Με γοργούς ρυθμούς προχωρούν οι εργασίες ανάπλασης της ιστορικής πλατείας Ελευθερίας στο κέντρο της Θεσσαλονίκης, με την τοποθέτηση των πρώτων μεγάλων δέντρων να σηματοδοτεί ένα ακόμη σημαντικό βήμα για την αλλαγή της εικόνας της. Στην καρδιά της πλατείας φυτεύονται αριές ύψους άνω των δέκα μέτρων, με τη συνδρομή ειδικού γερανού και εξειδικευμένων συνεργείων, ενώ το επόμενο διάστημα θα ακολουθήσει η φύτευση αγριοκερασιών.
Ο χώρος που επί δεκαετίες λειτουργούσε ως υπαίθριος χώρος στάθμευσης μεταμορφώνεται σταδιακά σε έναν ελεύθερο δημόσιο χώρο πρασίνου, ο οποίος φιλοδοξεί να αποτελέσει ένα νέο σημείο συνάντησης για κατοίκους και επισκέπτες, αναβαθμίζοντας παράλληλα το περιβαλλοντικό αποτύπωμα του κέντρου της πόλης. Την εξέλιξη των εργασιών παρακολούθησαν ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης, Στέλιος Αγγελούδης, και ο αντιδήμαρχος Τεχνικών Έργων, Πρόδρομος Νικηφορίδης, με τον σχεδιασμό να προβλέπει την απόδοση της πλατείας στους πολίτες την άνοιξη, ανανεωμένη και με σεβασμό στην ιστορική της ταυτότητα.
Η ανάπλαση αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς πρόκειται για έναν χώρο βαθιά συνδεδεμένο με μία από τις πιο σκοτεινές σελίδες της ιστορίας της Θεσσαλονίκης. Στις 11 Ιουλίου 1942, οι γερμανικές δυνάμεις κατοχής συγκέντρωσαν στην πλατεία περίπου 9.000 Εβραίους άνδρες της πόλης, υποβάλλοντάς τους σε δημόσιο εξευτελισμό και σωματική δοκιμασία, σε ένα γεγονός που έμεινε γνωστό ως «Μαύρο Σάββατο». Λίγους μήνες αργότερα, στις 15 Μαρτίου 1943, ξεκίνησαν οι εκτοπισμοί της εβραϊκής κοινότητας προς το Άουσβιτς-Μπιρκενάου. Συνολικά, 46.091 άνθρωποι, περίπου το 96% της κοινότητας, οδηγήθηκαν στα ναζιστικά στρατόπεδα, ενώ μόλις 1.950 επέστρεψαν μετά το τέλος του πολέμου. Η εβραϊκή κοινότητα της Θεσσαλονίκης αποδεκατίστηκε, με τις περισσότερες συναγωγές κατεστραμμένες, το ιστορικό νεκροταφείο συλημένο και τα σχολεία της να έχουν υποστεί εκτεταμένες καταστροφές.
Η προσπάθεια να αποκτήσει η πλατεία έναν νέο χαρακτήρα άρχισε το 2012, επί δημαρχίας Γιάννη Μπουτάρη, με την απόφαση να απομακρυνθεί το πάρκινγκ και να δημιουργηθεί Πάρκο Μνήμης για τα θύματα του Ολοκαυτώματος. Ακολούθησε αρχιτεκτονικός διαγωνισμός, με την πρώτη θέση να απονέμεται στην πρόταση των Θεμιστοκλή Χατζηγιαννόπουλου και Κωνσταντίνου Χαραλαμπίδη. Ωστόσο, οι συζητήσεις για την αξιοποίηση του χώρου και κυρίως το ενδεχόμενο κατασκευής υπόγειου πάρκινγκ προκάλεσαν αντιδράσεις, με αποτέλεσμα η συγκεκριμένη προοπτική να εγκαταλειφθεί και να προκριθεί η δημιουργία ενός αμιγώς δημόσιου χώρου μνήμης και πρασίνου. Το 2019 απομακρύνθηκε ο μισθωτής του χώρου στάθμευσης και η πλατεία περιφράχθηκε για την έναρξη των εργασιών. Ωστόσο, τα οικονομικά προβλήματα του εργολάβου οδήγησαν ουσιαστικά στην εγκατάλειψη του έργου, με αποτέλεσμα ο χώρος να παραμείνει για μεγάλο διάστημα κλειστός πίσω από λαμαρίνες. Στα τέλη του 2021, η διοίκηση του Κωνσταντίνου Ζέρβα αποφάσισε την απομάκρυνση της περίφραξης και την επαναλειτουργία του πάρκινγκ, μέχρι να εξασφαλιστεί νέα λύση.
Διαβάστε Επίσης
Το σημερινό σχέδιο προβλέπει τη δημιουργία μιας πλατείας με κυρίαρχο στοιχείο το πράσινο, μέσα από συστάδες φυλλοβόλων και αειθαλών δέντρων, ενώ το μνημείο του Ολοκαυτώματος θα μεταφερθεί σε περισσότερο περίοπτη θέση και θα αναδειχθεί με ειδικό φωτισμό. Το δάπεδο θα συνδυάζει χώμα και παλαιωμένους κυβόλιθους, ενώ στα ενδιάμεσα σημεία θα αναπτυχθούν γκαζόν και αγριολούλουδα, συμβάλλοντας στη βελτίωση του μικροκλίματος. Έτσι, η πλατεία Ελευθερίας επιχειρεί να αφήσει οριστικά πίσω της τον χαρακτήρα ενός χώρου στάθμευσης και να αποκτήσει τη θέση που της αναλογεί στον δημόσιο και ιστορικό χάρτη της Θεσσαλονίκης: έναν ανοιχτό χώρο πρασίνου, αλλά ταυτόχρονα έναν τόπο μνήμης και τιμής για τα θύματα του Ολοκαυτώματος.
