Στην καρδιά αυτής της δραστηριότητας βρίσκεται η περιοχή EOPL στα ανοικτά της Μαλαισίας, ένας πλωτός σταθμός ανεφοδιασμού όπου ο σκιώδης στόλος της Τεχεράνης παρακάμπτει τις διεθνείς κυρώσεις. Μέσα από τη συστηματική απενεργοποίηση συστημάτων εντοπισμού, την παραποίηση εγγράφων και τις παράνομες μεταφορτώσεις, το Ιράν καταφέρνει να διοχετεύει το πετρέλαιό του προς την Κίνα, μετατρέποντας τα ύδατα της Νοτιοανατολικής Ασίας σε ένα κρίσιμο, αλλά αόρατο, μέτωπο της γεωπολιτικής σύγκρουσης.

Λίγο πριν την δραματική κατάσχεσή του από τις αμερικανικές δυνάμεις στον Ινδικό Ωκεανό, το πετρελαιοφόρο MT Tifani πραγματοποίησε αρκετές διαδρομές μεταξύ του Ιράν και μιας θαλάσσιας περιοχής ανοικτά των ακτών της Μαλαισίας, περίπου 60 μίλια μακριά από τους λαμπερούς ουρανοξύστες της Σιγκαπούρης.

Κατά τη διάρκεια αυτών των ταξιδιών, συχνά παρέμενε σε μια μικρή περιοχή πριν ρίξει άγκυρα και απενεργοποιήσει το υποχρεωτικό σύστημα αυτόματης αναγνώρισης (AIS), σύμφωνα με στοιχεία της MarineTraffic που εξέτασε το CNN. Λίγο αργότερα, μερικές φορές ώρες, μερικές φορές ημέρες, το πλοίο επανεμφανιζόταν στο AIS.

Η κατάσχεση του MT Tifani την Τρίτη (21/04) και των 1,9 εκατομμυρίων βαρελιών ιρανικού πετρελαίου που, σύμφωνα με τις αμερικανικές αρχές, μετέφερε, έχει μεταφέρει τον πόλεμο με το Ιράν στα ύδατα του Ινδο-Ειρηνικού, χιλιάδες μίλια μακριά από τον Περσικό Κόλπο.

Επίσης, έφερε στο προσκήνιο αυτή την περιοχή των υδάτων ανοικτά της Μαλαισίας, με έκταση περίπου όσο η μισή Εύβοια, η οποία, σύμφωνα με την ανάλυση εμπειρογνωμόνων και του CNN, λειτουργεί ως πλωτός σταθμός ανεφοδιασμού για το Ιράν, χρησιμοποιούμενη από τον σκιώδη στόλο του για το εμπόριο και την αποθήκευση πετρελαίου, διοχετεύοντας τα απεγνωσμένα αναγκαία μετρητά στο καθεστώς καθώς ο πόλεμος συνεχίζεται.

Αν και δεν έχει οριστεί επίσημα, η περιοχή είναι ευρέως γνωστή ως αγκυροβόλιο των Ανατολικών Εξωτερικών Ορίων του Λιμανιού (EOPL). Βρίσκεται κοντά στην ανατολική είσοδο του Στενού της Σιγκαπούρης, μιας από τις πιο πολυσύχναστες ναυτιλιακές διαδρομές στον κόσμο, περίπου 43 μίλια ανοικτά των ακτών της χερσονήσου της Μαλαισίας, εντός της αποκλειστικής οικονομικής ζώνης (ΑΟΖ) της χώρας. Είναι πιο ορατή στις δορυφορικές εικόνες, όπου, κατά καιρούς, εκατοντάδες πλοία φαίνονται να περιφέρονται στην περιοχή.

Το MT Tifani μπορεί επίσης να αναγνωριστεί από τον αριθμό IMO του: 9273337. Ο αριθμός αυτός, που έχει εκχωρηθεί από τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό, δεν μπορεί να αλλάξει ανεξάρτητα από την ιδιοκτησία ή τη σημαία του πλοίου.

