Νάξος: Πώς βρήκαν το αντίδοτο του δημογραφικού

Το νησί εξακολουθεί να καταγράφει περισσότερες γεννήσεις από θανάτους, ενώ ένα μεγάλο ποσοστό νέων επιστρέφει μετά τις σπουδές του για να εργαστεί και να δημιουργήσει οικογένεια εκεί. «Είναι πάρα πολύ δουλευταράδες οι Ναξιώτες. Αγαπούν τον τόπο τους. Η Νάξος είναι πολύ παραγωγικό νησί. Εχει δυνατότητες να ζήσει ο άλλος, να ζήσει και η οικογένειά του», λέει στον «Ε.Τ.» η Σοφία Καπινιάρη, πρόεδρος του Συλλόγου Τριτέκνων Νάξου και Μικρών Κυκλάδων, περιγράφοντας τους παράγοντες που, όπως εκτιμά, διαφοροποιούν τη δημογραφική εικόνα του νησιού.

ΣΟΦΙΑ ΚΑΠΙΝΙΑΡΗ: Η επιστροφή των νέων έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς διατηρεί στο νησί ανθρώπους σε ηλικίες κατά τις οποίες δημιουργούνται νέα νοικοκυριά και αποκτώνται παιδιά 

Οι αριθμοί

Από το 1999 έως και το 2024, στη Νάξο και τις Μικρές Κυκλάδες καταγράφηκαν 5.146 γεννήσεις έναντι 4.535 θανάτων. Το φυσικό ισοζύγιο ήταν θετικό κατά 611 ανθρώπους, ενώ σε 21 από τα 26 χρόνια της περιόδου αυτής οι γεννήσεις ξεπέρασαν τους θανάτους. Το 2024 γεννήθηκαν 191 παιδιά, ενώ καταγράφηκαν 179 θάνατοι. Η εικόνα αυτή έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τα δεδομένα σε εθνικό επίπεδο. Το 2025 γεννήθηκαν στην Ελλάδα 65.618 παιδιά, έναντι 68.467 το 2024, σημειώνοντας πτώση 4,2% μέσα σε έναν χρόνο. Οι θάνατοι έφτασαν τους 121.841, με το αρνητικό φυσικό ισοζύγιο να διαμορφώνεται σε 56.223 ανθρώπους. Το 2010 είχαν καταγραφεί 109.084 γεννήσεις. Δεκαπέντε χρόνια αργότερα, ο αριθμός είχε μειωθεί κατά 43.466.

Με βάση τα τελευταία συγκρίσιμα στοιχεία ανά Περιφερειακή Ενότητα, για το 2024, μόλις πέντε περιοχές της χώρας εμφάνισαν θετικό φυσικό ισοζύγιο: η Νάξος, η Θήρα, η Μύκονος, η Κως και το Ρέθυμνο. Οι τέσσερις βρίσκονται στο Αιγαίο. Ενα από τα βασικά πλεονεκτήματα της Νάξου είναι ότι η οικονομία της δεν στηρίζεται αποκλειστικά στον τουρισμό. Η γεωργία και η κτηνοτροφία διατηρούν ισχυρή παρουσία, ενώ αρκετοί κάτοικοι συνδυάζουν διαφορετικές επαγγελματικές δραστηριότητες για να εξασφαλίσουν το εισόδημά τους.

Εξτρα έσοδα

Μια οικογένεια μπορεί να διαθέτει ξενοδοχειακή μονάδα, να καλλιεργεί πατάτες και άλλα προϊόντα, να ασχολείται με την εκτροφή ζώων ή να διατηρεί εστιατόριο που αξιοποιεί τη δική της παραγωγή. Οι δραστηριότητες αυτές λειτουργούν συμπληρωματικά, δημιουργώντας περισσότερες από μία πηγές εσόδων και περιορίζοντας την εξάρτηση από μία μόνο επαγγελματική δραστηριότητα.

Η εργασιακή νοοτροπία, όπως την περιγράφει η Σοφία Καπινιάρη, παραμένει ισχυρή ακόμη και στις μεγαλύτερες ηλικίες. «Συνταξιούχοι εξακολουθούν να εργάζονται για να συμπληρώσουν το εισόδημά τους και να βοηθήσουν οικονομικά τα παιδιά τους. Η δυνατότητα να εξασφαλίζεται ένα εισόδημα από διαφορετικές δραστηριότητες διευκολύνει την παραμονή των νέων στο νησί και τη δημιουργία νέων νοικοκυριών», λέει.

