Το Ιράν έχει κλείσει αυτήν την πλωτή οδό, μέσω της οποίας διέρχεται το 20% του παγκόσμιου εφοδιασμού με πετρέλαιο, χρησιμοποιώντας ασύμμετρες τακτικές πολέμου. Εκτός από το παραδοσιακό ναυτικό του Ιράν, το ισχυρό Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), ο επίλεκτος κλάδος των Ενόπλων Δυνάμεων της χώρας, διαθέτει επίσης τις δικές του ναυτικές μονάδες που συνεχίζουν να παρενοχλούν και να επιτίθενται σε πλοία στον Κόλπο.

Ζημιές

Δορυφορικές εικόνες και δημοσιευμένα στρατιωτικά πλάνα υποδηλώνουν ότι το μεγαλύτερο μέρος του ναυτικού στόλου του Ιράν έχει υποστεί ζημιές ή καταστραφεί. Τα δύο πολεμικά πλοία κλάσης Mowj του Ιράν, η φρεγάτα κλάσης Alvand Sabalan και η βάση προηγμένων επιχειρήσεων Makran, η οποία έδινε στην Τεχεράνη περιορισμένη δυνατότητα προβολής ισχύος μεγάλου βεληνεκούς, έχουν εξαφανιστεί, όπως και ορισμένα σκάφη ταχείας επίθεσης που αποτελούσαν τη ραχοκοκαλιά της ασύμμετρης ναυτικής στρατηγικής του IRGC στον Κόλπο.

Στις 4 Μαρτίου, ένα αμερικανικό υποβρύχιο βύθισε το ιρανικό πολεμικό πλοίο IRIS Dena στον Ινδικό Ωκεανό κοντά στη Σρι Λάνκα, καθώς η φρεγάτα επέστρεφε από πολυεθνικές ασκήσεις, με περίπου 180 άτομα. Αυτή ήταν η πρώτη επιβεβαιωμένη βύθιση πλοίου επιφανείας σε καιρό πολέμου από υποβρύχιο από το 1982, όταν η Βρετανία βύθισε το αργεντίνικο πλοίο General Belgrano κατά τη διάρκεια του πολέμου των Φόκλαντ/Μαλβίνας στον Νότιο Ατλαντικό.

Ωστόσο, αυτές οι απώλειες δεν έχουν μειώσει την απειλή του Ιράν για τη ναυτιλία στον Περσικό Κόλπο. Το Ιράν άλλαξε το ναυτικό του δόγμα αφού το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ βύθισε περίπου το μισό του συμβατικού στόλου του Ιράν σε μία μόνο ημέρα τον Απρίλιο του 1988. Η επίθεση ήταν σε αντίποινα για τη βύθιση ενός αμερικανικού πολεμικού πλοίου λίγες ημέρες νωρίτερα. Οι ειδικοί λένε ότι το περιστατικό έδειξε στην Τεχεράνη ότι ο συμμετρικός ναυτικός πόλεμος εναντίον μιας υπερδύναμης ήταν μια χαμένη υπόθεση.

Στροφή

Αυτό ακολουθήθηκε από μία δεκαετιών στροφή προς ασύμμετρα μέσα: σκάφη ταχείας επίθεσης, πυραύλους κατά πλοίων από την ακτή, ναυτικές νάρκες, μικρά υποβρύχια και, πιο πρόσφατα, μη επανδρωμένα οχήματα επιφανείας (USV) διαμορφωμένα ως βόμβες κρουζ. Το Ιράν θεσμοθέτησε αυτή τη διαίρεση, δηλαδή συμμετρικές και ασύμμετρες ναυτικές δυνάμεις, σε δύο ξεχωριστά ναυτικά σώματα.

