Ο ισχυρός σεισμός των 7,4 βαθμών που έπληξε την Κολομβία δεν ανήκει στην κατηγορία των συνηθισμένων επιφανειακών σεισμών. Πρόκειται για σεισμό ενδιάμεσου βάθους, ο οποίος εκδηλώθηκε περίπου 110 χιλιόμετρα κάτω από την επιφάνεια της Γης, μέσα σε βυθιζόμενη τεκτονική πλάκα.
Παρότι το μεγάλο εστιακό βάθος συνήθως περιορίζει την ένταση της κίνησης που φτάνει στην επιφάνεια, ο συγκεκριμένος σεισμός προκάλεσε σοβαρές καταστροφές και μεγάλες ανθρώπινες απώλειες. Ο καθηγητής Φυσικής Λιθόσφαιρας, Σεισμολογίας και Εφαρμοσμένης Γεωφυσικής του Τμήματος Γεωλογίας του ΑΠΘ, Κώστας Παπαζάχος, εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ τι τον διαφοροποιεί και γιατί είχε τόσο σοβαρές συνέπειες.
Rescuers work at the site of a damaged building following an earthquake, in Pereira, Colombia, August 11, 2026. REUTERS/Luisa Gonzalez
Γιατί ο σεισμός στην Κολομβία ήταν διαφορετικός
Το βασικό χαρακτηριστικό του σεισμού ήταν το μεγάλο εστιακό του βάθος, περίπου 110 χιλιόμετρα. Όπως εξηγεί ο κ. Παπαζάχος, στην περιοχή της Κολομβίας η ωκεάνια πλάκα Νάζκα βυθίζεται κάτω από τη Νότια Αμερική και μπορεί να φτάσει σε βάθη έως και 650 χιλιόμετρα.
Η σεισμικότητα που συνδέεται με αυτή τη διαδικασία μπορεί, επομένως, να εκδηλώνεται σε πολύ μεγαλύτερα βάθη από εκείνα ενός τυπικού επιφανειακού σεισμού.
Ο συγκεκριμένος σεισμός γεννήθηκε μέσα στη βυθιζόμενη λιθοσφαιρική πλάκα, σε βάθος περίπου 110 χιλιομέτρων. Πρόκειται για διαφορετικό σεισμοτεκτονικό μηχανισμό από εκείνον που προκαλεί τους επιφανειακούς σεισμούς.
Μια λήψη από drone δείχνει το σημείο όπου βρίσκεται ένα κτίριο που υπέστη ζημιές μετά από σεισμό, στο Κάλι της Κολομβίας, στις 11 Αυγούστου 2026. REUTERS/Raquel Cunha
Οι σεισμοί ενδιάμεσου βάθους δεν είναι άγνωστοι στην Ελλάδα
Το φαινόμενο δεν είναι άγνωστο στον ελληνικό χώρο. Ο Κώστας Παπαζάχος παραπέμπει στους σεισμούς που σημειώθηκαν στο νότιο Αιγαίο, με χαρακτηριστικά παραδείγματα τον σεισμό των Κυθήρων μεγέθους 6,8 το 2006 και τον σεισμό του Λεωνιδίου το 2008.
Και στην Ελλάδα, η υποβύθιση της τεκτονικής πλάκας κάτω από την περιοχή του ελληνικού τόξου δημιουργεί σεισμούς που εκδηλώνονται σε σημαντικά βάθη και μπορούν να επηρεάσουν την Κρήτη, τη Ρόδο και τη νότια Πελοπόννησο.
Ο σεισμός στην Κολομβία ήταν, πάντως, αρκετά μεγαλύτερος σε μέγεθος.
Κάτοικοι ψάχνουν στα ερείπια ενός κτιρίου που κατέρρευσε μετά από σεισμό, στο Κάλι της Κολομβίας. REUTERS/Christian EscobarMora
Τα τρία χαρακτηριστικά των σεισμών ενδιάμεσου βάθους
Οι σεισμοί αυτής της κατηγορίας έχουν τρία βασικά χαρακτηριστικά, σύμφωνα με τον καθηγητή.
1. Συνήθως δεν ακολουθούνται από ισχυρούς μετασεισμούς
Το πρώτο χαρακτηριστικό είναι ότι, κατά κανόνα, δεν εμφανίζουν σχεδόν καθόλου ισχυρούς μετασεισμούς. Αυτό σημαίνει ότι, σε αντίθεση με άλλες περιπτώσεις ισχυρών σεισμών, ο κίνδυνος να ακολουθήσει ένας εξίσου ισχυρός μετασεισμός τις επόμενες ώρες ή ημέρες είναι περιορισμένος.
2. Το μεγάλο βάθος περιορίζει την ένταση της κίνησης στην επιφάνεια
Το δεύτερο χαρακτηριστικό των σεισμών ενδιάμεσου βάθους είναι ότι το μεγάλο εστιακό βάθος περιορίζει, σε σύγκριση με έναν αντίστοιχου μεγέθους επιφανειακό σεισμό, την ένταση της κίνησης που φτάνει στην επιφάνεια.
3. Το τρίτο χαρακτηριστικό είναι ότι οι σεισμοί ενδιάμεσου βάθους γίνονται αισθητοί και επηρεάζουν πολύ μεγαλύτερες γεωγραφικές περιοχές
Δηλαδή, επειδή το εστιακό τους βάθος είναι μεγάλο, τα σεισμικά κύματα διαδίδονται σε μεγαλύτερη έκταση και η δόνηση μπορεί να γίνει αντιληπτή σε πολύ μεγαλύτερη απόσταση από το επίκεντρο.
