Μεταμόρφωση του Σωτήρος: Γιατί τρώμε ψάρι στις 6 Αυγούστου – Ποιο το έθιμο με τα πρώτα σταφύλια

Η ημέρα έχει ιδιαίτερη θρησκευτική και λαογραφική σημασία, καθώς συνδέεται τόσο με ένα από τα σπουδαιότερα γεγονότα της ζωής του Χριστού όσο και με έθιμα που διατηρούνται ζωντανά σε πολλές περιοχές της Ελλάδας.

Την ημέρα αυτή γιορτάζουν όσοι φέρουν τα ονόματα Σωτήρης, Σωτηρία, Ευμορφία και Μόρφω, ενώ η Εκκλησία θυμάται το θαυμαστό γεγονός της Μεταμόρφωσης του Ιησού στο όρος Θαβώρ.

Το γεγονός της Μεταμόρφωσης

Σύμφωνα με τα Ευαγγέλια, ο Ιησούς ανέβηκε στο όρος Θαβώρ μαζί με τους μαθητές του Πέτρο, Ιάκωβο και Ιωάννη για να προσευχηθεί. Εκεί, μπροστά στα μάτια τους, μεταμορφώθηκε: το πρόσωπό του έλαμψε σαν τον ήλιο και τα ρούχα του έγιναν εκτυφλωτικά λευκά.

Δίπλα Του εμφανίστηκαν οι προφήτες Μωυσής και Ηλίας, ενώ μια φωτεινή νεφέλη σκέπασε το σημείο και ακούστηκε η φωνή του Θεού να λέει: «Αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός· αυτόν να ακούτε».

Η εορτή συνδέεται επίσης με τα εγκαίνια του ναού της Μεταμορφώσεως που, σύμφωνα με την παράδοση, ίδρυσε η Αγία Ελένη στο όρος Θαβώρ. Αν και αρχικά η γιορτή τελούνταν πριν από το Πάσχα, από τον 4ο αιώνα καθιερώθηκε ο εορτασμός της στις 6 Αυγούστου.

Γιατί επιτρέπεται να φάμε ψάρι

Από την 1η έως και τη 14η Αυγούστου οι πιστοί τηρούν τη νηστεία της Παναγίας. Ωστόσο, η Μεταμόρφωση του Σωτήρος αποτελεί εξαίρεση, καθώς η Εκκλησία επιτρέπει την ιχθυοφαγία, γι’ αυτό και την ημέρα αυτή πολλοί επιλέγουν να γευτούν ψάρι στο οικογενειακό τραπέζι.

Το έθιμο με τα σταφύλια στις εκκλησίες

Ένα από τα πιο γνωστά έθιμα της ημέρας είναι η προσφορά των πρώτων σταφυλιών της χρονιάς στους ναούς. Οι πιστοί μεταφέρουν τους πρώτους καρπούς της σοδειάς, ώστε να ευλογηθούν από τον ιερέα και στη συνέχεια να μοιραστούν στους εκκλησιαζόμενους.

Σε αρκετές περιοχές της χώρας προσφέρεται επίσης το πρώτο λάδι της νέας παραγωγής, ως ένδειξη ευγνωμοσύνης και ευλογίας για τη νέα σοδειά.

Το έθιμο αυτό έχει τις ρίζες του στις λεγόμενες «απαρχές», δηλαδή στην προσφορά των πρώτων καρπών στον Θεό, μια παράδοση που πέρασε από την αρχαιότητα στον χριστιανισμό και συμβολίζει την ευχαριστία αλλά και την προσδοκία για μια πλούσια και ευλογημένη παραγωγή.

Τα σταφύλια κατέχουν ξεχωριστή θέση στη συγκεκριμένη γιορτή, καθώς από αυτά παράγεται το κρασί που χρησιμοποιείται στο Μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας. Για τον λόγο αυτό, η ευλογία των πρώτων σταφυλιών αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά στοιχεία της εορτής.

Σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας το έθιμο διατηρείται μέχρι σήμερα με τοπικές παραλλαγές. Στη Λέσβο, για παράδειγμα, τα ευλογημένα σταφύλια μοιράζονται μαζί με το αντίδωρο, ενώ σε χωριά της Πιερίας το πρώτο τσαμπί του τρύγου τοποθετείται μπροστά σε εικόνα του ναού, ως συμβολική ευχή για καλή και καρποφόρα χρονιά.