Η συμφωνία αναμένεται να επιτρέψει στο Ιράν να πουλά ελεύθερα πετρέλαιο κατά τη διάρκεια ενός 60ήμερου παραθύρου διαπραγματεύσεων, ανοίγοντας παράλληλα την πόρτα για ευρύτερη ελάφρυνση των κυρώσεων, πρόσβαση σε παγωμένα κεφάλαια και ένα πιθανό ταμείο επενδύσεων ανοικοδόμησης ύψους 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων, εάν επιτευχθεί μια τελική πυρηνική συμφωνία.
Οι επικριτές υποστηρίζουν ότι μετά την ακύρωση της πυρηνικής συμφωνίας του 2015 κατά την πρώτη του θητεία, ο Τραμπ ακολουθεί τώρα το ίδιο σχέδιο — ξεπαγώνοντας μετρητά με αντάλλαγμα πυρηνικές παραχωρήσεις — ενώ δυνητικά προχωρά ένα βήμα παραπέρα με το ταμείο ανοικοδόμησης.
Ο Λευκός Οίκος αναφέρει ότι ο διάλογος δηλητηριάζεται από την ιρανική «παραπληροφόρηση» και ότι η δομή «πληρωμής βάσει απόδοσης» είναι ο καλύτερος τρόπος για την επίτευξη της ισχυρότερης δυνατής συμφωνίας.
Ωστόσο, Αμερικανοί αξιωματούχοι παραδέχονται ότι το Ιράν θα αποκομίσει τουλάχιστον κάποια οφέλη εκ των προτέρων.
Το μνημόνιο συνεργασίας (MOU) που πρόκειται να υπογραφεί επίσημα την Παρασκευή έχει σχεδιαστεί για να ξεκινήσει 60 ημέρες διαπραγματεύσεων για μια πιο λεπτομερή πυρηνική συμφωνία.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Αμερικανοί αξιωματούχοι αναγνωρίζουν ότι είναι αβέβαιο αν θα επιτευχθεί μια μακροπρόθεσμη πυρηνική συμφωνία, αλλά υποστηρίζουν ότι τα οικονομικά οφέλη για το Ιράν εξαρτώνται από αυτήν.
Στο μεταξύ, η έλλειψη λεπτομερειών σχετικά με το τι πραγματικά περιλαμβάνει η συμφωνία έχει αφήσει χώρο για μια σωρεία ισχυρισμών ότι δισεκατομμύρια δολάρια ρέουν ήδη προς την Τεχεράνη.
Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε στο Axios ότι «πρόκειται για μια συμφωνία που βασίζεται στην απόδοση. Το Ιράν μπορεί να έχει πρόσβαση σε τυχόν οφέλη του μνημονίου μόνο εάν συμμορφωθεί με όλα τα σημεία που συμφώνησε – συμπεριλαμβανομένης της μη απόκτησης πυρηνικού όπλου, της εξουδετέρωσης του εμπλουτισμένου υλικού του και της μη παρέμβασης στην ελεύθερη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ».
Τι κερδίζει το Ιράν άμεσα
Ένας Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι η συμφωνία περιλαμβάνει προσωρινές εξαιρέσεις από τις κυρώσεις που επιτρέπουν στο Ιράν να πουλά πετρέλαιο όσο συνεχίζονται οι συνομιλίες — μια δυνητικά τεράστια ροή εσόδων καθώς ο εξουθενωτικός ναυτικός αποκλεισμός των ΗΠΑ αίρεται.
Τα ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης ισχυρίστηκαν ότι η Τεχεράνη θα αποκτήσει επίσης άμεση πρόσβαση σε παγωμένα κεφάλαια απλώς και μόνο με την υπογραφή. Αμερικανοί αξιωματούχοι το αρνούνται κατηγορηματικά αυτό.
Ένας ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι το Ιράν θα μπορούσε να λάβει «χειρονομίες» — ελάφρυνση κυρώσεων ή πρόσβαση σε παγωμένα κεφάλαια — σε αντάλλαγμα για αμοιβαίες χειρονομίες συμμόρφωσης.
Οι αναφορές για παράλληλες συμφωνίες, βάσει των οποίων κράτη του Κόλπου όπως τα ΗΑΕ και το Κατάρ θα μπορούσαν να ξεπαγώσουν ιρανικά κεφάλαια που κατέχουν, απορρίφθηκαν από ανώτερο Αμερικανό αξιωματούχο ως «παράλογες».
Ωστόσο, το μνημόνιο αφήνει περιθώρια ερμηνείας: Οι ΗΠΑ «δεσμεύονται να καταστήσουν [τα παγωμένα κεφάλαια] πλήρως διαθέσιμα για χρήση … κατά την εφαρμογή αυτού του μνημονίου», σύμφωνα με πηγή που γνωρίζει το κείμενο.
