Σε γραπτές του δηλώσεις, απαντώντας σε ερωτήσεις του Bloomberg, ο Τούρκος ηγέτης τόνισε την προσπάθειά του να αξιοποιήσει τη σχέση του με τον Πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ για να αποκαταστήσει τις σχέσεις που είχαν διαταραχθεί πριν σχεδόν μια δεκαετία λόγω της αγοράς από την Τουρκία ρωσικών συστημάτων αεράμυνας S-400. Η αυξανόμενη σύγκλιση πολιτικών προτεραιοτήτων μεταξύ Άγκυρας και Ουάσινγκτον — σε τομείς όπως η άμυνα, η ενέργεια και η διαχείριση περιφερειακών συγκρούσεων — διαμορφώνει εκ νέου την ισορροπία της Τουρκίας ανάμεσα στο NATO, του οποίου είναι μέλος, και τη Ρωσία, τον μεγαλύτερο εμπορικό της εταίρο.

Ο Ερντογάν δήλωσε ότι παρουσίασε προσωπικά την πρότασή του στον Τραμπ κατά τη συνάντησή τους στον Λευκό Οίκο τον Σεπτέμβριο, χαρακτηρίζοντας «άδικη» την απόφαση να αποκλειστεί η Τουρκία από το πρόγραμμα F-35 λόγω της αγοράς ρωσικού στρατιωτικού εξοπλισμού.

«Με την επιστροφή του Τραμπ στην εξουσία, προέκυψε μια ευκαιρία να μεταφερθούν οι σχέσεις Τουρκίας–ΗΠΑ σε πιο λογική και εποικοδομητική βάση», είπε ο Ερντογάν, χρησιμοποιώντας το επίσημο όνομα «Türkiye» που υιοθετήθηκε το 2022.

«Η παραλαβή των F-35 για τα οποία η Τουρκία έχει ήδη πληρώσει, και η επανένταξή της στο πρόγραμμα, είναι σημαντικές και αναγκαίες» για καλύτερες σχέσεις με τις ΗΠΑ και για την ασφάλεια του NATO, πρόσθεσε.

Η Τουρκία έχει επίσης επιδιώξει την επιστροφή των S-400 που αγόρασε από τη Ρωσία, ανέφερε το Bloomberg τον προηγούμενο μήνα. Ο Ερντογάν έθεσε το ζήτημα στον Ρώσο Πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν κατά τη συνάντησή τους στο Τουρκμενιστάν, δείχνοντας ότι προσπαθεί να αποκαταστήσει τις αμυντικές σχέσεις με τις ΗΠΑ, τις οποίες χαρακτήρισε «κενικό θεμέλιο» των διμερών σχέσεων.

Ο Αμερικανός πρεσβευτής στην Τουρκία και στενός σύμμαχος του Τραμπ, Τομ Μπάρακ, δήλωσε πέρυσι ότι η Άγκυρα πλησιάζει στην παράδοση των S-400, προβλέποντας ότι το ζήτημα θα μπορούσε να επιλυθεί σε τέσσερις έως έξι μήνες.

Η Τουρκία επιδιώκει επίσης την αγορά μαχητικών F-16 Block 70 από τις ΗΠΑ, αν και οι όροι και οι τιμές παραμένουν υπό συζήτηση. Ο Ερντογάν ανέφερε ότι η Άγκυρα αναμένει οι όροι να ευθυγραμμιστούν με το πνεύμα της συμμαχίας του NATO, αναφέροντας την αγορά Eurofighter ως παράδειγμα.

Ένα ακόμα αγκάθι στις τουρκοαμερικανικές σχέσεις ήταν η πολυετής υπόθεση της τουρκικής κρατικής τράπεζας Turkiye Halk Bankasi AS, η οποία το 2019 κατηγορήθηκε για συμμετοχή σε σχέδιο δισεκατομμυρίων για παραβίαση των κυρώσεων κατά του Ιράν. Η τράπεζα αντιμετωπίζει κατηγορίες για απάτη, ξέπλυμα χρήματος και παραβίαση κυρώσεων. Ο Ερντογάν τόνισε ότι η Τουρκία θεωρεί τις κατηγορίες αβάσιμες και διαπραγματεύεται για να προστατεύσει την τράπεζα από «άδικες ποινές».

«Η ελπίδα μας είναι να επιτύχουμε ένα δίκαιο αποτέλεσμα που να συμβαδίζει πλήρως με το νόμο», πρόσθεσε.