Σε μια περίπτωση τον περασμένο Αύγουστο, παρατηρήθηκε εντός αυτής της ζώνης να εκφορτώνει ακαθόριστο φορτίο σε άλλο πλοίο με το όνομα Macho Queen (IMO: 9238868), σύμφωνα με δορυφορικές εικόνες που εξέτασε το CNN. Μετά τη μεταφορά, το Macho Queen ενεργοποίησε για λίγο το AIS του και άρχισε να πλέει βορειοανατολικά προς την Κίνα, πριν απενεργοποιήσει ξανά τον ιχνηλάτη του, αφού οι ΗΠΑ του επέβαλαν κυρώσεις για λαθρεμπόριο ιρανικού πετρελαίου προς την Κίνα.

Ένα δεύτερο πετρελαιοφόρο, το MT Majestic X, στο οποίο επιβιβάστηκαν και το κατάσχεσαν οι ΗΠΑ την Πέμπτη (23/04), είχε επίσης ταξιδέψει αρκετές φορές μεταξύ της Μέσης Ανατολής και του Στενού της Σιγκαπούρης με προορισμό την EOPL, σύμφωνα με στοιχεία του MarineTraffic.

Overnight, U.S. forces carried out a maritime interdiction and right-of-visit boarding of the sanctioned stateless vessel M/T Majestic X transporting oil from Iran, in the Indian Ocean within the INDOPACOM area of responsibility.

We will continue global maritime enforcement to… pic.twitter.com/SWF6Jt9Ci4

— Department of War 🇺🇸 (@DeptofWar) April 23, 2026

Η EOPL αποτελεί σημείο-κλειδί για τον «σκιώδη στόλο» λόγω της βολικής της θέσης και της επιεικούς στάσης των γειτονικών Αρχών, δήλωσε ο Φαρζίν Ναντίμι, ανώτερος ερευνητής στο think tank Washington Institute, με ειδίκευση στο Ιράν. «Είναι ένα πολύ βολικό μέρος για την απόκρυψη δραστηριοτήτων», είπε ο Ναντίμι. «Οι μαλαισιανές αρχές ουσιαστικά κοιτάζουν αλλού».

Τουλάχιστον 679 μεταφορές από πλοίο σε πλοίο πραγματοποιήθηκαν στην EOPL το 2025, από 471 το 2024 και 280 το 2023, σύμφωνα με δορυφορικά δεδομένα που συγκέντρωσε η μη κερδοσκοπική οργάνωση United Against Nuclear Iran (UANI). Αυτοί οι αριθμοί υποτιμούν την πραγματική εικόνα, καθώς ο δορυφόρος δεν περνάει κάθε μέρα και δεν μπορεί να ανιχνεύσει πλοία σε κακές καιρικές συνθήκες.

Τον περασμένο Ιούλιο, η Μαλαισία δεσμεύτηκε να εντείνει τους ελέγχους κατά των παράνομων μεταφορτώσεων από πλοίο σε πλοίο στα ύδατά της, με τον υπουργό Εξωτερικών Μοχάμαντ Χασάν να παραδέχεται ότι το ζήτημα αποτελεί «αγκάθι», όπως μετέδωσε το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων Bernama.

Σύμφωνα με τους νέους κανονισμούς, κάθε σκάφος που θα συλληφθεί να πραγματοποιεί μη εξουσιοδοτημένη μεταφόρτωση θα κατάσχεται, δήλωσε ο Μοχάμαντ, σύμφωνα με το Bernama. «Δεν θέλουμε πλέον να μας κατηγορούν ότι είμαστε μια χώρα που διευκολύνει τέτοιου είδους δραστηριότητες».

Το Ιράν είναι ένας από τους κορυφαίους παραγωγούς πετρελαίου στον κόσμο, εξάγοντας κατά μέσο όρο 1,69 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα το 2025, σύμφωνα με την εταιρεία εμπορικών δεδομένων και αναλύσεων Kpler. Περίπου το 90% του πετρελαίου του πηγαίνει στην Κίνα, σύμφωνα με την κυβέρνηση των ΗΠΑ. Η Κίνα δεν έχει επιβάλει κυρώσεις στο ιρανικό αργό και δηλώνει ότι αντιτίθεται στις κυρώσεις επί του πετρελαίου του Ιράν.

