Όλα ξεκίνησαν όταν μια εκτεταμένη αστοχία στα συστήματα αεροναυτιλίας καθήλωσε δεκάδες αεροσκάφη, καθώς οι επικοινωνίες εδάφους-αέρος διεκόπησαν, αναγκάζοντας τις Αρχές να ακολουθήσουν αυστηρά πρωτόκολλα ασφαλείας για την αποφυγή ατυχημάτων.

Μιλώντας στο ET Magazine του EleftherosTypos.gr, ο πρόεδρος της Ένωσης Ηλεκτρονικών Μηχανικών Ασφάλειας Εναέριας Κυκλοφορίας της ΥΠΑ, Κωνσταντίνος Κανδεράκης, δίνει τη δική του ανάλυση για το τεχνικό σκέλος της κρίσης.

Ο κ. Κανδεράκης αποκάλυψε πως αυτή τη στιγμή οι επιτροπές αναζητούν το «single point of failure», δηλαδή το κρίσιμο εκείνο σημείο που, παρά τις εφεδρείες, οδήγησε στο black out. Όπως τόνισε, το πρόβλημα του απαρχαιωμένου συστήματος είναι γνωστό και έχει αναδειχθεί πολλές φορές στο παρελθόν, ενώ σημείωσε με νόημα πως η προμήθεια του νέου συστήματος παραμένει «μπλοκαρισμένη» στην Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου λόγω ανάγκης τροποποίησης της σύμβασης. Μέχρι να ξεπεραστούν τα γραφειοκρατικά εμπόδια, η ΥΠΑ καταφεύγει σε «μέτρα απομείωσης κινδύνου» (mitigation measures) για να αποτρέψει παρόμοια περιστατικά.

Στην ίδια κατεύθυνση, ο διοικητής της Εθνικής Αρχής Κυβερνοασφάλειας, Μιχάλης Μπλέτσας, ξεκαθάρισε ότι δεν υπήρξε καμία εξωτερική παρεμβολή ή δολιοφθορά. Το πρόβλημα εντοπίστηκε στους τηλεχειρισμούς των πομπών, οι οποίοι «έμειναν ανοιχτοί» καταλαμβάνοντας το φάσμα και εμποδίζοντας τη χρήση των συχνοτήτων.

Από την πλευρά του, ο υπουργός Υποδομών και Μεταφορών, Χρήστος Δήμας, επιβεβαίωσε πως αν και δεν υπήρξε θέμα ασφάλειας, η σοβαρότητα του συμβάντος οδήγησε στη διάταξη ΕΔΕ και στη συγκρότηση ειδικής επιτροπής εμπειρογνωμόνων. Ο υπουργός προανήγγειλε 167 νέες προσλήψεις για την κάλυψη των κενών, ενώ έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στο ολιστικό σχέδιο αναβάθμισης που βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη.

Το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών προωθεί ένα στρατηγικό σχέδιο επτά σημείων για την ολική αναβάθμιση της αεροναυτιλίας, με στόχο τη συμμόρφωση με το ενωσιακό δίκαιο και τον εκσυγχρονισμό των υποδομών έως το 2028.

Τα 7 σημεία περιλαμβάνουν:

• Την εφαρμογή ενός λεπτομερούς Σχεδίου Δράσης (Action Plan) με 364 δράσεις για τη διαχείριση της εναέριας κυκλοφορίας.
• Την αυστηρή παρακολούθηση του χρονοδιαγράμματος με εκθέσεις προόδου προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή κάθε έξι εβδομάδες.
• Την επιτάχυνση των υπηρεσιών Data Link σε κρίσιμες τοποθεσίες όπως η Μερέντα και τα Ακαρνανικά.
• Την αναβάθμιση του συστήματος ελέγχου TopSky ATC One, με στόχο την υπογραφή σύμβασης τον Μάρτιο του 2026.
• Την εφαρμογή πλοήγησης βάσει απόδοσης (PBN) σε 31 αεροδρόμια.
• Την προμήθεια οκτώ νέων συστημάτων ραντάρ Mode S για τη βελτίωση της επιτήρησης.
• Τον πλήρη θεσμικό μετασχηματισμό της ΥΠΑ σε Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου, εξασφαλίζοντας την απαραίτητη στελέχωση και διοικητική αυτονομία για την επόμενη μέρα των ελληνικών αιθέρων.

Το χρονικό του χάους: Η Κυριακή που «έσβησε» ο ελληνικός ουρανός

Το περιστατικό που σήμανε συναγερμό στις αρχές σημειώθηκε το μεσημέρι της περασμένης Κυριακής, όταν το σύστημα τηλεπικοινωνιών εδάφους-αέρος του FIR Αθηνών παρουσίασε την εκτεταμένη αστοχία. Για αρκετή ώρα, η επικοινωνία μεταξύ των ελεγκτών εναέριας κυκλοφορίας και των πιλότων κατέστη αδύνατη, με αποτέλεσμα να τεθούν σε εφαρμογή τα διεθνή πρωτόκολλα ασφαλείας που προβλέπουν την άμεση διακοπή απογειώσεων και την απαγόρευση εισόδου νέων πτήσεων στον ελληνικό εναέριο χώρο.