Στο θέμα της ενέργειας, η Τουρκία, τρίτος μεγαλύτερος αγοραστής ρωσικού αργού, υπέστη πιέσεις από τη διοίκηση Τραμπ τον Σεπτέμβριο να μειώσει τις εισαγωγές από τη Μόσχα. Οι τουρκικές διυλιστικές εταιρείες άρχισαν να μειώνουν τις αγορές τους μετά τις κυρώσεις των ΗΠΑ στους δύο κορυφαίους ρωσικούς παραγωγούς πετρελαίου στα τέλη του προηγούμενου έτους.

Η Άγκυρα αναθεωρεί τη στρατηγική της στο φυσικό αέριο, δίνοντας έμφαση σε αμερικανικό LNG και αναζητώντας επενδύσεις σε πετρελαϊκά και αέριο-οικονομικά έργα των ΗΠΑ. «Έχουμε αυξήσει σημαντικά τις προμήθειες LNG, ιδίως από τις ΗΠΑ», δήλωσε ο Ερντογάν, προσθέτοντας ότι οι ΗΠΑ έχουν πλέον «σημαντική θέση» στην αλυσίδα εφοδιασμού της Τουρκίας.

«Η θέση της Τουρκίας είναι πολύ σαφής: ενεργούμε σύμφωνα με τα εθνικά μας συμφέροντα και την ενεργειακή μας ασφάλεια», είπε ο Τούρκος Πρόεδρος. «Ως χώρα που εξαρτάται από εισαγωγές για σημαντικό μέρος των υδρογονανθράκων της, πρέπει να ακολουθούμε προσεκτική και ισορροπημένη προσέγγιση σε όλα τα ζητήματα που μπορεί να επηρεάσουν την ενεργειακή μας ασφάλεια».

Παρά τις προσπάθειες, η Ρωσία εξακολουθεί να καλύπτει το 61% των αγορών πετρελαίου και το 40% των προμηθειών φυσικού αερίου της Τουρκίας, σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα επίσημα στοιχεία, μια δεκαετής κυριαρχία που πιθανότατα θα χρειαστεί χρόνια για να ανατραπεί.

Στις περιφερειακές συγκρούσεις, η Άγκυρα προσπαθεί να ισορροπήσει τις σχέσεις με τη Ρωσία και τους συμμάχους του NATO. Από την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία το 2022, η Τουρκία αρνείται να επιβάλει κυρώσεις στη Μόσχα, αλλά περιορίζει τη δυνατότητα αποστολής στρατιωτικών πλοίων στη Μαύρη Θάλασσα μέσω του Βοσπόρου και έχει στείλει όπλα στο Κίεβο.

Χάρη στην ουδετερότητά της, η Τουρκία παραμένει πιθανός οικοδεσπότης για μελλοντικές ειρηνευτικές συνομιλίες και μπορεί να υποστηρίξει την παρακολούθηση τυχόν εκεχειρίας μεταξύ των αντιμαχόμενων πλευρών, δήλωσε ο Ερντογάν.

«Η Τουρκία είναι ο μόνος παράγοντας που μπορεί να συνομιλεί απευθείας τόσο με τον κ. Πούτιν όσο και με τον Πρόεδρο της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι», είπε. «Η πόρτα μας παραμένει ανοιχτή σε όλους. Έχω μεταφέρει αυτήν την αποφασιστικότητα ξεκάθαρα και επανειλημμένα και στους δύο ηγέτες».

Στη Μέση Ανατολή, η Τουρκία αποτέλεσε βασικό μεσολαβητή για την εκεχειρία του Οκτωβρίου στον πόλεμο μεταξύ Χαμάς και Ισραήλ. Ο Ερντογάν, έντονος επικριτής του Ισραηλινού Πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου και της διαχείρισης του πολέμου στη Λωρίδα της Γάζας, δήλωσε ότι μια προτεινόμενη Διεθνής Δύναμη Σταθεροποίησης στη Γάζα θα δυσκολευόταν να αποκτήσει νομιμότητα χωρίς τη συμμετοχή της Τουρκίας.

«Βρισκόμαστε σε θέση-κλειδί για μια τέτοια αποστολή λόγω των βαθιών ιστορικών μας δεσμών με την Παλαιστινιακή πλευρά, των καναλιών ασφάλειας και διπλωματίας που έχουμε διατηρήσει με το Ισραήλ και της περιφερειακής μας επιρροής ως χώρα-μέλος του NATO», είπε. «Η πολιτική μας βούληση είναι σαφής· είμαστε έτοιμοι να αναλάβουμε κάθε ευθύνη για μια διαρκή ειρήνη στη Γάζα».