Στη Γενεύη ξεκινά κρίσιμη διάσκεψη του ΟΗΕ για τα οπλικά συστήματα που μπορούν να επιλέγουν και να πλήττουν στόχους χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση. Οι μεγάλες στρατιωτικές δυνάμεις διαφωνούν για την ανάγκη δεσμευτικής συμφωνίας.
Μπορεί μια μηχανή να αποφασίζει ποιος θα ζήσει και ποιος θα πεθάνει στο πεδίο της μάχης; Το ερώτημα βρίσκεται στο επίκεντρο διεθνών διαπραγματεύσεων που αρχίζουν σήμερα, Δευτέρα 16 Νοεμβρίου, στη Γενεύη, με στόχο τη θέσπιση κανόνων για τα αυτόνομα οπλικά συστήματα. Οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ρωσία αναμένεται να αντιταχθούν στην έναρξη διαπραγματεύσεων για μια νομικά δεσμευτική συμφωνία, σύμφωνα με το Reuters, ενώ ανάλογη στάση τηρεί και το Ισραήλ.
The Convention on Certain Conventional Weapons helps to strengthen protections for civilians and prevent unnecessary suffering of combatants through internationally agreed rules. It is also a forum for dialogue on emerging technologies including Lethal Autonomous Weapons Systems. https://t.co/S4XIn7DLfy
— UN Office for Disarmament Affairs (@UN_Disarmament) October 29, 2026
Η ταχεία ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης έχει επιταχύνει την κατασκευή drones, ρομποτικών συστημάτων, αρμάτων μάχης και άλλων στρατιωτικών μέσων που μπορούν να εντοπίζουν και να προσβάλλουν στόχους με περιορισμένη ή ακόμη και χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση.
Η διαφωνία των μεγάλων στρατιωτικών δυνάμεων
Η διάσκεψη πραγματοποιείται στο πλαίσιο της Σύμβασης για ορισμένα συμβατικά όπλα, στην οποία συμμετέχουν 128 κράτη. Η πλειονότητα των χωρών υποστηρίζει την έναρξη διαπραγματεύσεων για δεσμευτικούς διεθνείς κανόνες. Ωστόσο, οι ΗΠΑ, η Ρωσία και το Ισραήλ θεωρούν ότι το υφιστάμενο διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο παρέχει ήδη το απαραίτητο νομικό πλαίσιο. Η Ουάσιγκτον προκρίνει την υιοθέτηση κατευθυντήριων γραμμών αντί μιας δεσμευτικής συνθήκης και έχει προτείνει πενταετή διαδικασία συνομιλιών για τη διαμόρφωση μη δεσμευτικής συμφωνίας. Αντίθετα, η προεδρία των συνομιλιών προτείνει διετή διαπραγμάτευση για ένα νομικά δεσμευτικό πρωτόκολλο. Η Βρετανία, η Γερμανία και η Γαλλία υποστηρίζουν την έναρξη διαπραγματεύσεων, αφήνοντας ανοιχτό το ζήτημα του νομικού χαρακτήρα της τελικής συμφωνίας.
Ο φόβος για θανατηφόρα λάθη
Οι οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων προειδοποιούν ότι τα αυτόνομα όπλα ενδέχεται να συμπεριφέρονται με απρόβλεπτο τρόπο, αυξάνοντας τον κίνδυνο λανθασμένης αναγνώρισης στόχων και θανάσιμων σφαλμάτων. Η Verity Coyle, εκπρόσωπος της Human Rights Watch, υποστήριξε ότι οι μηχανές δεν πρέπει να αποκτήσουν την εξουσία να αποφασίζουν για ανθρώπινες ζωές στο πεδίο της μάχης. Ανάλογες ανησυχίες έχουν εκφράσει ο ΟΗΕ, η Διεθνής Επιτροπή του Ερυθρού Σταυρού και ο Πάπας, ζητώντας αποτελεσματική διεθνή ρύθμιση. Σύμφωνα με το Reuters, ημιαυτόνομα οπλικά συστήματα με υποστήριξη τεχνητής νοημοσύνης έχουν ήδη χρησιμοποιηθεί σε συγκρούσεις στην Ουκρανία, στο Σουδάν και στη Μέση Ανατολή.
Οι διαπραγματεύσεις και το ενδεχόμενο συμβιβασμού
Διπλωμάτες που μίλησαν στο Reuters εκτιμούν ότι οι συνομιλίες θα είναι δύσκολες, χωρίς ωστόσο να αποκλείουν την επίτευξη συμβιβασμού έως το τέλος της εβδομάδας. Στο τραπέζι βρίσκονται διαφορετικές επιλογές, από μια πλήρως δεσμευτική διεθνή συμφωνία μέχρι ένα μη δεσμευτικό πλαίσιο ή έναν συνδυασμό των δύο. Η Ρωσία δεν έχει παρουσιάσει δημόσια τη θέση της ενόψει της διάσκεψης, αλλά στο παρελθόν έχει αντιταχθεί σε προτάσεις για δεσμευτικούς περιορισμούς. Σύμφωνα με δυτικό διπλωμάτη, η Μόσχα σχεδιάζει επίσης να εμποδίσει την Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία συμμετέχει ως παρατηρητής, να λάβει τον λόγο. Οι εργασίες της διάσκεψης είναι προγραμματισμένες έως τις 20 Νοεμβρίου, με τις ειδικές συζητήσεις για τα αυτόνομα οπλικά συστήματα να περιλαμβάνονται στην ημερήσια διάταξη από την Τρίτη 17 Νοεμβρίου.





















