«Υπήρχε φόβος και μεγάλη αγωνία για την πορεία της επιχείρησης, όμως προείχε η πατρίδα και η προστασία του Ελληνισμού».
Με αυτά τα λόγια ο βετεράνος των μαχών της Κοφίνου, Γιάννης Αθανασίου, περιγράφει μία από τις πλέον άγνωστες αλλά καθοριστικές σελίδες της Σύγχρονης Ιστορίας της Κύπρου, ανασύροντας μνήμες από τα γεγονότα του Νοεμβρίου του 1967 που σημάδεψαν τις ελληνοτουρκικές σχέσεις και αποτέλεσαν -σύμφωνα με πολλούς ιστορικούς- προοίμιο των δραματικών εξελίξεων που οδήγησαν στην τουρκική εισβολή του 1974.
Ο συνταξιούχος Γιάννης Αθανασίου, γεννημένος το 1947 στα Τρίκαλα και μετέπειτα εργαζόμενος επί δεκαετίες στην ΕΥΔΑΠ, ήταν ένας από τους περίπου 500 Ελληνες αξιωματικούς και υπαξιωματικούς που μεταφέρθηκαν κρυφά στην Κύπρο στα τέλη Αυγούστου του 1967. Η αποστολή πραγματοποιήθηκε υπό άκρα μυστικότητα, με πλαστές ταυτότητες και τους μισούς στρατιωτικούς μεταμφιεσμένους σε γυναίκες, ώστε να μην εντοπιστούν από τις τουρκικές και βρετανικές μυστικές υπηρεσίες κατά το ταξίδι των 70 ωρών προς τη Μεγαλόνησο.
Πρώτος από αριστερά κατά την αποχώρηση της μεραρχίας από την Κύπρο
Με το ψευδώνυμο «Ιωάννης Μισίνης», ο τότε λοχίας εντάχθηκε στην 21η Επιλαρχία Αναγνωρίσεως της Εθνικής Φρουράς, στη Λευκωσία, όπου ανέλαβε την εκπαίδευση στελεχών στα τεθωρακισμένα Marmon-Herrington. Οπως θυμάται, η ένταση στις περιοχές Κοφίνου και Αγίου Θεοδώρου κλιμακώθηκε από τον Σεπτέμβριο του 1967, όταν ένοπλες τουρκοκυπριακές ομάδες είχαν οργανώσει οχυρωμένες θέσεις και παρεμπόδιζαν την κυκλοφορία, ανοίγοντας πυρ κατά Ελληνοκυπρίων πολιτών. Οι προειδοποιήσεις του στρατηγού Γεωργίου Γρίβα προς τους Τουρκοκυπρίους δεν απέδωσαν και τελικά αποφασίστηκε στρατιωτική επιχείρηση για την εξουδετέρωση των θυλάκων.
Μιλώντας στον «Ε.Τ.», περιγράφει ότι στην επιχείρηση συμμετείχαν περισσότερα από 50 τεθωρακισμένα, μονάδες ΛΟΚ, πυροβολικό και αστυνομικές δυνάμεις. «Οταν αρχίσαμε την επιχείρηση, κανείς μας από τα τεθωρακισμένα δεν ήξερε αν θα σκοτωθεί σε πέντε λεπτά. Υπήρχε φόβος και μεγάλη αγωνία για την πορεία της επιχείρησης. Προείχε όμως η πατρίδα και η προστασία του Ελληνισμού», αναφέρει χαρακτηριστικά. Παρά το γεγονός ότι οι αρχηγοί των συγκεκριμένων τεθωρακισμένων ήταν εκτεθειμένοι στα εχθρικά πυρά από τη μέση και πάνω, η προέλαση συνεχίστηκε με συνεχείς βολές προς τις οχυρωμένες θέσεις των Τουρκοκυπρίων.
Η επιχείρηση ολοκληρώθηκε με την κατάληψη της Κοφίνου και του Αγίου Θεοδώρου. Οι ελληνικές και ελληνοκυπριακές δυνάμεις είχαν έναν νεκρό, ενώ οι τουρκοκυπριακές απώλειες ήταν σημαντικές. Ο Γιάννης Αθανασίου επισημαίνει ότι μετά την κατάληψη των χωριών συγκεντρώθηκαν τα γυναικόπαιδα στις πλατείες, προστατεύθηκαν και παραδόθηκαν μαζί με τους αιχμαλώτους στις δυνάμεις του ΟΗΕ, υπογραμμίζοντας πως «η συμπεριφορά μας ήταν άψογη απέναντί τους».
Δεξιά με τον μπερέ που χαιρετά.
Η στρατιωτική επιτυχία, ωστόσο, συνοδεύτηκε από βαρύ πολιτικό τίμημα. Η Αγκυρα αντέδρασε έντονα, απειλώντας ακόμη και με εισβολή, ενώ ύστερα από αμερικανική διαμεσολάβηση η ελληνική κυβέρνηση αποδέχθηκε την αποχώρηση της Ελληνικής Μεραρχίας από την Κύπρο, μιας δύναμης περίπου 8.500 ανδρών που είχε αναπτυχθεί στο νησί από το 1964. Η συγκεκριμένη εξέλιξη θεωρείται από αρκετούς ιστορικούς και στρατιωτικούς ως μία από τις σημαντικότερες καμπές στην πορεία προς τα γεγονότα του 1974, καθώς αποδυνάμωσε την αποτρεπτική ισχύ της ελληνικής παρουσίας στη Μεγαλόνησο.
Διαβάστε Επίσης
Ο Γιάννης Αθανασίου παρέμεινε στην Κύπρο έως τον Ιανουάριο του 1969, εκπαιδεύοντας στελέχη της Εθνικής Φρουράς, ενώ σήμερα εξακολουθεί να συμμετέχει στις δράσεις του Πολεμικού Συλλόγου «Κομμάντος ’74», εκφράζοντας το παράπονο ότι μέχρι στιγμής δεν έχει υπάρξει συνάντηση με την πολιτική ηγεσία του ελληνικού υπουργείου Εθνικής Αμυνας για την προώθηση θεσμικών, οικονομικών και υγειονομικών αιτημάτων των βετεράνων.
Αντίθετα, όπως σημειώνει, ιδιαίτερη συγκίνηση προκαλεί η πρόθεση της Κυπριακής Δημοκρατίας να τιμήσει εκπροσώπους των Ελλήνων στρατιωτών που πολέμησαν στην Κύπρο το 1964, το 1967 και το 1974. «Θα αποτελέσει μεγάλη τιμή για όλους μας», τονίζει, θεωρώντας ότι μια τέτοια πρωτοβουλία συνιστά την ελάχιστη αναγνώριση προς ανθρώπους που έζησαν από κοντά και διαμόρφωσαν με την παρουσία τους μία από τις πιο κρίσιμες περιόδους της Ιστορίας του Ελληνισμού.
πηγή φωτογραφιών: «Επιχείρηση Κοφίνου» του Σπύρου Παπαγεωργίου (εκδόσεις Κ. Επιφανίου)