Λόγω των εκτεταμένων κυρώσεων, το Ιράν βασίζεται σε έναν στόλο παλαιών δεξαμενόπλοιων με αδιαφανή ιστορικό και ελλιπή ασφάλιση για τη μεταφορά του αργού πετρελαίου του σε όλο τον κόσμο.

Σύμφωνα με την εταιρεία ανάλυσης ενεργειακών δεδομένων Vortexa, το μεγαλύτερο μέρος του «σκιώδους στόλου» της αποτελείται από υπερμεγέθη δεξαμενόπλοια μεταφοράς αργού πετρελαίου (VLCC) — τεράστια δεξαμενόπλοια όπως το MT Tifani, τα οποία μπορούν να μεταφέρουν έως και 2 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου.

Overnight, U.S. forces conducted a right-of-visit, maritime interdiction and boarding of the stateless sanctioned M/T Tifani without incident in the INDOPACOM area of responsibility.⁰⁰As we have made clear, we will pursue global maritime enforcement efforts to disrupt illicit… pic.twitter.com/EGwDe3dBI3

— Department of War 🇺🇸 (@DeptofWar) April 21, 2026

Μεγάλο μέρος του πετρελαίου που υπόκειται σε κυρώσεις πωλείται με έκπτωση περίπου 10 δολαρίων σε σχέση με τον παγκόσμιο δείκτη αναφοράς, το Brent, το οποίο έχει ξεπεράσει τα 100 δολάρια ανά βαρέλι από την έναρξη του πολέμου, πράγμα που σημαίνει ότι κάθε μεταφορά από πλοίο σε πλοίο αποφέρει δεκάδες εκατομμύρια δολάρια σε έσοδα για το ιρανικό καθεστώς.

Η δραστηριότητα στην EOPL συνεχίζεται από τότε που οι ΗΠΑ και το Ισραήλ ξεκίνησαν τον πόλεμο εναντίον του Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου, περιορίζοντας τη ροή πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή. Η UANI εντόπισε τουλάχιστον 250 μεταφορές από πλοίο σε πλοίο στον αγκυροβόλιο του EOPL μεταξύ Ιανουαρίου και 21 Απριλίου του τρέχοντος έτους.

Η χρήση αυτής της περιοχής από το Ιράν του επέτρεψε να διατηρήσει μια σταθερή ροή εξαγωγών καθ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου, χρηματοδοτώντας το καθεστώς ακόμη και ενώ ο κόσμος αντιμετωπίζει σοβαρή έλλειψη πετρελαίου.

«Είναι ουσιαστικής σημασίας για το επιχειρηματικό μοντέλο του Ιράν», δήλωσε ο Τσάρλι Μπράουν, ανώτερος σύμβουλος της UANI, εστιάζοντας στον σκιώδη στόλο του Ιράν.

Πώς λειτουργεί το «πλυνήριο ξεπλύματος φορτίων» του Ιράν

Οι μεταφορές από πλοίο σε πλοίο αποτελούν συνηθισμένο μέρος της νόμιμης ναυτιλίας μεγάλων αποστάσεων, και χρησιμοποιούνται για την ενίσχυση της αποδοτικότητας και την αποφυγή των λιμένων.

Τα μεγάλα πετρελαιοφόρα συχνά μεταφορτώνουν το φορτίο τους σε μικρότερα πλοία, καθώς το βύθισμά τους είναι πολύ μεγάλο για να εισέλθουν στα περισσότερα λιμάνια. Ωστόσο, επειδή αυτοί οι ελιγμοί ενέχουν κινδύνους για την ασφάλεια και το περιβάλλον, υπόκεινται σε αυστηρούς κανονισμούς και πρέπει να πραγματοποιούνται σε εγκεκριμένες περιοχές, απαιτώντας πλήρη τεκμηρίωση και γνωστοποίηση στις παράκτιες αρχές.

