Το χέρι του συντηρητή στη φωτογραφία μοιάζει σαν να σκουπίζει ένα δάκρυ από τα μάτια του Καβάφη.
Οπτική παραίσθηση ασφαλώς, αφού τα αγάλματα ούτε δακρύζουν ούτε αντιδρούν όταν τα βεβηλώνουν. Υπομένουν στωικά τις επιθέσεις, παραμένουν σιωπηλοί μάρτυρες μιας βαρβαρότητας που επαναλαμβάνεται με έναν ακατανόητο σαδισμό. Ακατανόητο, διότι στο μυαλό του μέσου ανθρώπου καμία ιδεολογία και κανένας θυμός δεν μπορεί να εξηγήσει ή να δικαιολογήσει τη βεβήλωση ενός έργου τέχνης.
Αλλά δεν είναι οι μέσοι άνθρωποι, οι «κυρ Παντελήδες» που θα λέγαμε, αυτοί που σηκώνονται ξαφνικά και αποφασίζουν να σπάσουν μια προτομή, να μουτζουρώσουν τα ονόματα νεκρών, να πετάξουν σπρέι και μπογιές σε μπρούντζινα άλογα και πεθαμένους από καιρό αγωνιστές. Στο Αφγανιστάν οι θρησκόληπτοι Ταλιμπάν ανατίναζαν μνημεία γιατί τα θεωρούσαν ειδωλολατρικά. Στην Ελλάδα υποφέρουμε από τον φανατισμό της βλακείας και της πνευματικής ανεπάρκειας, που μετατρέπει τον δημόσιο χώρο σε ένα πεδίο κοινωνικής σύγκρουσης, επιθετικού ακτιβισμού και βίαιης διαμαρτυρίας.
Νομίζουν κάποιοι ότι καταστρέφοντας το άγαλμα του Χάρι Τρούμαν -το πιο πολύπαθο άγαλμα στον δημόσιο χώρο- καταστρέφουν τον αμερικανικό ιμπεριαλισμό. Αλλοι, πάλι, βγάζουν την ιδεολογική τους μανία στην προτομή του Γιώργου Λυγγερίδη, στη μαρμάρινη στήλη του Ιωνος Δραγούμη, στο μνημείο των Πεσόντων Αεροπόρων, στην πλάκα με τα ονόματα των νεκρών της Marfin.
Τα αγάλματα στον δημόσιο χώρο δεν είναι μόνο έργα τέχνης. Τα αγάλματα λένε ιστορίες, αφηγούνται ζωές, κρατούν ζωντανές τις συλλογικές μνήμες. Αποδίδουν τιμή σε ήρωες, συμβολίζουν εθνικές νίκες και ολέθριες ήττες, ενίοτε απλά υπενθυμίζουν πολιτικές επιλογές και αμφιλεγόμενες εξουσίες μιας άλλης εποχής. Φυσικά υπάρχουν πάντα και οι επιθέσεις που δεν συνδέονται με κανένα «μήνυμα», που δεν μαρτυρούν τίποτα περισσότερο παρά την παντελή έλλειψη αισθητικής και την μηδενική πνευματική καλλιέργεια των βανδάλων.
Ομως, κάθε φορά που ένα χέρι θα σηκώνεται για να χτυπήσει, ένα άλλο χέρι θα υψώνεται για να περιποιηθεί. Οι συντηρητές των έργων τέχνης δεν σώζουν μόνο την ύλη, διασώζουν κομμάτια Ιστορίας που χωρίς αυτά δεν θα είχαμε ταυτότητα. Δεν θα γνωρίζαμε από πού ερχόμαστε, τι καταφέραμε, πού αποτύχαμε και πού θέλουμε να πάμε. Χάρη στους υπομονετικούς φροντιστές μας, ο «Ελληνας κύριος με καπέλο που στέκει απολύτως ακίνητος, ελαφρώς λοξά προς το σύμπαν» είναι ακόμα εκεί. Στη Διονυσίου Αρεοπαγίτου, περιμένοντας τους περαστικούς να καθίσουν για λίγο μαζί του.