Το ναυτικό του Ιράν -μέρος του τακτικού στρατού- διατήρησε έναν παραδοσιακό στόλο για κύρος και για περιστασιακές αναπτύξεις μεγάλων αποστάσεων, συμπεριλαμβανομένου ενός διατλαντικού ταξιδιού το 2021 στη Κούβα και στη Βενεζουέλα. Αλλά το πραγματικό μέσο πολέμου είναι οι ναυτικές μονάδες του IRGC, οι οποίες κατασκευάστηκαν ειδικά για  επιχειρήσεις παρενόχλησης και άρνησης στα ρηχά, νησιά του Κόλπου, όπου η γεωγραφία στενεύει τις αποστάσεις και εξουδετερώνει εν μέρει τα πλεονεκτήματα μιας ανώτερης παραδοσιακής δύναμης.

Εγκαταστάσεις κάτω από τη γη

Με την πάροδο των ετών, οι ναυτικές δυνάμεις του IRGC έχουν δημοσιεύσει εικόνες υπόγειων εγκαταστάσεων αποθήκευσης που στεγάζουν σκάφη ταχείας επίθεσης, μερικά από τα οποία πιθανότατα έχουν διαμορφωθεί ως μη επανδρωμένα οχήματα επιφανείας ή σκάφη αυτοκτονίας.

Αυτή είναι μια τακτική που χρησιμοποιείται από την Ουκρανία εναντίον του ρωσικού στόλου της Μαύρης Θάλασσας, αν και οι ειδικοί λένε ότι οι ιρανικές παραλλαγές είναι λιγότερο τεχνικά εξελιγμένες.

Εκτιμάται ότι θα μπορούσαν να προκαλέσουν το ίδιο είδος ζημιάς σε αμερικανικά πολεμικά πλοία που η Ουκρανία έχει προκαλέσει σε ρωσικά πλοία, ενώ εκτιμάται ότι ο πιο πιθανός στόχος είναι τα πολιτικά πλοία που προμηθεύουν τις παγκόσμιες αγορές πετρελαίου δυνατότητες των ιρανικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών κοντά στα νησιά Qeshm, Hengam και Larak -που βρίσκονται κοντά σε μεγάλους διαδρόμους θαλάσσιων μεταφορών- είναι η πιο άμεση απειλή.

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΥΚΡΑΝΙΑ

Τα drones Shahed έπιασαν στον ύπνο ΗΠΑ και Αραβες

Το Ιράν, η γενέτειρα του drone Shahed, χρησιμοποίησε μη επανδρωμένα αεροσκάφη αυτού του τύπου εναντίον δεκάδων στόχων τόσο σε αραβικές χώρες όσο και εναντίον αμερικανικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων στην περιοχή του Κόλπου. Αποδείχθηκε ότι οι σύμμαχοι δεν ήταν προετοιμασμένοι για μαζικές επιθέσεις με φθηνά drones που φέρουν κεφαλές έως και 90 κιλά.

Ουκρανική εμπειρία

Στο μεταξύ, η Ουκρανία αποκρούει συνδυασμένες εχθρικές επιθέσεις εδώ και τρεισήμισι χρόνια, οι οποίες σε μια μόνο αεροπορική επίθεση μπορούν να περιλαμβάνουν εκατοντάδες drones Shahed και δεκάδες διαφορετικούς τύπους πυραύλων. Επιπλέον, το ποσοστό των αναχαιτισμένων και καταρριφθέντων Shahed έχει φτάσει στο ρεκόρ του 90%!

Σύμφωνα με την Υπηρεσία Ασφαλείας της Ουκρανίας (SBU), μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2025, σχεδόν 50.000 Shahed διαφόρων τύπων είχαν εκτοξευθεί εναντίον της Ουκρανίας. Η πρώτη επίθεση πραγματοποιήθηκε τον Σεπτέμβριο του 2022. Αλλά μαζικές αεροπορικές επιθέσεις που αφορούσαν 100, 200, και συχνά έως και 400, ακόμη και 700 Shahed ταυτόχρονα ξεκίνησαν γύρω στα τέλη του 2024 προς το 2025. Σύμφωνα με ορισμένα μέσα ενημέρωσης, από τον Μάρτιο του 2026, σχεδόν 57.000 UAV αυτού του τύπου είχαν εκτοξευθεί εναντίον της Ουκρανίας.

