Πληροφορίες θέλουν τον στρατό των Ηνωμένων Πολιτειών να έχει επιβλέψει δεκάδες μυστικές μεταφορές πετρελαίου από πλοίο σε πλοίο για να διατηρήσει τη ροή των εξαγωγών ενέργειας από τον Περσικό Κόλπο, χρησιμοποιώντας εναέρια και θαλάσσια drones καθώς και ελικόπτερα σε μια επιχείρηση καθοδήγησης νηοπομπών προς τα δεξαμενόπλοια που περιμένουν το φορτίο τους.
Η επιχείρηση στις παρυφές των Στενών του Ορμούζ χρησιμοποιεί μια τεχνική μεταφόρτωσης που χρησιμοποιείται εδώ και καιρό από το Ιράν για την παράκαμψη των κυρώσεων. Δύο συγκεκριμένες τοποθεσίες όπου πραγματοποιούνται οι μεταφορές πετρελαίου αναγνωρίστηκαν από 11 άτομα που γνωρίζουν την επιχείρηση – η μία στα ανοιχτά των ακτών της Φουτζάιρα στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η άλλη στα ανοιχτά του λιμανιού Σοχάρ του Ομάν. Ξεκίνησε στις αρχές Μαΐου και τουλάχιστον 92 πλοία έχουν εμπλακεί στις μεταφορές, σύμφωνα με ναυτιλιακά δεδομένα και δορυφορικές εικόνες που εξέτασε το Reuters.
Μόλις πρόσφατα, στις 11 Ιουνίου, 17 ζεύγη πλοίων ήταν ορατά να πραγματοποιούν ταυτόχρονες μεταφορές πετρελαίου στις δύο τοποθεσίες, σύμφωνα με τις δορυφορικές εικόνες.
Ένα ελικόπτερο Apache που καταρρίφθηκε από το Ιράν στις 9 Ιουνίου, πυροδοτώντας βομβαρδισμούς αντιποίνων από τις ΗΠΑ, συμμετείχε στην αποστολή, σύμφωνα με τέσσερις πηγές, συμπεριλαμβανομένου ενός πρώην αξιωματούχου των ΗΠΑ που έχει γνώση της επίθεσης. Χρησιμοποιώντας δορυφορικές εικόνες, το Reuters μέτρησε έξι ζεύγη δεξαμενόπλοιων συγκεντρωμένα σε μια μικρή περιοχή στα ανοιχτά του λιμανιού Σοχάρ την ημέρα που καταρρίφθηκε το Apache.
Το Reuters δεν μπόρεσε να επιβεβαιώσει ποιος ήταν ο ρόλος του Apache στην επιχείρηση. Αμερικανός αμυντικός αξιωματούχος δήλωσε ότι καμία δύναμη της Κεντρικής Διοίκησης (Centcom) δεν συμμετέχει σε επιχείρηση μεταφοράς πετρελαίου από πλοίο σε πλοίο στα ανοιχτά. Και τα δύο μέλη του πληρώματος διασώθηκαν από ένα μη επανδρωμένο σκάφος, δήλωσαν Αμερικανοί αξιωματούχοι.
Η έκταση των μεταφορών από πλοίο σε πλοίο, ο τρόπος λειτουργίας τους και ο ρόλος του Apache στην επιχείρηση δεν έχουν αναφερθεί προηγουμένως. Ο Λευκός Οίκος παρέπεμψε τις ερωτήσεις στην Centcom. Η ιρανική κυβέρνηση δεν απάντησε σε αιτήματα για σχολιασμό σχετικά με την επιχείρηση μεταφοράς.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Τα δύο σημεία όπου πραγματοποιούνται αυτές οι μεταφορές, στον Κόλπο του Ομάν κοντά στην έξοδο των Στενών του Ορμούζ, βρίσκονται κοντά στα όρια που έχουν χαραχθεί από την Αρχή των Στενών του Περσικού Κόλπου, ένα νέο ιρανικό σώμα που συστάθηκε για τη διαχείριση των Στενών του Ορμούζ. Τα πλοία που αποτυγχάνουν να συμμορφωθούν με τις εντολές του Ιράν κινδυνεύουν με επιθέσεις από drones και πυραύλους από το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC).
