Εντυπωσιακή είναι η εικόνα που καταγράφουν τα δορυφορικά δεδομένα από τη δραστηριότητα της Αίτνας, καθώς το ηφαιστειακό νέφος που δημιουργήθηκε πάνω από το ηφαίστειο της Σικελίας κινήθηκε σε μεγάλη απόσταση πάνω από τη Μεσόγειο και έφτασε μέχρι τις ακτές της Λιβύης.
Η ανάλυση των στοιχείων έγινε από την επιστημονική ομάδα του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών και βασίστηκε σε μετρήσεις του ευρωπαϊκού δορυφόρου Sentinel-5P, στο πλαίσιο του προγράμματος Copernicus.
Στο επίκεντρο της παρατήρησης βρίσκεται το διοξείδιο του θείου, το γνωστό SO₂, ένα από τα βασικά αέρια που απελευθερώνονται κατά την έντονη ηφαιστειακή δραστηριότητα.
REUTERS/Giuseppe Di Stefano
Η πορεία του νέφους πάνω από τη Μεσόγειο
Τα δεδομένα που εξετάστηκαν αφορούν το μεσημέρι της Δευτέρας (10/8). Οι επικρατούντες άνεμοι οδήγησαν το νέφος προς τα νότια-νοτιοδυτικά, με αποτέλεσμα το ηφαιστειακό διοξείδιο του θείου να διασχίσει τη Μεσόγειο και να φτάσει έως τις ακτές της Βόρειας Αφρικής.
Η παρουσία του καταγράφηκε μέχρι την περιοχή της Τρίπολης, της πρωτεύουσας της Λιβύης, αποτυπώνοντας με χαρακτηριστικό τρόπο τη μεγάλη απόσταση που μπορούν να διανύσουν στην ατμόσφαιρα τα προϊόντα μιας ισχυρής ηφαιστειακής δραστηριότητας.
Διαβάστε Επίσης
Ο χάρτης του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών παρουσιάζει τις συνολικές ποσότητες SO₂ σε ολόκληρη την ατμοσφαιρική στήλη πάνω από κάθε σημείο της περιοχής.
Γιατί το διοξείδιο του θείου είναι σημαντικός δείκτης
Η επιλογή του διοξειδίου του θείου για τη δορυφορική παρακολούθηση δεν είναι τυχαία. Το SO₂ απελευθερώνεται σε μεγάλες ποσότητες από τα ηφαίστεια κατά τη διάρκεια εκρήξεων και μπορεί να ανιχνευθεί σχετικά εύκολα από τα ειδικά όργανα των δορυφόρων.
Η παρακολούθησή του επιτρέπει στους επιστήμονες να σχηματίσουν σαφέστερη εικόνα για το μέγεθος και την κατεύθυνση της μεταφοράς του ηφαιστειακού νέφους στην ατμόσφαιρα.
Παράλληλα, το συγκεκριμένο αέριο μπορεί να εντοπιστεί χωρίς να συγχέεται εύκολα με άλλες πηγές ατμοσφαιρικών σωματιδίων, όπως η σκόνη που μεταφέρεται από διαφορετικές περιοχές.
Νέα έξαρση της δραστηριότητας στην Αίτνα
Η εντυπωσιακή δορυφορική εικόνα καταγράφεται την ώρα που η Αίτνα βρίσκεται σε νέο έντονο επεισόδιο ηφαιστειακής δραστηριότητας.
Η συγκεκριμένη φάση ξεκίνησε την Παρασκευή 7 Αυγούστου, ενώ η ένταση των φαινομένων αυξήθηκε σημαντικά την Κυριακή 9 Αυγούστου και τη Δευτέρα 10 Αυγούστου.
Τη Δευτέρα σημειώθηκε νέα έντονη εκρηκτική δραστηριότητα στον κρατήρα Βορατζίνε, έναν από τους βασικούς κρατήρες του ηφαιστειακού συγκροτήματος.
Η τέφρα που εκτοξεύθηκε από την Αίτνα έφτασε σε ύψος περίπου 5.200 μέτρων, σύμφωνα με τις τελευταίες αεροπορικές προειδοποιήσεις για την παρουσία ηφαιστειακής τέφρας.
Το νέο επεισόδιο συνοδεύτηκε από ισχυρές εκπομπές τέφρας και λάβας, ενώ οι άνεμοι που επικρατούσαν στην περιοχή ευνόησαν τη μεταφορά του ηφαιστειακού υλικού προς τα νότια.
🚨 MOUNT ETNA ERUPTS IN SICILY: RED AVIATION ALERT ISSUED
Europe’s most active volcano, MOUNT ETNA, erupted overnight with intense LAVA FOUNTAINING at the Voragine crater, shooting a massive ash plume up to 24,000 FEET (7,300 meters) into the sky.