Η οικονομική πίεση, πάντως, δεν αφήνει ανεπηρέαστες ούτε τις οικογένειες της Νάξου. Η πρόεδρος του Συλλόγου Τριτέκνων αναγνωρίζει ότι η ακρίβεια και το αυξημένο κόστος διαβίωσης επηρεάζουν άμεσα τις αποφάσεις των ζευγαριών. «Δυσκολεύεται ο κόσμος τώρα να ζήσει και για αυτόν τον λόγο σταματάει να κάνει παιδιά. Είναι φυσικό και επόμενο», σημειώνει, επισημαίνοντας ότι η απόκτηση περισσότερων παιδιών γίνεται όλο και δυσκολότερη για τα ελληνικά νοικοκυριά.

Ενα ακόμη σημαντικό στοιχείο για το νησί είναι το γεγονός ότι οι νέοι που φεύγουν για σπουδές σε μεγάλο ποσοστό επιστρέφουν πίσω. «Μπορούμε να πούμε ότι ένα 80-90% των νέων επιστρέφει στο νησί αφού ολοκληρώσει τις σπουδές του και αποκτήσει εργασιακή εμπειρία. Επίσης, πολλά παιδιά εισάγονται σε απαιτητικές σχολές, όπως η Ιατρική, η Νομική και το Πολυτεχνείο, αλλά και σε σχολές ναυπηγικής, Αεροπορίας και στρατιωτικών επαγγελμάτων. Μετά την ολοκλήρωση των σπουδών τους, αρκετοί αξιοποιούν τις γνώσεις τους σε οικογενειακές επιχειρήσεις, αναζητούν εργασία ή αναπτύσσουν δικές τους δραστηριότητες. Η επιστροφή τους έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς διατηρεί στο νησί ανθρώπους σε ηλικίες κατά τις οποίες δημιουργούνται νέα νοικοκυριά και αποκτώνται παιδιά. Σε άλλες περιοχές της χώρας, η μόνιμη εγκατάσταση των νέων στα μεγάλα αστικά κέντρα ή στο εξωτερικό αφήνει πίσω έναν πληθυσμό που γερνά και ανανεώνεται δυσκολότερα», επισημαίνει η Σοφία Καπινιάρη. Για έναν νέο που επιστρέφει στη Νάξο, η προοπτική να βρει δουλειά και να έχει κοντά τους γονείς του μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική για την απόφαση να παραμείνει στο νησί.

Ενα από τα βασικά πλεονεκτήματα της Νάξου είναι ότι η οικονομία της δεν στηρίζεται αποκλειστικά στον τουρισμό.

«ΝΑ ΔΟΘΟΥΝ ΚΙΝΗΤΡΑ»

«Οι τρίτεκνοι πρέπει να είναι ισότιμοι με τους πολυτέκνους»

Τη δυναμική της τρίτεκνης κοινότητας αποτυπώνουν και τα στοιχεία του Συλλόγου Τριτέκνων Νάξου και Μικρών Κυκλάδων. Οπως αναφέρει η πρόεδρός του, «όταν ανέλαβα τον Σύλλογο τα εγγεγραμμένα μέλη αντιστοιχούσαν σε 550 οικογένειες. Αυτήν τη στιγμή, έχουμε 1.750 οικογένειες». Παράλληλα, η Σοφία Καπινιάρη ζητά ισότιμη αντιμετώπιση των τριτέκνων με τις πολύτεκνες οικογένειες και «να δοθούν περισσότερα κίνητρα» για όσους αποφασίζουν να αποκτήσουν τρία παιδιά. «Θέλουμε, όπως είναι οι πολύτεκνοι με όλα αυτά τα προνόμια, να είμαστε και εμείς ισότιμοι. Να μην είμαστε υποδεέστεροι από τους πολυτέκνους. Γιατί ο κόσμος δεν κάνει πλέον παιδιά. Τα τρία παιδιά είναι ένας αριθμός μεγάλος πλέον για την Ελλάδα».

Προβλήματα

Ωστόσο, η Νάξος δεν είναι απαλλαγμένη από τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι νησιωτικές περιοχές. Το κόστος στέγασης, οι μετακινήσεις, η πρόσβαση σε εξειδικευμένες υπηρεσίες Υγείας και η εποχικότητα της εργασίας εξακολουθούν να επηρεάζουν την καθημερινότητα. Το θετικό φυσικό ισοζύγιο δεν σημαίνει ότι το δημογραφικό πρόβλημα έχει λυθεί, αλλά ότι το νησί εξακολουθεί να συγκρατεί νέους ανθρώπους και να δημιουργεί συνθήκες για τη δημιουργία οικογενειών. Ανάλογη εικόνα, ως προς το φυσικό ισοζύγιο του 2024, εμφανίζουν η Θήρα, η Μύκονος και η Κως, όπου η τουριστική δραστηριότητα προσελκύει εργαζομένους και δημιουργεί επαγγελματικές ευκαιρίες. Στη Νάξο, όμως, ο τουρισμός συνυπάρχει με την αγροτική και κτηνοτροφική παραγωγή, διευρύνοντας τις επιλογές απασχόλησης.