Δημογραφικό: Σημαντική συρρίκνωση του πληθυσμού εργάσιμης ηλικίας, αύξηση του προσδόκιμου ζωής και μεγαλύτερη συμμετοχή των ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας στην αγορά εργασίας προβλέπουν για την Ελλάδα έως το 2080 οι δημογραφικές προβολές της νέας έκθεσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (Ageing Report 2027) που δόθηκε στη δημοσιότητα.
Μέσα στις επόμενες δεκαετίες και συγκεκριμένα ως το 2050 ο πληθυσμός εργάσιμης ηλικίας στην Ελλάδα θα μειωθεί κατά 1,5 εκατ. άτομα ενώ ως το 2070 η μείωση θα φτάσει στα 2 εκατ. άτομα με μόλις 4 εκατ. εργαζόμενους σε ηλικίες 20 ως 64 ετών από 6 εκατ. που είναι σήμερα. Παράλληλα αναμένεται θεαματική αύξηση της απασχόλησης στις ηλικίες 65-69 ετών, αλλά και αύξηση του προσδόκιμου ζωής που θα επιφέρει και αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης.
Τα στοιχεία αναδεικνύουν τη διπλή πρόκληση για την ελληνική οικονομία και το ασφαλιστικό σύστημα με λιγότερα άτομα εργάσιμης ηλικίας από τη μια πλευρά και περισσότερους συνταξιούχους με μεγαλύτερη διάρκεια συνταξιοδότησης από την άλλη.
Σύμφωνα με την έκθεση, το προσδόκιμο ζωής μετά τα 65 έτη αναμένεται να αυξηθεί κατά 4,6 χρόνια για τις γυναίκες και κατά 5,1 χρόνια για τους άνδρες μεταξύ 2025 και 2080. Για τις γυναίκες, από 21,8 χρόνια το 2025 θα φτάσει τα 22,2 χρόνια το 2030, τα 23 χρόνια το 2040, τα 23,8 χρόνια το 2050 και τα 26,4 χρόνια το 2080. Αντίστοιχα, για τους άνδρες, από 18,7 χρόνια το 2025 θα αυξηθεί στα 19,2 χρόνια το 2030, στα 20 χρόνια το 2040, στα 20,9 χρόνια το 2050 και στα 23,8 χρόνια το 2080.
Για παράδειγμα μια γυναίκα που θα φτάνει στην ηλικία των 65 ετών το 2080 αναμένεται να έχει μπροστά της κατά μέσο όρο 26,4 επιπλέον χρόνια ζωής, ενώ ένας άνδρας 23,8 χρόνια. Η εξέλιξη αυτή σημαίνει μεγαλύτερη διάρκεια συνταξιοδότησης και αυξανόμενη πίεση στη χρηματοδότηση των συνταξιοδοτικών συστημάτων.
Ακόμη πιο έντονη είναι η μεταβολή στον πληθυσμό εργάσιμης ηλικίας, δηλαδή στις ηλικίες 20 έως 64 ετών. Το 2025 η συγκεκριμένη πληθυσμιακή ομάδα αντιστοιχεί στο 58% του συνολικού πληθυσμού, με περίπου 6,01 εκατομμύρια άτομα. Το 2030 αναμένεται να περιοριστεί σε 5,87 εκατομμύρια, το 2040 σε 5,23 εκατομμύρια και το 2050 σε μόλις 4,57 εκατομμύρια.
Διαβάστε Επίσης
Η συρρίκνωση θα συνεχιστεί και τις επόμενες δεκαετίες, καθώς ο πληθυσμός εργάσιμης ηλικίας θα υποχωρήσει στα 4,29 εκατομμύρια το 2060, στα 4,09 εκατομμύρια το 2070 και στα 3,82 εκατομμύρια το 2080. Συνολικά, από το 2025 έως το 2080 η Ελλάδα θα χάσει περίπου 2,19 εκατομμύρια άτομα ηλικίας 20-64 ετών, δηλαδή περισσότερο από το ένα τρίτο του σημερινού πληθυσμού αυτής της ηλικιακής ομάδας.
