Η άγνωστη ελληνική μειονότητα των 6.000 ομογενών στην Πολωνία

Στη χώρα του ευρωπαϊκού Βορρά εκτιμάται ότι σήμερα ζουν και εργάζονται περισσότεροι από 6.000 Ελληνες, με την ιστορική αυτή εξέλιξη να επισφραγίζεται στις 11 Ιουνίου 2026, όταν ο πρόεδρος της Πολωνίας, Κάρολ Ναβρότσκι, υπέγραψε τη σχετική τροποποίηση του νόμου. Πλέον, οι Ελληνες αναγνωρίζονται επισήμως ως η δέκατη εθνική μειονότητα της χώρας.

Οι Ελληνες της Πολωνίας τιμούν όλες τις παραδόσεις της χώρας μας, ενώ η Κυριακή του Πάσχα αποτελεί ευκαιρία συνάντησης.

Ζωντάνια

Τη σημασία αυτής της εξέλιξης για τη σύγχρονη παρουσία του Ελληνισμού υπογραμμίζουν, μιλώντας στον «Ε.Τ.», τα μέλη της ελληνικής κοινότητας. Ο 58χρονος Ηλίας Πλιάτσικας, επιχειρηματίας ο οποίος δραστηριοποιείται επί 37 χρόνια στην Πολωνία και το 2021 είχε βραβευτεί με τον Αργυρό Σταυρό από τον πρώην πρόεδρο της βορειοευρωπαϊκής χώρας, Αντρέι Ντούντα, περιγράφει τη ζωντάνια της Ομογένειας: «Υπάρχει σύλλογος Ελλήνων επιχειρηματιών με 80 μέλη με την ονομασία “Ερμής”. Υπάρχει απογευματινό ελληνικό σχολείο (τμήμα ελληνομάθειας) στη Βαρσοβία με περίπου 65 παιδιά και τρεις δασκάλες, καθώς και πέντε σύλλογοι. Ηρθα στην Πολωνία το 1988 για σπουδές και μετά δημιούργησα τη μεταφορική εταιρία μου. Τότε στήναμε “μπλόκο” στις ελληνικές νταλίκες ζητώντας εφημερίδες και η πρώτη που έπιασα στα χέρια μου ήταν ο “Ελεύθερος Τύπος”! Πλέον, η μεταφορική εταιρία μου διαθέτει 50 νταλίκες βαμμένες με εικόνες από τις δύο χώρες. Υπάρχει δραστήρια μειονότητα, κάνουμε φεστιβάλ μαγειρικής και πανηγύρια, ενώ 800 στελέχη των ελληνικών σωμάτων ασφαλείας υπηρετούν στη Frontex».

Τρεις άξονες

Από την πλευρά του, ο 40χρονος εκπρόσωπος της ελληνικής κοινότητας Βαρσοβίας, καθηγητής Λυκείου και υποψήφιος διδάκτωρ Ιστορίας, Μιχάλης Συμεωνίδης, εστιάζει στην προοπτική που διανοίγεται: «Στη Βαρσοβία είμαστε περίπου 1.000 Ελληνες. Η ελληνική μειονότητα αναπτύσσεται σε τρεις άξονες: τους πολιτικούς πρόσφυγες του Εμφυλίου που ενσωματώθηκαν πλήρως, τους ελεύθερους επαγγελματίες που εγκαταστάθηκαν στα τέλη της δεκαετίας του 1980 και στις αρχές της δεκαετίας του 1990 και τους νεομετανάστες που αναζητούν την τύχη τους στη σύγχρονη βιομηχανοποιημένη Πολωνία. Η αναγνώριση της μειονότητας θα βοηθήσει πολύ και ελπίζουμε στον τομέα της εκπαίδευσης ευχόμενοι να ενισχυθεί και το ελληνικό σχολείο της Βαρσοβίας».

Η ελληνική μειονότητα της Πολωνίας διαθέτει συλλόγους, σχολεία, καθώς και τμήματα εκμάθησης χορών της πατρίδας μας.

Οπως γνωστοποίησε η ελληνική πρεσβεία στη Βαρσοβία, το νέο καθεστώς -που τίθεται σε ισχύ έξι μήνες μετά τη δημοσίευσή του στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως- παρέχει ουσιαστικά ευεργετήματα. Προβλέπεται άμεση κρατική χρηματοδότηση πολιτιστικών δομών, φεστιβάλ και Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης από το πολωνικό υπουργείο Εσωτερικών, καθώς και η υποχρεωτική ένταξη μαθημάτων ελληνικής γλώσσας, Ιστορίας και πολιτισμού στο δημόσιο εκπαιδευτικό σύστημα.

Επιπλέον, κατοχυρώνεται το δικαίωμα επίσημης χρήσης της παραδοσιακής γραφής των προσωπικών στοιχείων στα δημόσια έγγραφα, ενώ οι εκλογικές επιτροπές της κοινότητας απαλλάσσονται από το όριο του 5% για την είσοδο στο πολωνικό Κοινοβούλιο.

ΜΑΚΡΑ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΔΡΟΜΗ

Από τον 16ο αιώνα οι πρώτες παρουσίες

Η θεσμική δικαίωση ακουμπά σε μια μακρά ιστορική διαδρομή. Οι πρώτες παρουσίες Ελλήνων εμπόρων από τη Μακεδονία και την Ηπειρο καταγράφονται ήδη από τον 16ο και τον 17ο αιώνα στην Κρακοβία, στο Λβιβ και το Πόζναν. Ωστόσο, το πιο μαζικό κύμα σημειώθηκε την περίοδο 1948-1950, όταν μετά τον Εμφύλιο Πόλεμο περισσότεροι από 13.000 έως 15.000 πολιτικοί πρόσφυγες έφτασαν στα λιμάνια του Γκντανσκ και της Γκντίνια.

Σημείο αναφοράς υπήρξε η νύχτα της 25ης προς την 26η Ιουλίου 1949, όταν κατέπλευσε υπό άκρα μυστικότητα στο Ντζίβνουφ, ένα πλοίο από το Δυρράχιο με 747 τραυματίες του ΔΣΕ για το Στρατιωτικό Νοσοκομείο 250. Οι πρόσφυγες ρίζωσαν στη Σιλεσία, μετατρέποντας πόλεις όπως το Ζγκοζέλετς σε κέντρα του Ελληνισμού και αναδεικνύοντας προσωπικότητες όπως ο Milo Kurtis και ο Paulos Raptis. Παρά τον σταδιακό επαναπατρισμό μετά το 1981, ο ελληνικός πυρήνας παρέμεινε ζωντανός, με τις φετινές εκδηλώσεις μνήμης στο Ντζίβνουφ να αποκτούν πλέον πανηγυρικό χαρακτήρα.