• HIGHEST ALERT: Italian… pic.twitter.com/BfgSFGR8jw
— Predictivemoney (@Predictivemoney) August 7, 2026
Από τη Σικελία έως τη Βόρεια Αφρική
Η διαδρομή που ακολούθησε το SO₂ αποτελεί ακόμη ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα της δυνατότητας των ηφαιστειακών εκπομπών να μεταφέρονται σε πολύ μεγάλες αποστάσεις.
Κατά τη διάρκεια ισχυρών εκρήξεων, το διοξείδιο του θείου μπορεί να απελευθερωθεί σε σημαντικό ύψος στην ατμόσφαιρα. Από εκεί και πέρα, η πορεία του καθορίζεται σε μεγάλο βαθμό από τους ανέμους.
Στην περίπτωση της Αίτνας, οι ατμοσφαιρικές συνθήκες οδήγησαν τις εκπομπές προς τα νότια-νοτιοδυτικά.
Έτσι, το νέφος πέρασε πάνω από τη Μεσόγειο και συνέχισε την πορεία του προς τις ακτές της Βόρειας Αφρικής.
Η καταγραφή του στη Λιβύη δεν σημαίνει ότι το διοξείδιο του θείου ή η ηφαιστειακή τέφρα έπεσαν ομοιόμορφα στο έδαφος. Αυτό που αποτυπώνουν τα δορυφορικά δεδομένα είναι η παρουσία του ατμοσφαιρικού φορτίου στο σύνολο της ατμοσφαιρικής στήλης.
Επιπτώσεις και στις πτήσεις της Σικελίας
Η νέα έντονη δραστηριότητα της Αίτνας έχει προκαλέσει προβλήματα και στις αεροπορικές μετακινήσεις.
Το αεροδρόμιο της Κατάνιας χρειάστηκε για ακόμη μία φορά να περιορίσει τις αφίξεις, καθώς η ηφαιστειακή τέφρα μετακινήθηκε προς τον εναέριο χώρο της ανατολικής Σικελίας.
Οι αφίξεις ανεστάλησαν τη Δευτέρα λόγω της παρουσίας του νέφους τέφρας.
Η ηφαιστειακή τέφρα αποτελεί σημαντικό κίνδυνο για την αεροπορία, καθώς τα πολύ λεπτά σωματίδια μπορούν να εισέλθουν στους κινητήρες των αεροσκαφών και να επηρεάσουν τη λειτουργία τους.
Για τον λόγο αυτό, οι περιορισμοί στις πτήσεις εξαρτώνται από το ύψος στο οποίο κινείται το νέφος, την κατεύθυνσή του αλλά και τις επικρατούσες μετεωρολογικές συνθήκες.
Συνεχίζονται οι εκπομπές λάβας και τέφρας
Οι τελευταίες αναφορές περιγράφουν την Αίτνα ως ενεργή, με έντονη τόσο εκρηκτική όσο και εκχυτική δραστηριότητα.
Πέρα από τον κρατήρα Βορατζίνε, έχουν καταγραφεί ενεργές ροές λάβας και δραστηριότητα σε άλλα σημεία του ηφαιστειακού συγκροτήματος.
Η Αίτνα συγκαταλέγεται στα πιο ενεργά ηφαίστεια παγκοσμίως και τα επεισόδια εκρήξεων δεν αποτελούν ασυνήθιστο φαινόμενο.
Ωστόσο, κάθε νέα φάση εξετάζεται ξεχωριστά από τους επιστήμονες, καθώς η ένταση, η διάρκεια και η κατεύθυνση των εκπομπών μπορούν να μεταβληθούν γρήγορα.
Το Εθνικό Ινστιτούτο Γεωφυσικής και Ηφαιστειολογίας της Ιταλίας παρακολουθεί συνεχώς την κατάσταση στην Αίτνα, σε συνεργασία με τις αρμόδιες υπηρεσίες πολιτικής προστασίας και αεροπορίας.
Erupción del Etna obliga a cancelar vuelos en Sicilia
El volcán más activo de Europa sigue expulsando ceniza y lava. Los vuelos del aeropuerto de Catania se están viendo afectados. /es pic.twitter.com/cyE9k0o3Hk
— DW Español (@dw_espanol) August 10, 2026
Ο Sentinel-5P παρακολουθεί το ηφαιστειακό νέφος
Το διοξείδιο του θείου θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους δείκτες που χρησιμοποιούν οι επιστήμονες για την παρακολούθηση ηφαιστειακών εκπομπών από το διάστημα.
Σε αντίθεση με την τέφρα, η οποία μπορεί να διασκορπιστεί και να κατακαθίσει σε σχετικά μικρότερο χρονικό διάστημα, το SO₂ μπορεί να παραμείνει στην ατμόσφαιρα και να μεταφερθεί σε πολύ μεγαλύτερες αποστάσεις.
