Η Ομοσπονδία «ΑΡΓΩ» έδωσε στη δημοσιότητα τον αναθεωρημένο οδηγό του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ), ο οποίος επαναφέρει στο προσκήνιο μια δύσκολη αλλά κρίσιμη συζήτηση: πώς πρέπει να καλύπτονται δημοσιογραφικά οι αυτοκτονίες και ποιο είναι το όριο ανάμεσα στην ενημέρωση και τον επικίνδυνο εντυπωσιασμό.
Ο ΠΟΥ προειδοποιεί πως ο τρόπος παρουσίασης τέτοιων περιστατικών και η δημόσια συζήτηση χωρίς όρια ενδέχεται πυροδοτήσουν ένα επικίνδυνο ψυχολογικό φαινόμενο, το «φαινόμενο Werther». Στον αντίποδα, υπάρχει το «φαινόμενο Papageno», που έχει μελετηθεί εδώ και χρόνια από τους ειδικούς Ψυχικής Υγείας και τους ερευνητές των ΜΜΕ και οδηγεί σε έναν πιο υγιή τρόπο αντιμετώπισης των περιστατικών αυτοχειρίας.
Το «φαινόμενο Werther», σύμφωνα με τον ΠΟΥ, πήρε το όνομά του από το βιβλίο του Γκαίτε «Τα πάθη του νεαρού Βερθέρου». Μετά την κυκλοφορία του βιβλίου τον 18ο αιώνα, καταγράφηκε κύμα αυτοκτονιών νέων ανθρώπων στην Ευρώπη, οι οποίοι φέρονται να ταυτίστηκαν με τον ήρωα.
Σήμερα, ο όρος χρησιμοποιείται για να περιγράψει το φαινόμενο των «μιμητικών» αυτοκτονιών που μπορεί να ακολουθήσουν έπειτα από δραματοποιημένη ή υπερβολικά εκτεταμένη προβολή μιας αυτοκτονίας, ειδικά όταν πρόκειται για νέους ανθρώπους ή πρόσωπα με τα οποία το κοινό μπορεί εύκολα να ταυτιστεί.
Στον αντίποδα, βρίσκεται το «φαινόμενο Papageno», εμπνευσμένο από τον ήρωα Papageno, της θρυλικής όπερας του Μότσαρτ «Ο Μαγικός Αυλός». Ο Papageno εγκαταλείπει την ιδέα της αυτοκτονίας όταν του υπενθυμίζονται άλλες λύσεις και δυνατότητες βοήθειας.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Ο ΠΟΥ χρησιμοποιεί το φαινόμενο αυτό για να υποδείξει ποιες είναι οι δημόσιες αναφορές ή τα ρεπορτάζ που μπορούν -μέσω της ανάδειξης ιστοριών ανθρώπων που ξεπέρασαν μια ψυχική κρίση- να αναζητήσουν υποστήριξη και να βρουν διέξοδο. Σύμφωνα με τα επιστημονικά δεδομένα, τέτοιες αφηγήσεις μπορούν να λειτουργήσουν προστατευτικά και να ενθαρρύνουν ανθρώπους σε κρίση να ζητήσουν βοήθεια.
Η επιστημονική βιβλιογραφία, βασισμένη σε περισσότερες από 100 διεθνείς μελέτες, καταλήγει στο ίδιο συμπέρασμα: η δημοσιογραφική γλώσσα δεν μπορεί και ούτε πρέπει να είναι ουδέτερη, όταν αφορά στην αυτοκτονία.
Οπως αναφέρεται χαρακτηριστικά στον οδηγό του ΠΟΥ: «Ανάλογα με το περιεχόμενό τους και την ευρύτερη αφήγηση, οι αναφορές των μέσων ενημέρωσης σχετικά με την αυτοκτονία μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο περαιτέρω θανάτων από αυτοκτονία ή μπορούν να βοηθήσουν στην παροχή πληροφοριών που μπορεί να αποτρέψουν την εμφάνιση άλλων αυτοκτονιών».
Ευάλωτοι οι ανήλικοι
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η επίδραση στους εφήβους και τους νέους ενήλικες. Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται η «ΑΡΓΩ», οι ανήλικοι είναι πιο ευάλωτοι στη μιμητική συμπεριφορά, κυρίως λόγω της ταύτισης με συνομηλίκους, της παρορμητικότητας και της συναισθηματικής αστάθειας που χαρακτηρίζει την εφηβεία.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η άμεση έκθεση -όπως η αυτοκτονία ενός συμμαθητή ή φίλου- μπορεί να οδηγήσει ακόμη και στη δημιουργία «συστάδων» αυτοκτονιών μέσα σε μια κοινότητα. Ωστόσο, εξίσου κρίσιμο ρόλο παίζει και η έμμεση έκθεση μέσω των ΜΜΕ και των social media, ειδικά παρουσιάζει λεπτομέρειες για τη μέθοδο, εικόνες από τον τόπο του συμβάντος ή δημοσίευση προσωπικών σημειωμάτων.
