωρίς να είναι πάντα εμφανές το γιατί. Για την αγορά, επιβεβαιώνει μια μετατόπιση των ανατιμήσεων σε πιο «διακριτικές» μορφές. Και για τον καταναλωτή, καθιστά αναγκαίο ένα πιο προσεκτικό βλέμμα στο ράφι: όχι μόνο στην τιμή της συσκευασίας, αλλά στο πόσο πραγματικά κοστίζει κάθε χρήση.

Συχνότερες αγορές 

Το τρικ με την τιμή ανά χρήση αναδεικνύει μια ευρύτερη τάση στην αγορά. Οι εταιρίες προχωρούν είτε σε μικρότερες συσκευασίες είτε σε αναπροσαρμογή των χαρακτηριστικών των προϊόντων, διατηρώντας όσο το δυνατόν πιο σταθερή την τελική τιμή στο ράφι. Το αποτέλεσμα είναι η αύξηση να μεταφέρεται στη συχνότητα αγοράς: ο καταναλωτής αναγκάζεται να προμηθεύεται το ίδιο προϊόν πιο συχνά, πληρώνοντας τελικά περισσότερο σε βάθος χρόνου.

Υγρό απορρυπαντικό ρούχων

Πριν 70 πλύσεις: 12,45 € → 0,18 € ανά πλύση

Τώρα 60 πλύσεις: 11,99 € / 60 → 0,20 € ανά πλύση

Βρεφικές Πάνες

Πριν 60 τεμάχια: 13,99 € → 0,23 € ανά πάνα

Τώρα 54 τεμάχια: 13,45 € → 0,25 € ανά πάνα

Ταμπλέτες πλυντηρίου πιάτων

Πριν 27 τεμάχια: 12,05 € → 0,45 € ανά πλύση

Τώρα 22 τεμάχια: 13,50 €→ 0,61 € ανά πλύση