Γι’ αυτό οι δορυφορικές μετρήσεις έχουν ιδιαίτερη αξία, καθώς επιτρέπουν την παρακολούθηση της πορείας των εκπομπών σε μεγάλη γεωγραφική κλίμακα.
Ο Sentinel-5P, που λειτουργεί στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος Copernicus, έχει σχεδιαστεί ειδικά για την παρακολούθηση της ατμοσφαιρικής σύστασης.
Μεταξύ άλλων, μπορεί να ανιχνεύει διοξείδιο του θείου, διοξείδιο του αζώτου, όζον, μεθάνιο και άλλα συστατικά της ατμόσφαιρας.
Η παρουσία του SO₂ στη Λιβύη δεν σημαίνει απαραίτητα κίνδυνο στην επιφάνεια
Το γεγονός ότι το ηφαιστειακό νέφος εντοπίστηκε μέχρι τις ακτές της Λιβύης είναι κυρίως ενδεικτικό της μεγάλης κλίμακας που μπορεί να λάβει η ατμοσφαιρική μεταφορά μετά από μια έντονη ηφαιστειακή δραστηριότητα.
Δεν σημαίνει αυτομάτως ότι οι κάτοικοι της Τρίπολης ή άλλων περιοχών της Λιβύης εκτέθηκαν σε επικίνδυνες συγκεντρώσεις διοξειδίου του θείου στο επίπεδο του εδάφους.
Για να υπάρξει ασφαλής εκτίμηση ενδεχόμενου κινδύνου για την ανθρώπινη υγεία απαιτούνται μετρήσεις των συγκεντρώσεων κοντά στην επιφάνεια, αλλά και δεδομένα για το ύψος στο οποίο βρίσκεται το νέφος.
Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό στην ερμηνεία των δορυφορικών χαρτών, καθώς η συνολική ποσότητα SO₂ που ανιχνεύεται σε ολόκληρη την ατμοσφαιρική στήλη δεν αντιστοιχεί απαραίτητα στη συγκέντρωση του αερίου που υπάρχει στον αέρα που αναπνέουν οι άνθρωποι.
🚨 Vulcão Etna: nuvem de cinzas interrompem voos em aeroporto da Itália
Na ilha da Sicília, na Itália, o Etna lança lava quase continuamente há milhares de anos, ameaçando os habitantes
🤳 Reuters pic.twitter.com/u7X3Cu7qx8
— Metrópoles (@Metropoles) August 10, 2026
Οι άνεμοι καθορίζουν την επόμενη πορεία
Η εξέλιξη της κατάστασης εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από τις ατμοσφαιρικές συνθήκες. Το ηφαιστειακό νέφος μπορεί να αλλάξει κατεύθυνση ανάλογα με τους ανέμους, ενώ το ύψος στο οποίο βρίσκονται οι εκπομπές επηρεάζει επίσης την απόσταση που μπορούν να διανύσουν.
Η εικόνα που κατέγραψε ο Sentinel-5P δείχνει με εντυπωσιακό τρόπο πώς ένα φαινόμενο που ξεκίνησε στην ανατολική Σικελία μπορεί να αφήσει το αποτύπωμά του στην ατμόσφαιρα μιας μεγάλης περιοχής της Μεσογείου.
REUTERS/ Marco Restivo
Ένα ακόμη ισχυρό επεισόδιο από το ενεργό ηφαίστειο
Από την Αίτνα έως τις ακτές της Λιβύης, το ηφαιστειακό νέφος ακολούθησε την πορεία που του υπέδειξαν τα ατμοσφαιρικά ρεύματα.
Η δορυφορική εικόνα ουσιαστικά αποτυπώνει πάνω στον χάρτη τη διαδρομή των εκπομπών του ηφαιστείου, καταγράφοντας την έκταση στην οποία μεταφέρθηκε το διοξείδιο του θείου.
Την ίδια στιγμή, η Αίτνα εξακολουθεί να παρουσιάζει έντονη εκρηκτική και εκχυτική δραστηριότητα, με νέες εκπομπές τέφρας και λάβας.
Οι ιταλικές αρχές παραμένουν σε επιφυλακή, ενώ η αεροπορική κίνηση στην περιοχή της Κατάνιας εξακολουθεί να επηρεάζεται από την παρουσία ηφαιστειακής τέφρας στον εναέριο χώρο.
Το επεισόδιο αποτελεί ακόμη μία υπενθύμιση της δυναμικής του ηφαιστείου της Σικελίας, αλλά και του πόσο μακριά μπορούν να μεταφερθούν στην ατμόσφαιρα οι εκπομπές του όταν οι καιρικές συνθήκες είναι κατάλληλες.