Τα πρώτα χιλιάδες Shahed παραδόθηκαν στη Ρωσία από το Ιράν. Αυτά ήταν τα Shahed-136, ένα drone με πτέρυγα δέλτα μήκους 3,5 μέτρων, βάρους άνω των 200 κιλών με έναν δυνατό κινητήρα, ένα «ιπτάμενο μοτοποδήλατο» όπως το αποκαλούσαν οι Ουκρανοί (και σε κάποιους ακούγεται σαν χλοοκοπτική μηχανή), που μετέφερε έως και 50 κιλά εκρηκτικών και πετούσε κατά μήκος μιας προκαθορισμένης διαδρομής πτήσης.

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΒΕΛΤΙΩΣΕΙΣ

Το Shahed αναπτύχθηκε στο Ιράν τη δεκαετία του 2000 ως ένα απλό και φθηνό drone για μαζική χρήση. Το κόστος του ήταν περίπου 20.000 δολάρια, καθιστώντας το ένα από τα φθηνότερα πυρομαχικά για χρήση. Ενας στρατιωτικός που εργάζεται εναντίον του Shahed εδώ και τρία χρόνια είπε: Το βέλτιστο υψόμετρο πτήσης για ένα Shahed είναι περίπου 500 μέτρα πάνω από το επίπεδο του εδάφους (AGL). Επειδή ο κινητήρας εσωτερικής καύσης λειτουργεί καλύτερα σε αυτό το ύψος.

Στην αρχή ήταν πολύ αδέξια, πετούσαν σε ένα υψόμετρο, κατά μήκος μιας προκαθορισμένης τροχιάς και δεν έκαναν ελιγμούς. Το Shahed έχει αλλάξει δραματικά μέσα σε τρία χρόνια. Στην αρχή ήταν μια συσκευή που πετούσε σε προκαθορισμένες συντεταγμένες, ελίσσονταν καταστέλλονταν εύκολα από ηλεκτρονικό πόλεμο, δεν ελέγχονταν χειροκίνητα και δεν μπορούσαν να λειτουργήσουν σε συστήματα πλέγματος, πράγμα που σημαίνει ότι δεν μπορούσαν να αλληλεπιδράσουν με άλλα.

Το Shahed είναι ουσιαστικά ένα πυρομαχικό που περιπλανιόταν. Αμέσως ανακαλύφθηκε ότι τα τακτικά και τεχνικά χαρακτηριστικά του, ιδιαίτερα οι αεροδυναμικές του ιδιότητες, είναι απίστευτα για ένα τέτοιο μέγεθος. Σύμφωνα με αρκετούς ειδικούς στην αεροπορία, το Shahed είναι το καλύτερο σύστημα που έχουν δει ανάμεσα σε όλα τα drones που χρησιμοποιήθηκαν σε αυτόν τον πόλεμο.

Οι Ρώσοι μάλιστα προχώρησαν σε βελτιώσεις. Πρώτα, εγκαταστάθηκαν κεραίες με μεγαλύτερη τμηματοποίηση, που σημαίνει ότι προστατεύονταν περισσότερο από τον ηλεκτρονικό πόλεμο. Στη συνέχεια, εγκαταστάθηκε ένα αδρανειακό σύστημα αυτοτοποθέτησης στο Διάστημα, εμφανίστηκαν βελτιωμένα συστήματα ελέγχου και η κορύφωση της δημιουργικότητας, ήταν η εγκατάσταση του συστήματος Starlink σε αυτό το drone, το οποίο κατέστησε δυνατό τον έλεγχο του Shahed σε πραγματικό χρόνο.