Η μηνιαία ανάπαυλα στις εχθροπραξίες μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ έληξε αυτή την εβδομάδα, με μια νέα ανταλλαγή πυρών να επαναφέρει την ένταση και να δημιουργεί ένα ακόμη πιο επικίνδυνο αδιέξοδο.
Ο αμερικανικός στρατός εξαπέλυσε εκ νέου πλήγματα εναντίον του Ιράν την Τρίτη (1/9), προκαλώντας ιρανικά αντίποινα με επιθέσεις στην Ιορδανία, το Μπαχρέιν και το Κουβέιτ. Η Τεχεράνη αψήφησε έτσι την προειδοποίηση του Ντόναλντ Τραμπ ότι οποιαδήποτε επίθεση θα αντιμετωπιζόταν με σκληρή απάντηση.
Παρά την αναζωπύρωση της έντασης, οι συγκρούσεις παραμένουν μέχρι στιγμής περιορισμένες σε σύγκριση με τους προηγούμενους μήνες. Για τους αναλυτές που μίλησαν στο CNN world, αυτό δείχνει ότι ούτε η Ουάσινγκτον ούτε η Τεχεράνη επιθυμούν, τουλάχιστον σε αυτή τη φάση, την επιστροφή σε έναν πόλεμο μεγάλης κλίμακας.
Στο επίκεντρο οι στρατιωτικοί στόχοι
Οι δύο πλευρές φαίνεται να περιορίζουν σε μεγάλο βαθμό τα πλήγματά τους σε στρατιωτικούς στόχους, αποφεύγοντας μέχρι στιγμής μια γενικευμένη επίθεση εναντίον πολιτικών ή ενεργειακών υποδομών.
«Μέχρι στιγμής, και οι δύο έχουν επικεντρώσει σε μεγάλο βαθμό τις επιθέσεις τους σε στρατιωτικούς και όχι σε πολιτικούς ή ενεργειακούς στόχους», δήλωσε ο Ντάνι Κιτρινόβιτς, πρώην επικεφαλής του ιρανικού τμήματος των ισραηλινών στρατιωτικών πληροφοριών.
Όπως πρόσθεσε, παρά τις απειλές Ιρανών αξιωματούχων, η Τεχεράνη δεν έχει επαναλάβει τις επιθέσεις εναντίον της Σαουδικής Αραβίας ή των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων.
Διαβάστε Επίσης
Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Χαμιντρέζα Αζίζι, αναλυτής για το Ιράν στο International Crisis Group, εκτιμά ότι «καμία πλευρά δεν θέλει να επιστρέψει σε έναν πόλεμο μεγάλης κλίμακας».
Ωστόσο, η κατάσταση γίνεται ολοένα πιο δύσκολη. Η απειλή του Ιράν να περιορίσει την κυκλοφορία στο Στενό του Ορμούζ, σε συνδυασμό με την οικονομική πίεση που ασκεί η Ουάσινγκτον, δημιουργεί ένα περιβάλλον όπου τα περιθώρια ελιγμών και για τις δύο πλευρές περιορίζονται.
Την ίδια ώρα, ο Ντόναλντ Τραμπ έχει δηλώσει ότι δεν ενδιαφέρεται να διαπραγματευτεί με την Τεχεράνη.
Αυξάνεται το κόστος και για τις ΗΠΑ
Η παρατεταμένη σύγκρουση έχει πλέον σημαντικό οικονομικό και στρατιωτικό κόστος και για την αμερικανική πλευρά.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται το CNN world, μέχρι τον περασμένο Ιούλιο είχαν δαπανηθεί περίπου 40 δισεκατομμύρια δολάρια για τις ανάγκες του πολέμου.
Παράλληλα, οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις καταναλώνουν σημαντικό μέρος των διαθέσιμων αποθεμάτων τους και αναπτύσσουν ιδιαίτερα ακριβά στρατιωτικά συστήματα.
Πηγές που γνωρίζουν την κατάσταση είχαν αναφέρει στο CNN world τον περασμένο μήνα ότι ο αμερικανικός στρατός είχε χρησιμοποιήσει σχεδόν το 80% των αναχαιτιστικών συστημάτων που διέθετε.
Ειδικότερα, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, έχει καταναλωθεί περίπου το 80% των πυραύλων THAAD και σχεδόν το ήμισυ των αναχαιτιστικών πυραύλων Patriot.
Το Ιράν πιέζεται, αλλά γιατί δεν υποχωρεί;
Για την Τεχεράνη, οι συνέπειες είναι ακόμη πιο βαριές. Οι κυρώσεις και ο πόλεμος έχουν περιορίσει δραστικά τις δυνατότητες πώλησης του ιρανικού πετρελαίου, ενώ αυξάνονται οι πιέσεις στην οικονομία και στην καθημερινότητα του πληθυσμού.
Παράλληλα, υπάρχουν ανησυχίες για τα αποθέματα στρατιωτικού υλικού, ενώ η πρόσβαση των πολιτών σε τρόφιμα και φάρμακα γίνεται ολοένα δυσκολότερη.
Ωστόσο, η οικονομική πίεση δεν σημαίνει αυτομάτως ότι το ιρανικό καθεστώς θα επιλέξει τη συνθηκολόγηση.
Όπως εξηγεί ο ειδικός σε θέματα Ιράν Αράς Αζίζι, η ηγεσία της χώρας γνωρίζει ότι μια πλήρης υποχώρηση μπορεί να θέσει σε κίνδυνο την ίδια την επιβίωση του καθεστώτος.
Αυτό δημιουργεί ένα ιδιαίτερα επικίνδυνο δίλημμα: όσο περισσότερο πιέζεται η Τεχεράνη, τόσο περισσότερο μπορεί να θεωρεί ότι η συνθηκολόγηση αποτελεί υπαρξιακή απειλή.
Υπό αυτή την έννοια, μια περαιτέρω κλιμάκωση των επιθέσεων εναντίον αμερικανικών στόχων δεν μπορεί να αποκλειστεί, ιδιαίτερα εάν η οικονομική πίεση καταστεί αδύνατο να απορροφηθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Το παράθυρο των διαπραγματεύσεων παραμένει ανοιχτό
Παρά τη νέα ένταση, η Τεχεράνη έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι είναι διατεθειμένη να επιστρέψει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, υπό την προϋπόθεση ότι η Ουάσινγκτον θα επαναβεβαιώσει τις δεσμεύσεις που είχε αναλάβει στο πλαίσιο του μνημονίου συνεννόησης του περασμένου Ιουνίου. Έτσι, το επόμενο διάστημα αναμένεται κρίσιμο.
Η Ουάσινγκτον επιχειρεί να αυξήσει την πίεση στην Τεχεράνη, ενώ το Ιράν βρίσκεται αντιμέτωπο με σοβαρές οικονομικές και στρατιωτικές πιέσεις. Την ίδια στιγμή, καμία από τις δύο πλευρές δεν φαίνεται να επιθυμεί έναν νέο ολοκληρωτικό πόλεμο.
Το μεγάλο ερώτημα είναι αν αυτή η εύθραυστη ισορροπία θα οδηγήσει τελικά σε διαπραγματεύσεις ή αν η αυξανόμενη πίεση θα οδηγήσει σε έναν νέο κύκλο κλιμάκωσης.
