Σε μια ανάρτηση στο Truth Social, ο Ντόναλντ Τραμπ χαρακτήρισε τα σχέδια του Ηνωμένου Βασιλείου να παραδώσει τα νησιά Τσάγκος στον Μαυρίκιο ως «πράξη μεγάλης ηλιθιότητας».

Ισχυρίστηκε ότι αυτό κάνει ακόμη πιο σημαντικό για τον ίδιο να πάρει τη Γροιλανδία από τη Δανία. Η Κέμι Μπάντενοχ και ο Νάιτζελ Φάρατζ, αν και επικρίνουν τον Τραμπ για τις απειλές του να επιβάλει δασμούς στις ευρωπαϊκές χώρες που αντιτίθενται στην κατάληψη εδαφών, έσπευσαν σύμφωνα με τον Guardian να προσφέρουν τη στήριξη των Συντηρητικών και των Μεταρρυθμιστών στον πρόεδρο των ΗΠΑ για την κριτική του στη συνθήκη μεταξύ Ηνωμένου Βασιλείου και Μαυρίκιου, η οποία βρίσκεται τώρα στο στάδιο της ψήφισης από το κοινοβούλιο.

Τι είναι τα νησιά Τσάγκος

Είναι ένα αρχιπέλαγος στον Ινδικό Ωκεανό, που βρίσκεται περίπου 5.800 μίλια νοτιοανατολικά του Ηνωμένου Βασιλείου και 1.250 μίλια βορειοανατολικά του Μαυρίκιου. Έγιναν βρετανικό έδαφος μαζί με το Μαυρίκιο το 1814, στο πλαίσιο της Συνθήκης των Παρισίων μετά την ήττα του Ναπολέοντα.

Το σύμπλεγμα των νησιών ορίστηκε ως Βρετανικό Έδαφος του Ινδικού Ωκεανού το 1965 και αποσπάστηκε από τον Μαυρίκιο, ο οποίος απέκτησε την ανεξαρτησία του το 1968.

Η συμφωνία τότε ήταν ότι τα νησιά θα επέστρεφαν στον Μαυρίκιο όταν δεν θα ήταν πλέον απαραίτητα για την άμυνα της Βρετανίας.

Μια κοινή στρατιωτική βάση Ηνωμένου Βασιλείου-ΗΠΑ χτίστηκε στο μεγαλύτερο από τα νησιά, το Ντιέγκο Γκαρσία. Οι εκτοπισμένοι κάτοικοι επανεγκαταστάθηκαν στον Μαυρίκιο και τις Σεϋχέλλες, ενώ ορισμένοι μεταφέρθηκαν στο Ηνωμένο Βασίλειο το 2002.

@powerfultickets The Controversial Story of the Chagos Islands 😳🌍 #UK #Mauritius #History #PoliticalDrama #fyp ♬ original sound – Powerful Tickets

Στρατιωτική βάση σε ένα τροπικό νησί

Το Ντιέγκο Γκαρσία, ένα απομακρυσμένο νησί στον Ινδικό Ωκεανό, περίπου στα μισά του δρόμου μεταξύ της Ανατολικής Αφρικής και της Ινδονησίας, είναι ένας παράδεισος με πλούσια βλάστηση και παραλίες με λευκή άμμο, που περιβάλλεται από κρυστάλλινα γαλάζια νερά.

Αλλά δεν πρόκειται για τουριστικό προορισμό. Είναι αυστηρά απαγορευμένο για τους περισσότερους πολίτες – η τοποθεσία μιας άκρως απόρρητης στρατιωτικής βάσης του Ηνωμένου Βασιλείου και των ΗΠΑ που καλύπτεται εδώ και δεκαετίες από φήμες και μυστήριο, σύμφωνα με το BBC.

Το Ντιέγκο Γκαρσία, το οποίο απέχει περίπου 1.600 χλμ. από την πλησιέστερη ξηρά, περιλαμβάνεται σε καταλόγους με τα πιο απομακρυσμένα νησιά του κόσμου. Δεν υπάρχουν εμπορικές πτήσεις και η μετάβαση από τη θάλασσα δεν είναι ευκολότερη – οι άδειες για σκάφη χορηγούνται μόνο για τα νησιά που βρίσκονται στην άκρη του αρχιπελάγους και για να επιτραπεί η ασφαλής διέλευση μέσω του Ινδικού Ωκεανού.

Για να εισέλθει κάποιος στο νησί χρειάζεται άδεια, η οποία χορηγείται μόνο σε άτομα με διασυνδέσεις με τη στρατιωτική εγκατάσταση ή τη βρετανική αρχή που διαχειρίζεται την περιοχή. Οι δημοσιογράφοι έχουν ιστορικά αποκλειστεί.

Ενώ η περιοχή διοικείται από το Λονδίνο, το μεγαλύτερο μέρος του προσωπικού και των πόρων εκεί βρίσκεται υπό τον έλεγχο των ΗΠΑ.

