Το Ιράν δεν περιόρισε τις επιθέσεις του σε αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις σε πολλές από αυτές τις χώρες. Στόχευσε επίσης πολιτικούς χώρους, συμπεριλαμβανομένων αεροδρομίων και ξενοδοχείων, όπως και μεγάλες υποδομές πετρελαίου και φυσικού αερίου. Οι αεράμυνες των κρατών του Περσικού Κόλπου ήταν σε μεγάλο βαθμό αποτελεσματικές έναντι των ιρανικών πυραύλων, αλλά τα drones αποδείχθηκαν πιο δύσκολα στην αντιμετώπιση.

Τα θύματα και οι ζημιές από drones σε μεγάλα αεροδρόμια και εμβληματικά τουριστικά σημεία θα έχουν μακροχρόνιες συνέπειες στη φήμη της περιοχής ως επιχειρηματικού κόμβου. Ως απάντηση στην επίθεση του Ιράν, τα μέλη του GCC έχουν ενωθεί, αποδεικνύοντας ότι ακόμη και εν μέσω δημόσιας διαμάχης μεταξύ Ριάντ και Αμπου Ντάμπι, η αλληλεγγύη παραμένει ισχυρή.

Σε ετοιμότητα

Η Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ έχουν καταστήσει σαφές ότι οι ιρανικές επιθέσεις ξεπέρασαν κάθε κόκκινη γραμμή και ότι διατηρούν το δικαίωμα να απαντήσουν. Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι οι ιρανικές επιθέσεις στον Κόλπο ήταν «η μεγαλύτερη έκπληξη» της σύγκρουσης μέχρι στιγμής.

Η συντριπτική επίθεση στα ΗΑΕ είναι ένα από τα πιο αξιοσημείωτα στοιχεία της αρχικής ιρανικής απάντησης. Τα ΗΑΕ υπέστησαν σχεδόν τόσα χτυπήματα από ιρανικούς πυραύλους και drones όσα δέχθηκε και το Ισραήλ κατά το πρώτο 24ωρο του πολέμου, παρότι είχαν δεσμευθεί ότι δεν θα επέτρεπαν τη χρήση του εναέριου χώρου τους για επίθεση στο Ιράν.

Το Αμπου Ντάμπι και η Τεχεράνη είχαν διατηρήσει μακροχρόνια «συμφωνία κυρίων» για την αποφυγή της άμεσης αντιπαράθεσης, βασισμένη εν μέρει στο γεγονός ότι το Ιράν έχει σημαντικά οικονομικά συμφέροντα στο Ντουμπάι. Δεν είναι σαφές ακόμη γιατί το Ιράν στόχευσε τα ΗΑΕ τόσο επιθετικά, αλλά ίσως η Τεχεράνη υποθέτει ότι τα ΗΑΕ μπορούν να πιέσουν την Ουάσιγκτον ώστε να σταματήσει τον πόλεμο.

Επίσης, το Ιράν μπορεί να γνωρίζει ότι οι επιθέσεις της αποτελούν σημαντικό σημείο «πόνου» για τα ΗΑΕ, τα οποία επί δεκαετίες καλλιεργούν την παγκόσμια φήμη του Ντουμπάι ως όασης οικονομικής σταθερότητας. Αυτή η προσέγγιση αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο της οικονομικής προσέγγισης των ΗΑΕ.

Πάνω από τα 3/4 του ΑΕΠ των ΗΑΕ προέρχονται από τομείς εκτός πετρελαίου, όπως το επιχειρείν και ο τουρισμός, που αποτελούν την κύρια πηγή της οικονομικής ανάπτυξής τους. Ομως αυτή η φήμη αποτελεί επίσης σημαντική ευπάθεια για μια χώρα που βρίσκεται σε απόσταση μόλις μερικών δεκάδων χιλιομέτρων από το Ιράν.

Αποκλιμάκωση

Το 2019, τα ΗΑΕ αποφάσισαν ότι ο καλύτερος τρόπος για να προστατεύσουν τη φήμη τους ως επιχειρηματικού και τουριστικού κόμβου ήταν να επιδιώξουν αποκλιμάκωση με το Ιράν. Εκείνη την εποχή, σειρά επιθέσεων σε πλοία στα ανοιχτά των ακτών των ΗΑΕ έπεισε τους ηγέτες των Εμιράτων ότι η αντιπαράθεση με το Ιράν ήταν πολύ επικίνδυνη και οι εγγυήσεις ασφαλείας των ΗΠΑ εξαιρετικά ανεπαρκείς.

Επιπλέον, τα Εμιράτα συνδύασαν τη συμφωνία κυρίων με το Ιράν με παρόμοια ύφεση στην ένταση των σχέσεων με τους Χούθι, τερματίζοντας έτσι σειρά χερσαίων επιθέσεων από τις υποστηριζόμενες από τα ΗΑΕ στρατιωτικές δυνάμεις της Υεμένης εναντίον της εξτρεμιστικής σιιτικής οργάνωσης.

Η στρατηγική της αποκλιμάκωσης εκ μέρους των ΗΑΕ ενισχύθηκε από την ήπια αντίδραση των ΗΠΑ στις επιθέσεις που υποστηρίχθηκαν από το Ιράν σε σημαντική πετρελαϊκή εγκατάσταση στη Σαουδική Αραβία τον Σεπτέμβριο του 2019, η οποία τελικά εξώθησε το Ριάντ να επιδιώξει παρόμοια συμφωνία με την Τεχεράνη. Οταν, όμως, οι Χούθι επιτέθηκαν στα ΗΑΕ τον Ιανουάριο του 2022, με φαινομενική ιρανική υποστήριξη, η «συμφωνία κυρίων» αποδείχθηκε ανεπαρκής.