Mεταφορές από πλοίο σε πλοίο
Ο στρατός των Ηνωμένων Πολιτειών επιβλέπει μυστικές μεταφορές πετρελαίου από πλοίο σε πλοίο για να διατηρήσει τη ροή των εξαγωγών ενέργειας μέσω του Κόλπου. Η επιχείρηση ξεκίνησε στις αρχές Μαΐου, δανειζόμενη μια τεχνική που χρησιμοποιείται εδώ και καιρό από το Ιράν για την παράκαμψη των κυρώσεων.
Το ίδιο το λιμάνι της Φουτζάιρα έχει δεχθεί επανειλημμένα ιρανικά πυρά κατά το διάστημα που βρίσκεται σε εξέλιξη αυτή η επιχείρηση υπό την ηγεσία των ΗΠΑ. Το περασμένο Σαββατοκύριακο (13-14/06), σύμφωνα με τη βρετανική ομάδα διαχείρισης ναυτιλιακού κινδύνου Vanguard, ένα «άγνωστο βλήμα» έπληξε ένα δεξαμενόπλοιο στα ανοιχτά των ακτών του Ομάν. Η Vanguard ανέφερε σε ανακοίνωσή της ότι το πλήρωμα είναι ασφαλές και ότι η πρόσκρουση προκάλεσε κάποια διαρροή του φορτίου, αλλά όχι περιβαλλοντική ζημιά. Δεν διευκρίνισε εάν το δεξαμενόπλοιο εμπλεκόταν σε μεταφορά από πλοίο σε πλοίο.
Το Ιράν απάντησε στον πόλεμο ΗΠΑ-Ισραήλ κλείνοντας ουσιαστικά τα Στενά του Ορμούζ, από τα οποία κανονικά διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου. Αυτό προκάλεσε τη μεγαλύτερη διακοπή του παγκόσμιου ενεργειακού εφοδιασμού στην ιστορία και τροφοδότησε τον πληθωρισμό σε όλο τον κόσμο.
Οι μεταφορές από πλοίο σε πλοίο, αν και επικίνδυνες και αναποτελεσματικές, φαίνεται να αποτελούν μέρος των προσπαθειών της κυβέρνησης Τραμπ να βοηθήσει στην αποκατάσταση των κανονικών ροών πετρελαίου από τον Κόλπο. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ δήλωσε ότι τα Στενά του Ορμούζ θα ανοίξουν ξανά την Παρασκευή (19/06) βάσει μιας ειρηνευτικής συμφωνίας με το Ιράν που ανακοινώθηκε αυτή την εβδομάδα, αλλά οι λεπτομέρειες παραμένουν ασαφείς.
Έρευνα του Reuters που δημοσιεύθηκε στις 20 Μαΐου διαπίστωσε ότι το Ιράν έχει δημιουργήσει το δικό του σύστημα για την καθοδήγηση πλοίων μέσω της απέναντι πλευράς των Στενών, το οποίο περιλαμβάνει σημεία ελέγχου σε νησιά, διπλωματικές συμφωνίες και μερικές φορές τέλη.
Κλιμακωτές αναχωρήσεις και σημεία διαδρομής
Οι αμερικανικές επιχειρήσεις μεταφοράς ελέγχονται πλήρως από τον στρατό των ΗΠΑ, δήλωσαν οκτώ από τις πηγές, συμπεριλαμβανομένου ενός ιδιώτη εργολάβου ασφαλείας που έχει εμπλακεί στις μεταφορές.