Το νησί διαθέτει εκπληκτική φυσική ομορφιά, από πλούσια βλάστηση μέχρι παρθένες λευκές παραλίες, και φιλοξενεί επίσης το μεγαλύτερο χερσαίο αρθρόποδο στον κόσμο, ένα καβούρι που ανήκει στο είδος coconut crab.

Ο ιστότοπος Biot υπερηφανεύεται ότι διαθέτει τη «μεγαλύτερη θαλάσσια βιοποικιλότητα στο Ηνωμένο Βασίλειο και τα υπερπόντια εδάφη του, καθώς και μερικές από τις καθαρότερες θάλασσες και τα υγιέστερα συστήματα υφάλων στον κόσμο».

Υπάρχουν όμως και ενδείξεις που παραπέμπουν στο βίαιο παρελθόν του.

Όταν το Ηνωμένο Βασίλειο πήρε τον έλεγχο των νησιών Τσάγκος – το Ντιέγκο Γκαρσία είναι το νοτιότερο – από την πρώην βρετανική αποικία Μαυρίκιο, προσπάθησε να εκδιώξει γρήγορα τον πληθυσμό τους, που ξεπερνούσε τα 1.000 άτομα, για να δημιουργήσει χώρο για τη στρατιωτική βάση.

Μεταφέρθηκαν ως σκλάβοι στα νησιά Τσάγκος από τη Μαδαγασκάρη και τη Μοζαμβίκη για να εργαστούν σε φυτείες καρύδας υπό γαλλική και βρετανική κυριαρχία. Στους επόμενους αιώνες ανέπτυξαν τη δική τους γλώσσα, μουσική και πολιτισμό.

Γιατί επιστρέφονται τώρα στον Μαυρίκιο

Από τη δεκαετία του 1980, ο Μαυρίκιος διεκδικεί την κυριαρχία επί των νησιών και έχει προσφύγει σε διεθνή δικαστήρια και διαιτητικά δικαστήρια. Το 2019, το Διεθνές Δικαστήριο (ICJ), το κύριο δικαστικό όργανο των Ηνωμένων Εθνών, αποφάνθηκε σε μια μη δεσμευτική απόφαση ότι η διαδικασία αποαποικιοποίησης του Μαυρίκιου δεν ολοκληρώθηκε νόμιμα όταν του χορηγήθηκε η ανεξαρτησία το 1968 και ότι το Ηνωμένο Βασίλειο «είχε την υποχρέωση να τερματίσει τη διοίκησή του στο αρχιπέλαγος το συντομότερο δυνατόν».

Τι έχει συμβεί από τότε που εκδόθηκε η απόφαση

Υπό την κυβέρνηση του Ρίσι Σουνακ, ενός συντηρητικού πρωθυπουργού, ανακοινώθηκε το 2022 ότι το Ηνωμένο Βασίλειο και ο Μαυρίκιος συμφώνησαν να ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις σχετικά με την άσκηση κυριαρχίας επί του αρχιπελάγους Τσάγκος. Υποστηρίχθηκε ότι η άμυνα της Βρετανίας εξυπηρετείται καλύτερα με τη νομική βεβαιότητα σχετικά με τα νησιά Τσάγκος, λόγω του κινδύνου συνεχιζόμενων αμφισβητήσεων στα διεθνή δικαστήρια. Ήταν μια αναγνώριση ότι το Ηνωμένο Βασίλειο σέβεται το διεθνές δίκαιο.

@5spotjourney Surprising Facts About Diego Garcia Island. #facts #diegogarcia #chagosislands #explore ♬ original sound – gilMar

Η βρετανική κυβέρνηση τόνισε ότι η συμφωνία θα «εξασφάλιζε τη συνέχιση της αποτελεσματικής λειτουργίας της κοινής βρετανικής-αμερικανικής στρατιωτικής βάσης στο Ντιέγκο Γκαρσία». Η συντηρητική κυβέρνηση πραγματοποίησε 11 γύρους διαπραγματεύσεων με τον Μαυρίκιο πριν από τις γενικές εκλογές του Ιουλίου 2024. Αφού το Εργατικό Κόμμα κέρδισε τις καλοκαιρινές εκλογές, οι δύο κυβερνήσεις δημοσίευσαν κοινή δήλωση στις 3 Οκτωβρίου 2024, ανακοινώνοντας ότι είχε επιτευχθεί πολιτική συμφωνία.

Η συνθήκη εγκρίθηκε επίσημα και υπογράφηκε από τον Κιρ Στάρμερ και τον ομόλογό του, τον πρωθυπουργό του Μαυρίκιου, Ναβίν Ραμγκούλαμ, στις 22 Μαΐου 2025. Ο Στάρμερ δήλωσε ότι η συμφωνία ήταν ζωτικής σημασίας, καθώς το Ηνωμένο Βασίλειο «δεν θα είχε ρεαλιστικές προοπτικές επιτυχίας» εάν ο Μαυρίκιος προχωρούσε σε νομικές ενέργειες. Εξήγησε ότι το Ηνωμένο Βασίλειο θα μπορούσε να αντιμετωπίσει μια προσωρινή διαταγή μέτρων «μέσα σε λίγες εβδομάδες».