Οι «σκιώδεις» στόλοι χρησιμοποιούν μεταφορές από πλοίο σε πλοίο, ακόμη και όταν δεν είναι απαραίτητο από λογιστική άποψη, για να συγκαλύψουν την προέλευση του πετρελαίου που μεταφέρουν. Συχνά τις πραγματοποιούν με την κάλυψη της νύχτας, απενεργοποιώντας ή παραποιώντας το AIS τους, καθιστώντας δύσκολη την ανίχνευσή τους από τις αρχές.

Σε γενικές γραμμές, το σκιώδες εμπόριο πετρελαίου του Ιράν ακολουθεί ένα παρόμοιο μοτίβο, στο οποίο εμπλέκονται δύο ομάδες πλοίων που βοηθούν στη μεταφορά ιρανικού αργού πετρελαίου στην Κίνα.

Τα πλοία της πρώτης ομάδας παραλαμβάνουν το πετρέλαιο, κυρίως από την κύρια εξαγωγική εγκατάσταση του Ιράν, το νησί Χαργκ, και διασχίζουν τον Ινδικό Ωκεανό μέσω των Στενών της Μαλάκκα και της Σιγκαπούρης, πριν αγκυροβολήσουν στα ανοικτά της Μαλαισίας.

Στη συνέχεια, τα πλοία της δεύτερης ομάδας παραλαμβάνουν το πετρέλαιο μέσω μεταφόρτωσης από πλοίο σε πλοίο και το μεταφέρουν στην Κίνα, κυρίως σε μικρά διυλιστήρια στην επαρχία Σαντόνγκ, τα οποία είναι γνωστά για την αγορά αργού πετρελαίου που υπόκειται σε κυρώσεις.

Η Κίνα δεν δηλώνει επίσημα τις εισαγωγές ιρανικού αργού πετρελαίου και συχνά αποκρύπτει την προέλευσή του, παρουσιάζοντάς το ως μαλαισιανό, δήλωσε ο Γινγκ Κονγ Λάι, αναλυτής της αγοράς αργού πετρελαίου στην Kpler.

Το CNN επικοινώνησε με το υπουργείο Εξωτερικών της Κίνας για να ζητήσει σχόλιο. Νωρίτερα αυτό το μήνα, ένας εκπρόσωπος του υπουργείου δήλωσε ότι το Πεκίνο «αντιτίθεται σε μονομερείς κυρώσεις που δεν έχουν βάση στο διεθνές δίκαιο», όταν ρωτήθηκε για μια εκτίμηση των ΗΠΑ ότι η Κίνα δεν θα σταματήσει να αγοράζει ιρανικό πετρέλαιο.

pic.twitter.com/pKXtDbVr7w

— Department of War 🇺🇸 (@DeptofWar) April 21, 2026

Τα περισσότερα πλοία που μεταφέρουν πετρέλαιο από το Ιράν στην Ασία έχουν μπει στη μαύρη λίστα των ΗΠΑ, ενώ η πλειοψηφία των πλοίων που παραλαμβάνουν το πετρέλαιο και το μεταφέρουν στην Κίνα δεν έχουν ακόμη υποστεί κυρώσεις, δήλωσε ο Μπράουν, ανώτερος σύμβουλος της UANI.

Οι «σκιώδεις» στόλοι πλαστογραφούν επίσης έγγραφα και φέρουν ψεύτικες σημαίες ή «ευκαιριακές σημαίες», αλλάζοντας συχνά την εγγραφή τους και παραποιώντας το φορτίο τους για να ξεγελάσουν τις αρχές.

«Δημιουργούν ένα νέο αφήγημα για το νέο φορτίο και το νέο πλοίο», δήλωσε ο Ναντίμι του Washington Institute, προσθέτοντας ότι το πλήρωμα φτάνει μερικές φορές στο σημείο να βάφει ένα νέο όνομα ή σημαία στο πλοίο. «Πρόκειται για μια επιχείρηση “ξεπλύματος” φορτίων».