Τα δεξαμενόπλοια πρέπει να πλεύσουν προς ένα σημείο συνάντησης προτού φτάσουν στα Στενά, και στη συνέχεια να κλιμακώσουν τις αναχωρήσεις τους ώστε να απέχουν περίπου 3.000 έως 4.000 μέτρα μεταξύ τους, σύμφωνα με μία από τις πηγές καθώς και δορυφορικές εικόνες. Οι πομποί τους είναι απενεργοποιημένοι και τα φώτα τους χαμηλωμένα, σύμφωνα με τέσσερις πηγές.
Μια σειρά από σημεία διαδρομής επιτρέπει στον στρατό των ΗΠΑ να παρακολουθεί την πρόοδο των καθορισμένων δεξαμενόπλοιων, αλλά οι Αμερικανοί «προφανώς σε παρακολουθούν όλη την ώρα», δήλωσε μία από τις πηγές.
Όταν περνούν μέσα από τα Στενά, ακριβώς πέρα από μια ζώνη που το Ιράν έχει οριοθετήσει ως υπό τον έλεγχό του, τα δεξαμενόπλοια πλησιάζουν παράλληλα με τα πλοία υποδοχής, τα οποία είναι πολύ μεγάλα πλοία μεταφοράς αργού πετρελαίου (VLCCs), για να ξεκινήσουν οι μεταφορές πετρελαίου. Αυτές χρειάζονται μεταξύ 24 και 40 ωρών για να ολοκληρωθούν. Στη συνέχεια, τα άδεια δεξαμενόπλοια επιστρέφουν μέσω των Στενών και τα νεοφορτωμένα VLCCs συνεχίζουν την πορεία τους.
Αυτό που καθιστά δυνατή αυτή την επιχείρηση από πλοίο σε πλοίο είναι ότι υπάρχουν λίγες ναυτιλιακές εταιρείες πρόθυμες να οδηγήσουν τα πλοία τους μέσω των Στενών για να παραδώσουν το πετρέλαιο στα αναμένοντα δεξαμενόπλοια, παρά τον ιρανικό αποκλεισμό.
Η επιχείρηση όμως είναι επικίνδυνη. «Απλά δεν ξέρεις πότε το Ιράν μπορεί να αποφασίσει να αρχίσει να χρησιμοποιεί drones ή ακόμα και κανονιοφόρους για να εμποδίσει ακόμα και αυτά τα πλοία να διέλθουν από τα Στενά», δήλωσε ο Νόαμ Ρέινταν, ανώτερος συνεργάτης στο Ινστιτούτο της Ουάσιγκτον, ο οποίος ειδικεύεται στον ναυτιλιακό κίνδυνο και εξέτασε τα ευρήματα του Reuters.
Η τεχνική από πλοίο σε πλοίο χρησιμοποιείται από το Ιράν εδώ και χρόνια για να παρακάμπτει τις κυρώσεις, επειδή συγκαλύπτει την πηγή του πετρελαίου. Οι Ιρανοί συνήθως λειτουργούν ένα ζεύγος πλοίων κάθε φορά, τόσο για να αποφύγουν τον εντοπισμό όσο και επειδή οι προπολεμικές εξαγωγές τους ήταν σχετικά μικρές. Η επιχείρηση υπό την ηγεσία των ΗΠΑ, η οποία περιλαμβάνει μαζικές μεταφορές, παρέχει στους παραγωγούς του Κόλπου καλύτερη προστασία από τα ιρανικά αντίποινα, ώστε να μπορούν να μεταφέρουν αργό πετρέλαιο και προϊόντα πετρελαίου σε διεθνείς αγοραστές.