Το Ηνωμένο Βασίλειο θα μπορούσε απλώς να αγνοήσει τέτοιες διαταγές, αλλά χωρίς συμφωνία δεν θα είχε νομικούς λόγους να εμποδίσει την Κίνα ή άλλες χώρες να ιδρύσουν βάσεις στα εξωτερικά νησιά ή να διεξάγουν κοινές ασκήσεις κοντά στο Ντιέγκο Γκαρσία, όπως υποστηρίχθηκε.

@islandsunfiltered Decolonizing the Chagos Archipelago: A battle for Sovereignty #ChagosArchipelago #ChagosIslands #IslandDisplacement #Decolonization #HiddenHistory ♬ original sound – Islands Unfiltered

Η πολιτική αντίδραση σε Βρετανία και ΗΠΑ

Σε απάντηση στη συμφωνία, η κυβέρνηση των ΗΠΑ εξέδωσε δήλωση στην οποία αναφέρεται ότι μετά από «ολοκληρωμένη διαϋπηρεσιακή επανεξέταση», κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η συμφωνία «εξασφαλίζει τη μακροπρόθεσμη, σταθερή και αποτελεσματική λειτουργία της κοινής στρατιωτικής βάσης των ΗΠΑ και του Ηνωμένου Βασιλείου στο Ντιέγκο Γκαρσία».

Κατά τη διάρκεια συνάντησης με τον Βρετανό πρωθυπουργό στο Οβάλ Γραφείο τον Φεβρουάριο του 2025, ο Τραμπ δήλωσε ότι «τείνει» να συμφωνήσει με τη συμφωνία και ότι έχει «την αίσθηση ότι θα λειτουργήσει πολύ καλά». Οι Συντηρητικοί υπό την ηγεσία της Μπάντενοχ επέκριναν τη συμφωνία, χαρακτηρίζοντάς την «παράδοση» και υποστηρίζοντας ότι το Ηνωμένο Βασίλειο «παραχωρούσε βρετανικό έδαφος και πλήρωνε πάνω από 30 δισεκατομμύρια λίρες για να το κάνει» στον Μαυρίκιο, μια χώρα που, όπως ισχυρίστηκε, «αγκαλιάζει ανοιχτά την Κίνα και τη Ρωσία». Ο σκιώδης υπουργός Άμυνας, Τζέιμς Κάρτλιτζ, ισχυρίστηκε ότι οι Συντηρητικοί δεν είχαν υπογράψει συμφωνία ενώ ήταν στην κυβέρνηση επειδή «αντιτίθενται ριζικά στην ιδέα να δαπανήσουν δισεκατομμύρια λίρες σε φόρο παράδοσης για να μισθώσουν πίσω γη που σήμερα τους ανήκει».

Ποιοι είναι οι όροι της συμφωνίας

Ο Μαυρίκιος αναλαμβάνει την κυριαρχία των νησιών, αλλά το Ηνωμένο Βασίλειο διατηρεί μια αρχική μίσθωση 99 ετών για το Ντιέγκο Γκαρσία με δυνατότητα παράτασης. Το Ηνωμένο Βασίλειο θα πληρώσει για αυτή τη μίσθωση. Το μέσο ετήσιο κόστος κατά τη διάρκεια της αρχικής περιόδου των 99 ετών της συνθήκης εκτιμάται από την κυβέρνηση σε 101 εκατομμύρια λίρες (115.825.790 ευρώ) με τιμές του 2025-26. Το συνολικό προβλεπόμενο κόστος του χρηματοδοτικού πακέτου, χρησιμοποιώντας μια μεθοδολογία καθαρής παρούσας αξίας, είναι 3,4 δισεκατομμύρια λίρες, (3.899.086.000 ευρώ) αν και ορισμένοι υποστηρίζουν ότι θα μπορούσε να είναι υψηλότερο.

Γιατί ο Ντόναλντ Τραμπ άλλαξε στάση

Μπορεί να είναι απλή σύμπτωση, αλλά ο Στάρμερ πραγματοποίησε συνέντευξη Τύπου τη Δευτέρα (19/01)– λίγες ώρες πριν από την ανάρτηση του προέδρου των ΗΠΑ στο Truth Social – στην οποία επέκρινε τον Τραμπ για την απειλή του να επιβάλει δασμούς στις εισαγωγές των ευρωπαϊκών χωρών που αντιτάχθηκαν στην αξίωσή του για τη Γροιλανδία, η οποία αποτελεί μέρος του βασιλείου της Δανίας.

Ο Βρετανός πρωθυπουργός δήλωσε στους δημοσιογράφους ότι «η απειλή επιβολής δασμών σε συμμάχους είναι λάθος, εντελώς λάθος». Υποβάθμισε κάθε υπόδειξη για μέτρα αντιποίνων, κάτι που εξετάζεται ενεργά από την ΕΕ. Ο Στάρμερ συνέχισε με ένα τηλεφώνημα στον ιδιότροπο πρόεδρο. Φαίνεται ότι δεν πήγε καλά.