Οι παράνομες δραστηριότητες στην περιοχή EOPL αποτελούν από καιρό κοινό μυστικό στον κλάδο της ναυτιλίας. Ο Μπράουν εκτιμά ότι περίπου το 95% των πλοίων που μεταφέρουν φορτία στην περιοχή διακινούν λαθραία ιρανικό ή ρωσικό πετρέλαιο προς την Κίνα.

Ένα στρατηγικό απόθεμα κοντά στην Κίνα

Η EOPL έχει επίσης λειτουργήσει ως ένα είδος χώρου αποθήκευσης πετρελαίου για το Ιράν, συμβάλλοντας στην άμβλυνση των επιπτώσεων τυχόν διαταραχών στη ναυτιλιακή κίνηση στον Περσικό Κόλπο, δήλωσε ο Ναντίμι.

«Υπάρχει κίνδυνος να ξεσπάσουν εχθροπραξίες στα Στενά του Ορμούζ στην περιοχή του Κόλπου, οπότε αυτοί (το Ιράν) προτιμούν να μεταφέρουν όσο το δυνατόν περισσότερο φορτίο, αργό πετρέλαιο, όσο το δυνατόν πιο κοντά στους πελάτες τους».

Το Ιράν είχε αποθηκεύσει στη θάλασσα το ρεκόρ των 191 εκατομμυρίων βαρελιών τον Φεβρουάριο, η συντριπτική πλειοψηφία των οποίων στην Ανατολική Ασία, σύμφωνα με την Kpler.

Αυτό το πλωτό στρατηγικό απόθεμα επέτρεψε στην Τεχεράνη να διατηρήσει υψηλές εξαγωγές, αποστέλλοντας κατά μέσο όρο 1,1 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα στην Κίνα, ακόμη και ενώ οι ΗΠΑ και το Ισραήλ βομβάρδιζαν τη χώρα με επιθέσεις καθ’ όλη τη διάρκεια του Μαρτίου, σύμφωνα με την UANI. Παρόλο που σημειώθηκε πτώση σε σχέση με τα συνήθη επίπεδα εξαγωγών, η άνοδος των τιμών του πετρελαίου συνέβαλε στην αντιστάθμιση του οικονομικού πλήγματος για το καθεστώς.

Το MT Tifani ενδέχεται να βρισκόταν καθ’ οδόν για να εκφορτώσει το φορτίο του στην EOPL όταν επιβιβάστηκαν σε αυτό αμερικανικές δυνάμεις.

Τον μήνα που προηγήθηκε της κατάσχεσής του, το πλοίο παρέμενε στην περιοχή των Στενών του Ορμούζ και του Περσικού Κόλπου, σύμφωνα με στοιχεία του MarineTraffic. Αν και το δεξαμενόπλοιο είχε απενεργοποιήσει το σύστημα AIS του, το CNN κατάφερε να εντοπίσει το πλοίο αγκυροβολημένο στο νησί Χαργκ του Ιράν, σε δορυφορικές εικόνες που τραβήχτηκαν στις 6 Απριλίου.

Το δεξαμενόπλοιο επανεμφανίστηκε στο AIS στις 10 Απριλίου, όταν εντοπίστηκε στον Κόλπο του Ομάν να ταξιδεύει προς τα νοτιοανατολικά. Τα στοιχεία του MarineTraffic έδειξαν ότι κατευθυνόταν προς τη Σιγκαπούρη.

Στις 21 Απριλίου, αφού πέρασε τη Σρι Λάνκα, το δεξαμενόπλοιο έκανε μια απότομη αλλαγή πορείας – πρώτα μια απότομη στροφή 90 μοιρών προς τα νότια, και στη συνέχεια μια άλλη απότομη στροφή 90 μοιρών πίσω προς τα ανατολικά. Λίγο μετά την πραγματοποίηση αυτών των αλλαγών πορείας από το πλοίο, οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν την κατάσχεσή του.

Σε ένα βίντεο που δημοσιεύτηκε από το αμερικανικό Υπουργείο Άμυνας, φαίνονται αμερικανικές δυνάμεις επί του MT Tifani, ενώ ελικόπτερα περιφέρονται από πάνω. Το MT Tifani παραμένει στην περιοχή από τότε.