Το Reuters εξέτασε περισσότερες από δώδεκα δορυφορικές εικόνες που λήφθηκαν μεταξύ 2 Μαΐου και 11 Ιουνίου, οι οποίες δείχνουν μεταφορές από πλοίο σε πλοίο στις οποίες εμπλέκονται κρατικοί στόλοι δεξαμενόπλοιων του Κόλπου και πλοία διεθνούς εκμετάλλευσης που παραλαμβάνουν το πετρέλαιο. Τα ναυτιλιακά δεδομένα των LSEG και Kpler που εξέτασε το Reuters έδειξαν επανειλημμένες συναντήσεις μεταξύ δεξαμενόπλοιων που επιχειρούσαν στην περιοχή κατά την ίδια περίοδο.
Με βάση τις εικόνες, το Reuters υπολόγισε ότι τουλάχιστον 90 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου και προϊόντων πετρελαίου ενδέχεται να έχουν μετακινηθεί μέσω του δικτύου από τις αρχές Μαΐου. Οι όγκοι αυτοί, με βάση τη χωρητικότητα των δεξαμενόπλοιων, είναι ακόμα μικροί σε σύγκριση με τον προπολεμικό μέσο όρο των περίπου 20 εκατομμυρίων βαρελιών που περνούσαν καθημερινά από τα Στενά.
«Καθώς οι παλιοί κανόνες εξασθενούν, είναι ειρωνικό το γεγονός ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες ακολουθούν τώρα το παράδειγμα της Κίνας, της Ρωσίας, της Βόρειας Κορέας και ακόμη και του Ιράν, των οποίων οι λεγόμενοι «σκιώδεις στόλοι» πρωτοστάτησαν σε αυτές τις τεχνικές ακριβώς για να αποφύγουν τις κυρώσεις των ΗΠΑ και του ΟΗΕ», δήλωσε ο Μάικλ Φρόμαν, πρόεδρος του Συμβουλίου Εξωτερικών Σχέσεων. Αναφερόταν στην πρακτική της αποστολής πλοίων μέσω των Στενών χωρίς πομπούς, την οποία ανέφερε ο Τραμπ σε σχόλιά του στις 10 Ιουνίου μετά την κατάρριψη του Apache.
Έξι πηγές με άμεση γνώση της επιχείρησης δήλωσαν ότι οι ΗΠΑ έχουν υποστηρίξει τα συμμετέχοντα πλοία μέσω ενός συνδυασμού εναέριας επιτήρησης, ελέγχου συμμόρφωσης και παρακολούθησης, αντί για ναυτική συνοδεία. Το Reuters δεν βρήκε καμία ένδειξη ότι στρατιωτικό προσωπικό των ΗΠΑ συμμετείχε άμεσα στις ίδιες τις μεταφορές.
Διαπλέοντας τα Στενά του Ορμούζ
Η πλευρά παραλαβής της επιχείρησης κυριαρχείται από διεθνείς εταιρείες εκμετάλλευσης δεξαμενόπλοιων, σύμφωνα με τον έλεγχο των ναυτιλιακών αρχείων. Μία από αυτές, η Dynacom Tankers Management με έδρα την Ελλάδα, έχει αναφερθεί στις προσπάθειές της να βρει δημιουργικούς τρόπους για τη μεταφορά πετρελαίου μέσω των Στενών από τότε που ξεκίνησε ο πόλεμος στις 28 Φεβρουαρίου.
«Η ελευθερία της ναυσιπλοΐας είναι απαραίτητη και κανείς δεν μπορεί να επιβάλει διόδια ή οποιοδήποτε άλλο τέλος», δήλωσε ο Γιώργος Προκοπίου, ιδρυτής της Dynacom, σε ναυτιλιακό συνέδριο της Capital Link στην Αθήνα την 1η Ιουνίου. «Είμαστε εδώ για να εξυπηρετήσουμε, και η Ελλάδα έχει την παράδοση να σπάει αποκλεισμούς από την αρχαιότητα», είπε. «Δεν θέλω να μπω σε περισσότερες λεπτομέρειες, αλλά πιστεύω ότι τα υπονοούμενα είναι αρκετά για να καταλάβετε τι εννοώ».