Τι προτείνουν οι ειδικοί
Ο ΠΟΥ καλεί τα μέσα ενημέρωσης να αποφεύγουν την υπερβολή, τους τίτλους που προκαλούν σοκ, την αναλυτική περιγραφή της μεθόδου και κάθε μορφή εξιδανίκευσης της πράξης. Ιδιαίτερη σύσταση υπάρχει και για τη μη δημοσίευση αποχαιρετιστήριων σημειωμάτων, καθώς -όπως επισημαίνεται- μπορεί να οδηγήσει σε ρομαντικοποίηση του θανάτου και περαιτέρω ψυχική επιβάρυνση ευάλωτων ατόμων.
Προτείνει, επίσης, κάθε σχετικό ρεπορτάζ να συνοδεύεται από πληροφορίες για διαθέσιμες δομές ψυχολογικής υποστήριξης, γραμμές βοήθειας και μηνύματα που ενθαρρύνουν την αναζήτηση βοήθειας.
Η στρατηγική LIVE LIFE του ΠΟΥ κινείται ακριβώς προς αυτήν την κατεύθυνση: να μετατρέψει τη δημοσιογραφία από παθητικό καταγραφέα τραγωδιών σε ενεργό εργαλείο πρόληψης.
ΕΝΝΕΑ ΑΥΤΟΧΕΙΡΙΕΣ ΑΝΗΛΙΚΩΝ ΜΕΣΑ ΣΕ ΠΕΝΤΕ ΜΗΝΕΣ
Κατακόρυφη αύξηση στις ηλικίες 15-19 ετών
Η αυτοκαταστροφική συμπεριφορά στις νεαρές ηλικίες λαμβάνει ανησυχητικές διαστάσεις, απαιτώντας άμεσα την προσοχή των οικογενειών, αλλά και των υγειονομικών και κοινωνικών υπηρεσιών. Η ανάλυση των στατιστικών δεδομένων από το Παρατηρητήριο της ΚΛΙΜΑΚΑΣ καταδεικνύει μια κρίσιμη και επικίνδυνη τάση για το πρώτο πεντάμηνο του 2026.
Ηδη από τους πρώτους μήνες του 2026, καταγράφεται ραγδαία επιδείνωση των συνολικών δεικτών στους εφήβους (12-19 ετών), καταρρίπτοντας την αντίληψη ότι τα θύματα είναι, κυρίως, ενήλικες.
Τα δεδομένα του Παρατηρητηρίου Αυτοκτονιών, στις πιο ευαίσθητες ηλικιακές ομάδες μεταξύ 12-14 και 15-19 ετών, καταγράφουν μια άκρως ανησυχητική, δυναμική τάση.
Πιο συγκεκριμένα:
- Το 2022 σημειώθηκαν συνολικά 11 περιστατικά καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους.
- Το 2023 και το 2024 οι αριθμοί παρέμειναν σταθερά υψηλοί, με 10 περιστατικά ετησίως αντίστοιχα.
- Το 2025 καταγράφηκε μια μικρή πτώση, κλείνοντας με 7 περιστατικά.
- Το 2026, ωστόσο, από τον Ιανουάριο έως και τον Μάιο έχουν ήδη καταγραφεί 9 περιστατικά, με τη συντριπτική πλειονότητα εξ αυτών (τα 8 στα 9) στην ηλικιακή ομάδα 15-19 ετών.
Εντός του 2026, δηλαδή μέσα σε μόλις πέντε μήνες, οι αριθμοί ξεπέρασαν κατά πολύ το σύνολο της περσινής χρονιάς.
ΚΛΙΜΑΚΑ: Ανάγκη άμεσης παρέμβασης
Η επιβάρυνση αυτή αναδεικνύει την ανάγκη άμεσης παρέμβασης. Οπως υπογραμμίζεται με έμφαση στη σχετική ανακοίνωση της ΚΛΙΜΑΚΑΣ και με αφορμή το πρόσφατο τραγικό συμβάν με τα δύο 17χρονα κορίτσια:
«Η αυτοκτονικότητα δεν αποτελεί ένα αιφνίδιο ή μονοπαραγοντικό γεγονός, αλλά μια πολυπαραγοντική και δυναμική διαδικασία με σημαντικές γενετικές συνιστώσες. Ιδιαίτερα στην εφηβεία, η ψυχική δυσφορία συχνά δεν εκφράζεται με τρόπο άμεσα αναγνωρίσιμο από το περιβάλλον, ενώ η αίσθηση αδιεξόδου, η συναισθηματική απορρύθμιση, η απομόνωση και η δυσκολία διαχείρισης επώδυνων εμπειριών μπορεί να παραμένουν αόρατες μέχρι την εκδήλωση μιας κρίσιμης κατάστασης που θα κινητοποιήσει την ευαλωτότητά τους».
Η πρόληψη δεν πρέπει να εξαντλείται εκ των υστέρων. Απαιτείται η δημιουργία ασφαλούς οικογενειακού και σχολικού περιβάλλοντος, καθώς και η θεσμοθέτηση εργαλείων όπως η ψυχολογική αυτοψία, ώστε να δοθεί, επιτέλους, διέξοδος στον σιωπηλό πόνο των νέων, καταλήγουν οι ειδικοί.
ΓΡΑΜΜΕΣ ΖΩΗΣ
- 24ωρη Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία: Καλέστε στο 1018 (ΚΛΙΜΑΚΑ).
- Γραμμή Ψυχοκοινωνικής Υποστήριξης: Καλέστε στο 10306 (δωρεάν, ανώνυμη και εμπιστευτική 24ωρη υποστήριξη).
Ροή Ειδήσεων 
