Δημογραφικό: «Κατάρρευση» των γεννήσεων σε έξι Νομούς – Ποια είναι η «εξαίρεση»

Οι γεννήσεις, από τον μέσο όρο των 148 χιλιάδων τη διετία 1979-1980, συρρικνώθηκαν δραματικά σε 67 χιλιάδες την περίοδο 2024-2025. Την ίδια στιγμή, η μέση ηλικία μητρότητας αυξήθηκε κατά έξι σχεδόν έτη, φτάνοντας τα 32,2 έτη από 26,2. Η πτώση αυτή πυροδοτείται από την κατάρρευση της διαγενεακής γονιμότητας, καθώς οι γυναίκες που γεννήθηκαν στα τέλη της δεκαετίας του ’50 απέκτησαν κατά μέσο όρο 2,0 παιδιά, ενώ όσες γεννήθηκαν γύρω στο 1985 περιορίζονται σε λιγότερα από 1,5.

Η συρρίκνωση αυτή έχει οδηγήσει σε αρνητικά φυσικά ισοζύγια από το 2010 και μετά, με τους θανάτους να υπερτερούν πλέον συντριπτικά των γεννήσεων. Ενδεικτικά, την τελευταία πενταετία (2021-2025) καταγράφηκαν 290 χιλιάδες περισσότεροι θάνατοι από γεννήσεις. Σε εθνικό επίπεδο, το 2024 αντιστοιχούσαν 184 θάνατοι ανά 100 γεννήσεις, έναντι μόλις 92 το 2009, αναδεικνύοντας την ταχύτατη γήρανση του πληθυσμού.

Ωστόσο, το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι οι τεράστιες περιφερειακές ανισότητες. Ενώ οι γεννήσεις στη χώρα μειώθηκαν κατά 42% μεταξύ 2009 και 2024, σε έξι νομούς της ηπειρωτικής Ελλάδας (Θεσπρωτία, Γρεβενά, Φθιώτιδα, Κοζάνη, Ευρυτανία και Φλώρινα) η μείωση ξεπέρασε το 50%, την ώρα που σε νησιωτικές περιοχές, όπως η Ζάκυνθος (-15%) η πτώση ήταν αισθητά ηπιότερη.

Στο πεδίο της θνησιμότητας, η εικόνα είναι διπολική. Από τη μία πλευρά, περιοχές όπως τα Δωδεκάνησα, η Ξάνθη και η Κρήτη διατηρούν θετικότερες ισορροπίες. Από την άλλη, σε 17 ηπειρωτικούς νομούς καταγράφονται από 175 έως 276 θάνατοι ανά 100 γεννήσεις, με περιοχές όπως οι Σέρρες, η Ευρυτανία και τα Γρεβενά να μετρούν 3,5 ή και περισσότερους θανάτους ανά γέννηση. Σε επίπεδο Περιφερειακών Ενοτήτων, η ψαλίδα ανοίγει ακόμη περισσότερο, από τους διπλάσιους γεννηθέντες έναντι των θανόντων στη Θήρα έως τα ακραία αρνητικά ισοζύγια της ηπειρωτικής ενδοχώρας.

Αυτές οι διαφοροποιήσεις πηγάζουν από τη ραγδαία μείωση των γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας στις επαρχιακές και ηπειρωτικές περιοχές, ως αποτέλεσμα της μακροχρόνιας υπογεννητικότητας και της εσωτερικής μετανάστευσης.

Αντιθέτως, οι περιοχές που αντιστέκονται στη δημογραφική ερήμωση είναι κυρίως εκείνες που καταφέρνουν να συγκρατήσουν ή να προσελκύσουν νέους πληθυσμούς.

Το δημογραφικό ζήτημα παύει πλέον να αποτελεί μια γενική εθνική πρόκληση και εξελίσσεται σε μια πολυδιάστατη κρίση με έντονα τοπικά χαρακτηριστικά, απειλώντας τη βιωσιμότητα ολόκληρων περιοχών της χώρας.

Διαβάστε ΕΔΩ αναλυτικά την έρευνα

Το ΕT Forum για το δημογραφικό

Θυμίζουμε ότι πριν από σχεδόν ένα χρόνο είχε γίνει η ημερίδα «ΤΟ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΟ ΚΑΙ Η ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥ 2040: ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ, ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΤΡΟΠΟΣ ΖΩΗΣ» που διοργάνωσε ο Ελεύθερος Τύπος στο Ζάππειο Μέγαρο. Το συνέδριο τίμησε με την παρουσία του ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης ο οποίος συνομίλησε με πολύτεκνους πολίτες και τον διευθυντή του ΕΤ Γιάννη Τσαπρούνη. Στις εργασίες του forum συμμετείχαν επίσης ο πρόεδρος της Βουλής Νικήτας Κακλαμάνης, ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης, ο υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος, ο υπουργός Υγείας Αδωνις Γεωργιάδης και η υπουργός Οικογένειας και Κοινωνικής Συνοχής Δόμνα Μιχαηλίδου.

Επίσης τις θέσεις τους ανέπτυξαν κοινωνικοί εταίροι, εκπρόσωποι της οικονομίας, της κοινωνίας των πολιτών και ακαδημαϊκοί. Επίσης κατά τη διάρκεια της ημερίδας παρουσιάστηκαν σημαντικά δεδομένα για τις δημογραφικές εξελίξεις στην Ελλάδα από την έρευνα του καθηγητή δημογραφίας Βύρωνα Κοτζαμάνη και τη δημοσκόπηση της Palmos Analysis που εκπονήθηκαν αποκλειστικά για τον ΕΤ. Για ακόμη μία φορά εκφράστηκε η βούληση της κυβέρνησης να στηρίξει την ελληνική οικογένεια με τον Κυριάκο Μητσοτάκη να τονίζει ότι ήταν στρατηγική επιλογή να κατευθυνθεί κυρίως εκεί το μέρισμα που δημιουργήθηκε από την ανάπτυξη της οικονομίας. Τόσο ο Πρωθυπουργός όσο και οι υπουργοί που συμμετείχαν στις εργασίες του συνεδρίου επεσήμαναν ότι η μάχη είναι διαρκής και ότι όσο δύσκολο και να είναι η Ελλάδα θα προχωρήσει να εφαρμόζει τις πολιτικές στήριξης της οικογένειας.

Σημαντικές ήταν οι παρεμβάσεις τόσο από την Εκκλησία της Ελλάδας όσο και από τη Εurobank που εδώ και χρόνια στηρίζουν με πολλαπλούς τρόπους της ανάπτυξης της οικογένειας. Από τους κοινωνικούς και ιατρικούς φορείς επισημάνθηκε ότι η επιδοματική πολιτική δεν αποτελεί τον σωστό δρόμο συμφωνώντας ότι οι μόνιμες αποφάσεις στήριξης που εφαρμόζει η κυβέρνηση έχουν πολύ μεγαλύτερο όφελος. Ζήτησαν ψυχραιμίο και μακρόπνοο πρόγραμμα. Ιδιαίτερη εντύπωση προκάλεσαν οι δύο έρευνες που παρουσιάστηκαν κατά τη διάρκεια της ημερίδας σύμφωνα με τις οποίες το πρόβλημα θα συνεχιστεί και τα επόμενα χρόνια ενώ καταγράφεται η διστακτικότητα κυρίως των γυναικών να αποκτήσουν οικογένεια.

Δείτε σε βίντεο όλα όσα συζητήθηκαν