Η Dynacom δεν απάντησε αμέσως σε αίτημα για σχολιασμό σχετικά με την επιχείρηση των ΗΠΑ. Ωστόσο, μια άλλη ναυτιλιακή πηγή δήλωσε ότι το νέο σύστημα επιβάλλει τους δικούς του κινδύνους στον κλάδο τους.
«Υπάρχει έλλειψη αξιόπιστων δεδομένων», δήλωσε η πηγή ναυτιλιακής ασφάλειας. Οι πομποί που χρησιμοποιούνται για την επικοινωνία των τοποθεσιών των πλοίων είναι απενεργοποιημένοι, «και οι εταιρείες δεν δίνουν αναφορές μέσω των συνηθισμένων κέντρων αναφοράς». Αυτό εγκυμονεί κίνδυνο σύγκρουσης των πλοίων, τα οποία ταξιδεύουν τη νύχτα με σβηστά φώτα και με ταχύτητες που δεν επιτρέπουν εύκολους ελιγμούς, σύμφωνα με πολυάριθμους αξιωματούχους της ναυτιλιακής βιομηχανίας.
Τέσσερις πηγές εξοικειωμένες με τις ρυθμίσεις δήλωσαν ότι οι εταιρείες εκμετάλλευσης που επιζητούν πρόσβαση στο σύστημα απαιτείται να υποβληθούν σε μια διαδικασία ελέγχου συμμόρφωσης προτού τους διατεθούν παράθυρα διέλευσης. Η διαδικασία περιλαμβάνει την υποβολή πληροφοριών στο γραφείο Ναυτικής Συνεργασίας και Καθοδήγησης για τη Ναυτιλία του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ στο Μπαχρέιν.
Δύο προκαταρκτικά έγγραφα συμμόρφωσης που εξέτασε το Reuters απαιτούσαν από τις εταιρείες εκμετάλλευσης να παρέχουν πλήρες ιστορικό γεωγραφικού εντοπισμού, πλήρη αποκάλυψη του πραγματικού ιδιοκτήτη, τεκμηρίωση φορτίου και προθυμία να επιτρέψουν τον έλεγχο του φορτίου.
Εάν εγκριθούν, στα συμμετέχοντα πλοία ανατίθενται στη συνέχεια παράθυρα διέλευσης και παραμένουν σε επαφή με το στρατιωτικό γραφείο των ΗΠΑ στο Μπαχρέιν καθ’ όλη τη διάρκεια του ταξιδιού.
Οι εξαγωγές των Εμιράτων αντιπροσωπεύουν σημαντικό μερίδιο της αμερικανικής επιχείρησης μεταφοράς, σύμφωνα με τα ναυτιλιακά αρχεία που εξέτασε το Reuters. Έξι από τις πηγές δήλωσαν ότι η κρατική εθνική εταιρεία πετρελαίου των ΗΑΕ, η ADNOC, ήταν μεταξύ των πιο ενεργών συμμετεχόντων στις μεταφορές υπό την ηγεσία των ΗΠΑ.
Η Εταιρεία Δεξαμενόπλοιων του Κουβέιτ ήταν επίσης ενεργή στις μεταφορές. Περίπου 2,3 εκατομμύρια βαρέλια αργού αντλήθηκαν από ένα από τα πλοία της στα ανοιχτά των ακτών της Σοχάρ στις 6 Ιουνίου, μια από τις πιο πολυάσχολες ημέρες για τις μεταφορές, σύμφωνα με στοιχεία του TankerTrackers.com. Το πλοίο παραλαβής, Sea Ruby, εντοπίστηκε πέντε ημέρες αργότερα στα ανοιχτά της νοτιοδυτικής ακτής της Ινδίας με κατεύθυνση την Κίνα, όπου αναμενόταν να εκφορτωθεί το φορτίο.
Ροή Ειδήσεων 