Τι παίρνει το Ιράν στο πλαίσιο μιας πυρηνικής συμφωνίας
Εάν επιτευχθεί τελική πυρηνική συμφωνία, οι ΗΠΑ έχουν δεσμευτεί βάσει του μνημονίου να άρουν όλες τις κυρώσεις κατά του Ιράν βάσει ενός συμφωνημένου χρονοδιαγράμματος, σύμφωνα με την περιγραφή του κειμένου από μια πηγή.
Ο Λευκός Οίκος αναφέρει ότι οποιαδήποτε συμφωνία πρέπει να περιλαμβάνει την ανάκτηση του εξαιρετικά εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν, μορατόριουμ στον μελλοντικό εμπλουτισμό και ένα συνοδευτικό καθεστώς επιθεωρήσεων.
Ένας ανώτερος αξιωματούχος της κυβέρνησης ισχυρίστηκε ότι οι ΗΠΑ αναμένουν να γνωρίζουν εντός δύο έως τριών εβδομάδων εάν το Ιράν είναι σοβαρό — και ότι τα οικονομικά οφέλη θα είναι περιορισμένα εάν δεν είναι.
Το ταμείο των 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων
Μία από τις πιο εκρηκτικές πολιτικά διατάξεις είναι ένα πιθανό ταμείο ανοικοδόμησης για το Ιράν. Το μνημόνιο αναφέρει ότι οποιαδήποτε τελική συμφωνία θα περιλαμβάνει ένα «οριστικό και αμοιβαία συμφωνημένο σχέδιο» για ένα ταμείο που θα υποστηρίζει την «ανασυγκρότηση και την οικονομική ανάπτυξη» του Ιράν, σύμφωνα με πηγή που γνωρίζει το κείμενο.
Πηγές που γνωρίζουν τις συζητήσεις δήλωσαν ότι η ιδέα του «ταμείου ευημερίας» προήλθε από το Κατάρ και συζητείται με τις ΗΠΑ και το Ιράν εδώ και αρκετές εβδομάδες. Η πρωτοβουλία προβλέπει επενδύσεις του ιδιωτικού τομέα από κράτη του Κόλπου και χώρες της Ανατολικής Ασίας.
Ο Αντιπρόεδρος Βανς δήλωσε στο Fox News ότι τα χρήματα δεν θα προέλθουν από τους Αμερικανούς φορολογούμενους και θα ενεργοποιηθούν μόνο εάν το Ιράν τερματίσει μόνιμα το πυρηνικό του πρόγραμμα, παραδώσει το εμπλουτισμένο ουράνιό του και επιτρέψει τις πυρηνικές επιθεωρήσεις.
Σύμφωνα με αποκλειστικές πληροφορίες του Reuters, στη συμφωνία-πλαίσιο μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν προβλέπεται η δημιουργία ενός ιδιωτικού ταμείου ύψους 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων με σκοπό την προσέλκυση επενδύσεων στο Ιράν, ενώ πάνω από το ήμισυ του ποσού αυτού έχει ήδη εξασφαλιστεί. Το ταμείο αυτό έχει σχεδιαστεί για να δώσει και στις δύο πλευρές ένα οικονομικό κίνητρο ώστε να καταλήξουν σε μια τελική συμφωνία.
Αμερικανοί και Ιρανοί αξιωματούχοι δήλωσαν την Κυριακή (14/06) ότι συμφώνησαν σε ένα πλαίσιο για τον τερματισμό του πολέμου, ο οποίος ξεκίνησε όταν οι αμερικανικές και ισραηλινές δυνάμεις επιτέθηκαν στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, τη διακοπή του αποκλεισμού του Ιράν από τις ΗΠΑ και το εκ νέου άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, μιας βασικής διαδρομής εφοδιασμού για το παγκόσμιο πετρέλαιο και φυσικό αέριο.
Το νέο ταμείο είναι ένα ιδιωτικό επενδυτικό όχημα, όχι ένα πρόγραμμα ανασυγκρότησης ή αποζημιώσεων και δεν θα περιλαμβάνει κρατικά χρήματα ή επιχορηγήσεις, δήλωσε πηγή που έχει γνώση του θέματος, προσθέτοντας ότι εταιρείες με έδρα τις ΗΠΑ, τα αραβικά κράτη του Κόλπου, την Ασία, τη Νότια Αμερική και την Αφρική έχουν συμφωνήσει να συμμετέχουν στη χρηματοδότηση.
Οι επενδύσεις θα καλύπτουν τους τομείς της ενέργειας, των logistics, της μεταποίησης και των μεταφορών, ανέφερε η πηγή.
Μια ανώτερη ιρανική πηγή δήλωσε στο Reuters ότι η Τεχεράνη είχε αρχικά ζητήσει 400 δισεκατομμύρια δολάρια ως αποζημίωση για πολεμικές ζημιές από τις ΗΠΑ, αλλά η Ουάσιγκτον είχε δηλώσει ότι δεν θα τα παρείχε.
Στη συνέχεια προέκυψε η ιδέα για το ταμείο, το οποίο πρόκειται να ονομαστεί Ταμείο Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης.
