Αν και οι πιθανοί στόχοι θεωρούνται σε μεγάλο βαθμό προβλέψιμοι, οι συνέπειες μιας τέτοιας επίθεσης παραμένουν απολύτως αβέβαιες.

Εφόσον δεν υπάρξει συμφωνία της τελευταίας στιγμής με την Τεχεράνη και ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, δώσει εντολή για στρατιωτική δράση, ποια θα μπορούσαν να είναι τα πιθανά σενάρια σύμφωνα με το BBC;

1. Χειρουργικά πλήγματα και «ιδανική» μετάβαση στη δημοκρατία

Οι αμερικανικές αεροναυτικές δυνάμεις εξαπολύουν περιορισμένα και στοχευμένα πλήγματα ακριβείας εναντίον βάσεων των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), της παραστρατιωτικής δύναμης Μπασίτζ, εγκαταστάσεων βαλλιστικών πυραύλων και κρίσιμων σημείων του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν.

Ένα ήδη αποδυναμωμένο καθεστώς καταρρέει και η χώρα οδηγείται –θεωρητικά– σε μια ομαλή μετάβαση προς τη δημοκρατία, επανεντασσόμενη στη διεθνή κοινότητα.

Πρόκειται όμως για εξαιρετικά αισιόδοξο σενάριο. Οι δυτικές επεμβάσεις σε Ιράκ και Λιβύη δεν οδήγησαν σε σταθερές δημοκρατίες, αλλά σε χρόνια χάους και αιματοχυσίας, παρά την ανατροπή των δικτατοριών.

Η Συρία, η οποία ανέτρεψε τον Μπασάρ αλ Άσαντ το 2024 χωρίς δυτική στρατιωτική παρέμβαση, μέχρι στιγμής έχει παρουσιάσει καλύτερη εικόνα.

2. Το καθεστώς επιβιώνει αλλά αλλάζει στάση

Ένα σενάριο τύπου «Βενεζουέλας», όπου μια σκληρή αλλά σύντομη αμερικανική επίθεση δεν ανατρέπει το καθεστώς, αλλά το αναγκάζει να μετριάσει τις πολιτικές του.

Στην περίπτωση του Ιράν, αυτό θα σήμαινε ότι η Ισλαμική Δημοκρατία παραμένει στην εξουσία, αλλά περιορίζει τη στήριξή της σε ένοπλες οργανώσεις στη Μέση Ανατολή, παγώνει ή περιορίζει τα πυρηνικά και βαλλιστικά της προγράμματα και χαλαρώνει την εσωτερική καταστολή.

Ωστόσο, θεωρείται εξαιρετικά απίθανο. Η ηγεσία του Ιράν παραμένει αμετακίνητη εδώ και 47 χρόνια και δείχνει ανίκανη να αλλάξει πορεία.

3. Κατάρρευση του καθεστώτος και στρατιωτική διακυβέρνηση

Πολλοί αναλυτές θεωρούν αυτό το πιο πιθανό σενάριο.

Παρά τη λαϊκή δυσαρέσκεια και τις συνεχείς διαδηλώσεις, το Ιράν διαθέτει ένα ισχυρό και βαθιά ριζωμένο σύστημα ασφαλείας που έχει ζωτικό συμφέρον στη διατήρηση της εξουσίας.

Οι εξεγέρσεις απέτυχαν μέχρι σήμερα επειδή δεν υπήρξαν μαζικές αποσκίρτησεις, ενώ οι μηχανισμοί καταστολής είναι πρόθυμοι να χρησιμοποιήσουν απεριόριστη βία.

Μέσα στο χάος μετά από αμερικανικά πλήγματα, δεν αποκλείεται η χώρα να περάσει σε στρατιωτική διακυβέρνηση, με πρωταγωνιστικό ρόλο στελέχη των Φρουρών της Επανάστασης.

4. Ιρανικά αντίποινα κατά ΗΠΑ και γειτονικών χωρών

Το Ιράν έχει ξεκαθαρίσει ότι θα απαντήσει σε κάθε επίθεση, δηλώνοντας πως «το δάχτυλο βρίσκεται στη σκανδάλη».

Παρότι δεν μπορεί να συγκριθεί στρατιωτικά με τις ΗΠΑ, διαθέτει μεγάλο οπλοστάσιο βαλλιστικών πυραύλων και drones, πολλά από τα οποία βρίσκονται κρυμμένα σε υπόγειες εγκαταστάσεις και ορεινές περιοχές.

Αμερικανικές βάσεις υπάρχουν σε Μπαχρέιν και Κατάρ, ενώ πιθανός στόχος θα μπορούσαν να γίνουν και υποδομές χωρών που θεωρηθούν συνεργοί, όπως η Ιορδανία.

Η επίθεση του 2019 στις εγκαταστάσεις της Saudi Aramco έδειξε πόσο ευάλωτες είναι οι πετρελαϊκές υποδομές της περιοχής.

Οι αραβικές χώρες του Κόλπου βρίσκονται σε κατάσταση έντονου συναγερμού.

5. Ναρκοθέτηση του Περσικού Κόλπου

Ένα από τα πιο επικίνδυνα σενάρια είναι η τοποθέτηση ναρκών στα στενά του Ορμούζ.

Περίπου το 20% του παγκόσμιου LNG και έως το 25% του παγκόσμιου πετρελαίου διέρχεται από το συγκεκριμένο θαλάσσιο πέρασμα.

Μια τέτοια κίνηση θα είχε άμεσο αντίκτυπο στο παγκόσμιο εμπόριο και στις τιμές ενέργειας.

6. Βύθιση αμερικανικού πολεμικού πλοίου

Αμερικανοί αξιωματικοί έχουν εκφράσει φόβους για «επιθέσεις σμήνους», με δεκάδες drones και ταχύπλοα να επιτίθενται ταυτόχρονα.

Το Ιράν έχει επενδύσει σε ασύμμετρο πόλεμο, επιχειρώντας να εξουδετερώσει την τεχνολογική υπεροχή του αμερικανικού στόλου.

Η βύθιση αμερικανικού πολεμικού πλοίου —και ενδεχόμενη αιχμαλωσία επιζώντων— θα αποτελούσε τεράστιο πλήγμα κύρους για τις ΗΠΑ.

Παρότι θεωρείται απίθανο, ιστορικά παραδείγματα όπως το USS Cole (2000) και το USS Stark (1987) δείχνουν ότι δεν είναι αδύνατο.

7. Κατάρρευση και απόλυτο χάος

Ένα από τα πιο επικίνδυνα ενδεχόμενα.

Εκτός από εμφύλιο πόλεμο, υπάρχει σοβαρός κίνδυνος εθνοτικών συγκρούσεων, με Κούρδους, Μπαλούτσι και άλλες μειονότητες να επιχειρούν να προστατευτούν μέσα σε ένα κενό εξουσίας.

Καμία χώρα της περιοχής —ούτε καν όσες επιθυμούν την πτώση της Ισλαμικής Δημοκρατίας— δεν θέλει να δει μια χώρα 93 εκατομμυρίων να βυθίζεται στο χάος, προκαλώντας τεράστια ανθρωπιστική και προσφυγική κρίση.

Ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι ο πρόεδρος Τραμπ, έχοντας συγκεντρώσει ισχυρές στρατιωτικές δυνάμεις γύρω από το Ιράν, να θεωρήσει πως πρέπει να δράσει για να μη χάσει το κύρος του — οδηγώντας σε έναν πόλεμο χωρίς σαφές τέλος και με απρόβλεπτες συνέπειες.