Ορισμένοι στα ΗΑΕ αναφέρονται στις επιθέσεις του 2022 ως την «11η Σεπτεμβρίου τους», επειδή επέβαλαν μια τόσο βαθιά αναμέτρηση για τη χώρα. Ομως, η πρόσφατη ιρανική επίθεση ήταν σαφώς μεγαλύτερη. Περισσότεροι πύραυλοι και drones, περισσότερα θύματα και άμεσα πλήγματα στην καρδιά του Ντουμπάι. Αν οι επιθέσεις του 2022 αμφισβήτησαν την εθνική ασφάλεια και την οικονομική προσέγγιση των ΗΑΕ, οι επιθέσεις του Ιράν πιθανότατα θα οδηγήσουν σε συνολική επανεκτίμηση της προσέγγισης των Εμιράτων.

Και ενώ οι επιδρομές των ΗΠΑ και του Ισραήλ έχουν υποβαθμίσει τις ιρανικές στρατιωτικές δυνατότητες και έχουν παραλύσει το θεοκρατικό καθεστώς της Τεχεράνης, το Ιράν εξακολουθεί να αποτελεί μεγάλη απειλή για τα ΗΑΕ, την ίδια ώρα που παραμένει ασαφές πώς θα αντιδράσουν τα Εμιράτα, οι ηγέτες των οποίων αναμφίβολα θα αναζητήσουν νέα στρατηγική.

Ανατροπή

Αλλη «περίεργη» πτυχή της αντίδρασης του Ιράν ήταν ότι στόχευσε το Ομάν, χώρα που έχει φροντίσει να εξισορροπήσει τη συνεργασία της με τις ΗΠΑ με πιο στενή σχέση με το Ιράν. Συνεπώς, η στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ στο Ομάν είναι πολύ πιο περιορισμένη σε σχέση με άλλες χώρες του Κόλπου.

Η προσέγγιση του Ομάν στη γραμμή «φίλος προς όλους, εχθρός προς κανέναν» του επέτρεψε να διαδραματίσει ρόλο διαμεσολαβητή στις συνομιλίες των ΗΠΑ με το Ιράν, ενώ άπλωσε και ασπίδα πάνω από τη χώρα αναφορικά με τις απειλές της Τεχεράνης που βίωναν τα γειτονικά κράτη. Το γεγονός ότι ακόμη και το Ομάν έπεσε θύμα ιρανικής επίθεσης υπογραμμίζει ότι στην τρέχουσα σύγκρουση όλες οι χώρες του Περσικού Κόλπου πιέζονται για να επιλέξουν πλευρά.

Πάντως, η δηλωμένη δικαιολογία του Ιράν για τις επιθέσεις που εξαπέλυσε στα γειτονικά του κράτη είναι η παρουσία αμερικανικών βάσεων και στρατιωτικών μέσων στις επικράτειές τους, ενώ τα χτυπήματά του δεν έχουν περιοριστεί σε αυτές τις χώρες.

Οι στρατιωτικές βάσεις των ΗΠΑ στον Περσικό

Τα κράτη του Κόλπου πίστευαν εδώ και καιρό ότι η παρουσία αμερικανικών στρατιωτικών βάσεων στο έδαφός τους θα μεταφραζόταν σε υποστήριξη ασφαλείας από τις ΗΠΑ, ειδικά έναντι ιρανικών και υποστηριζόμενων από το Ιράν επιθέσεων.

Καθώς, όμως, η Ουάσιγκτον επιδιώκει να μειώσει τη στρατιωτική παρουσία της στη Μέση Ανατολή, οι κυβερνήσεις των κρατών του Περσικού Κόλπου ανησυχούν ότι οι αμερικανικές δυνάμεις δεν θα τις υπερασπιστούν σε περιόδους έκτακτης ανάγκης.

Η αντίδραση των ΗΠΑ, το 2019, στις επιθέσεις που υποστηρίζονταν από το Ιράν ενίσχυσε αυτήν την ανησυχία, η οποία κλιμακώθηκε σημαντικά τον Αύγουστο του 2025, όταν το Ισραήλ έπληξε προσωπικό της Χαμάς στην Ντόχα του Κατάρ.

Το Κατάρ

Η ισραηλινή επιδρομή υποδηλώνει ότι το καθεστώς του Κατάρ ως σημαντικού συμμάχου των ΗΠΑ εκτός του ΝΑΤΟ και η παρουσία της μεγαλύτερης αμερικανικής στρατιωτικής βάσης στην περιοχή σε καταριανό έδαφος δεν ήταν σε θέση να προστατεύσουν τη χώρα από επιθέσεις.

Οι επιθέσεις του Ιράν στον Περσικό Κόλπο έχουν αυξήσει τους κινδύνους λόγω της στέγασης αμερικανικών στρατιωτικών βάσεων σε περίοδο που τα κράτη αυτής της εύφλεκτης περιοχής αμφισβητούν τα οφέλη τέτοιων βάσεων.

Εν όψει αυτής της μεταβαλλόμενης ανάλυσης κόστους και οφέλους, είναι κρίσιμο οι ΗΠΑ να ξεκινήσουν σοβαρό διάλογο με όλους τους εταίρους τους στον Κόλπο σχετικά με το μέλλον των στρατιωτικών σχέσεών τους.