Ο μηχανισμός προβλέπει τη συνεισφορά των χωρών της περιοχής με διάφορους τρόπους, δήλωσε η ιρανική πηγή. Αυτοί περιλαμβάνουν την εξασφάλιση δανείων, τη δημιουργία πιστωτικών γραμμών ή την απευθείας χρηματοδότηση της ανοικοδόμησης τοποθεσιών που υπέστησαν ζημιές στον πόλεμο, συμπεριλαμβανομένων εγκαταστάσεων όπως το συγκρότημα χάλυβα Mobarakeh, διυλιστήρια, αεροδρόμια και, γενικότερα, υποδομές που επηρεάστηκαν από τη σύγκρουση.
Το Ιράν, μία από τις μεγαλύτερες οικονομίες της Μέσης Ανατολής, δεν έχει προσελκύσει σχεδόν καμία σημαντική ξένη άμεση επένδυση τις τελευταίες τέσσερις δεκαετίες, αποκλεισμένο από τις παγκόσμιες κεφαλαιαγορές λόγω των διαδοχικών κυμάτων αμερικανικών και διεθνών κυρώσεων.
Η χώρα διαθέτει τα δεύτερα μεγαλύτερα αποθέματα φυσικού αερίου στον κόσμο και τα τέταρτα μεγαλύτερα αποθέματα πετρελαίου. Διαθέτει επίσης έναν νεαρό, μορφωμένο πληθυσμό άνω των 92 εκατομμυρίων ανθρώπων, μια διαφοροποιημένη βιομηχανική βάση και σημαντικές αναξιοποίητες δυνατότητες σε τομείς που κυμαίνονται από τα πετροχημικά και την εξόρυξη έως τον τουρισμό και τη γεωργία.
Το επενδυτικό ταμείο είναι εντελώς ξεχωριστό από μια παράλληλη γραμμή διαπραγματεύσεων σχετικά με την άρση των αμερικανικών κυρώσεων και την αποδέσμευση των ιρανικών περιουσιακών στοιχείων που έχουν παγώσει στο εξωτερικό, δήλωσε η πηγή, περιγράφοντας τα δύο αυτά ως διακριτούς χρηματοοικονομικούς μηχανισμούς με διαφορετικούς σκοπούς και χρονοδιαγράμματα.
Το ταμείο δεν θα δημιουργηθεί ούτε θα τεθεί σε λειτουργία μέχρι να επιτευχθεί μια τελική και ικανοποιητική συμφωνία. Το μνημόνιο συνεργασίας, μόλις υπογραφεί, προορίζεται να διαμορφώσει τη διαδικασία για τις επόμενες 60 ημέρες.
«Θα δημιουργηθεί μόνο όταν υπογραφεί η τελική συμφωνία», δήλωσε η πηγή. «Κατά τη διάρκεια αυτών των 60 ημερών, οι διαχειριστές του ταμείου θα συνεργαστούν με τους Ιρανούς και τους επενδυτές για τον σχεδιασμό και την αξιολόγηση των έργων».
Το υπουργείο Εξωτερικών του Ιράν και το υπουργείο Εξωτερικών του Πακιστάν, το οποίο βοήθησε στη μεσολάβηση για τη συμφωνία του επενδυτικού ταμείου, δεν απάντησαν αμέσως σε αιτήματα για σχολιασμό.
Μια εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου παρέπεμψε σε συνέντευξη του Αντιπροέδρου Τζέι ντι Βανς στο CBS, στην οποία δήλωσε ότι το Ιράν θα μπορούσε να αποκτήσει πρόσβαση σε ένα ταμείο ανασυγκρότησης ύψους 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων που υποστηρίζεται από τα κράτη του Κόλπου, εάν συμμορφωθεί με μια συμφωνία με την Ουάσιγκτον, συμπεριλαμβανομένης της διάλυσης του πυρηνικού του προγράμματος, της εξάλειψης του αποθέματος εμπλουτισμένου υλικού του και της αποδοχής ενός αυστηρού καθεστώτος επιθεώρησης και επιβολής.
Η πηγή δεν διευκρίνισε πώς θα διοικείται το ταμείο ή από ποιον, σημειώνοντας ότι βασικές λεπτομέρειες μένει ακόμη να διευθετηθούν.
Η πηγή κατονόμασε εταιρείες από τη Νότια Κορέα, την Ιαπωνία, τη Σιγκαπούρη, τη Μαλαισία και τις Ηνωμένες Πολιτείες μεταξύ εκείνων που είχαν αναλάβει δεσμεύσεις, αλλά αρνήθηκε να παράσχει μια ολοκληρωμένη λίστα.
Το 60ήμερο μνημόνιο είναι ένα πλαίσιο, όχι μια τελική συμφωνία, και οι διαπραγματευτές των ΗΠΑ και του Ιράν αναμένεται να εργαστούν σε πολλαπλά επίπεδα κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, καλύπτοντας πυρηνικά ζητήματα, κυρώσεις και θέματα περιφερειακής ασφάλειας.
Ροή Ειδήσεων 