Η εικόνα στα ελληνικά αεροδρόμια, και κυρίως στο «Ελευθέριος Βενιζέλος», ήταν πρωτόγνωρη. Χιλιάδες επιβάτες βρέθηκαν «εγκλωβισμένοι» μέσα στα αεροσκάφη που βρίσκονταν στον διάδρομο απογείωσης, ενώ στις αίθουσες αναμονής επικράτησε το αδιαχώρητο. Οι πίνακες δρομολογίων «κοκκίνισαν» από τις διαδοχικές ακυρώσεις και τις πολύωρες καθυστερήσεις, καθώς η «άρνηση υπηρεσίας» στις συχνότητες δημιούργησε ένα ψηφιακό τείχος. Παρότι η ταλαιπωρία ήταν τεράστια, η κινητοποίηση των τεχνικών της ΥΠΑ και η χρήση των εφεδρικών συστημάτων «last resort» απέτρεψαν τα χειρότερα, επιτρέποντας τη σταδιακή ομαλοποίηση της κυκλοφορίας αργά το απόγευμα, αφήνοντας όμως πίσω της μια ανοιχτή πληγή που αναδεικνύει την ανάγκη για άμεσο εκσυγχρονισμό.

ΧΑΟΣ ΣΤΑ ΑΕΡΟΔΡΟΜΙΑ: Τι πρέπει να γνωρίζουν οι επιβάτες – Τα δικαιώματα και οι κινήσεις-κλειδιά

Με αφορμή το πρόσφατο black out στο FIR Αθηνών, το ET Magazine του EleftherosTypos.gr συγκέντρωσε τις απαντήσεις στα πιο κρίσιμα ερωτήματα των ταξιδιωτών όταν τα συστήματα «κατεβάζουν ρολά».

1. Δικαιούμαι αποζημίωση αν η καθυστέρηση οφείλεται σε τεχνικό πρόβλημα του FIR;

Σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Κανονισμό 261/2004, οι αεροπορικές εταιρείες δεν υποχρεούνται να καταβάλουν χρηματική αποζημίωση αν η καθυστέρηση οφείλεται σε «έκτακτες περιστάσεις» που δεν μπορούσαν να αποφευχθούν. Μια γενική βλάβη στα συστήματα ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας (όπως το FIR) θεωρείται συνήθως εξωτερικός παράγοντας και όχι ευθύνη της εταιρείας.

2. Τι παροχές πρέπει να μου δώσει η εταιρεία όσο περιμένω;

Ανεξάρτητα από την αιτία της καθυστέρησης, αν η αναμονή ξεπεράσει τις 2 ώρες, η αεροπορική εταιρεία οφείλει να σας παρέχει δωρεάν:

• Γεύματα και αναψυκτικά ανάλογα με τον χρόνο αναμονής.
• Δυνατότητα για δύο τηλεφωνήματα ή μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου.
• Διαμονή σε ξενοδοχείο (αν η πτήση μεταφερθεί για την επόμενη μέρα) και τη μεταφορά σας από και προς το αεροδρόμιο.

3. Τι γίνεται αν η πτήση μου ακυρωθεί οριστικά;

Σε περίπτωση ακύρωσης, έχετε δύο επιλογές:

• Επιστροφή του αντιτίμου του εισιτηρίου εντός 7 ημερών.
• Μεταφορά με εναλλακτική πτήση προς τον τελικό προορισμό σας το συντομότερο δυνατό.

4. Πώς μπορώ να ενημερώνομαι έγκαιρα για την κατάσταση της πτήσης μου;

Κατεβάστε την εφαρμογή (app) της αεροπορικής σας εταιρείας και ενεργοποιήστε τις ειδοποιήσεις (push notifications).

Ελέγχετε την επίσημη ιστοσελίδα του αεροδρομίου αναχώρησης (π.χ. aia.gr για το «Ελ. Βενιζέλος») όπου οι πίνακες πτήσεων ανανεώνονται σε πραγματικό χρόνο.

5. Πρέπει να φύγω από το αεροδρόμιο αν δω μεγάλη καθυστέρηση;

Όχι, εκτός αν σας δοθεί ρητή οδηγία από την εταιρεία. Σε περιπτώσεις τεχνικών βλαβών του FIR, η κατάσταση μπορεί να αποκατασταθεί ανά πάσα στιγμή και οι πτήσεις να ξεκινήσουν αμέσως μόλις δοθεί το «πράσινο φως» για να μην χαθεί το slot (σειρά) απογείωσης.