Αύξηση της απασχόλησης στις ηλικίες 65-69 ετών!
Στην έκθεση προβλέπεται ότι λόγω της δημογραφικής γήρανσης και της μείωσης του πληθυσμού εργάσιμης ηλικίας 20-64 ετών, θα υπάρξει θεματική αύξηση της απασχόλησης των ηλικιωμένων.
Στην ηλικιακή ομάδα 65-69 ετών η συμμετοχή ανδρών και γυναικών στο εργατικό δυναμικό από 17,9% το 2025 προβλέπεται να αυξηθεί σε 24,2% το 2030, 34,9% το 2040 και 37,9% το 2050, φτάνοντας στο 53,8% το 2080. Δηλαδή, περισσότεροι από τους μισούς πολίτες αυτής της ηλικιακής ομάδας θα συμμετέχουν στο εργατικό δυναμικό έως το τέλος της περιόδου προβολής.
Στους άνδρες 65-69 ετών, η συμμετοχή στο εργατικό δυναμικό από 24,9% το 2025 θα ανέλθει σε 30,8% το 2030, 38% το 2040 και 42% το 2050, για να φτάσει στο 59,6% το 2080. Στις ηλικίες 55-64 ετών η συμμετοχή θα αυξηθεί από 75,1% το 2025 σε 77,1% το 2030, 79,9% το 2040 και 81,3% το 2050, φτάνοντας στο 85% το 2080.
Στις γυναίκες 65-69 ετών, η συμμετοχή στο εργατικό δυναμικό από μόλις 11,7% το 2025 θα φτάσει στο 18,4% το 2030, στο 32% το 2040 και στο 34,1% το 2050, για να ανέλθει στο 47,6% το 2080. Στην ομάδα 55-64 ετών, το ποσοστό συμμετοχής θα αυξηθεί από 53,3% το 2025 σε 63% το 2030, 66,2% το 2040 και 63,3% το 2050, φτάνοντας στο 67,9% το 2080.
Ως ποσοστό του συνολικού πληθυσμού, οι εργαζόμενες ηλικίες 20 ως 64 ετών θα περιοριστούν από 58% το 2025 σε 57,7% το 2030, 54,1% το 2040 και 50% από το 2050 ως το 2080. Την ίδια στιγμή, το ποσοστό των ατόμων ηλικίας άνω των 65 ετών θα αυξηθεί από 23,9% το 2025 σε 25,9% το 2030, 31,1% το 2040 και 34,9% το 2050, διαμορφώνοντας μια εντελώς διαφορετική αναλογία μεταξύ εργαζομένων και συνταξιούχων.
Η αύξηση της συμμετοχής στην απασχόληση, ιδιαίτερα στις μεγαλύτερες ηλικίες, αποτελεί μία από τις βασικές παραδοχές των προβολών. Το συνολικό ποσοστό συμμετοχής του πληθυσμού ηλικίας 20-64 ετών στο εργατικό δυναμικό αναμένεται να αυξηθεί από 77,3% το 2025 σε 78,3% το 2030, 78,7% το 2040 και 79,6% το 2050, φτάνοντας στο 80,5% το 2080.
Στις ηλικίες 55-64 ετών το ποσοστό συμμετοχής τους στο εργατικό δυναμικό από 63,8% το 2025 θα αυξηθεί σε 69,9% το 2030, 72,9% το 2040 και 72,4% το 2050, για να φτάσει στο 77% το 2080. Πρόκειται για αύξηση 13,2 ποσοστιαίων μονάδων σε ορίζοντα 55 ετών, η οποία αποτυπώνει την τάση παραμονής των μεγαλύτερων εργαζομένων στην αγορά εργασίας για περισσότερα χρόνια.
Αντίθετα, στις ηλικίες 25-54 ετών, που αποτελούν τον βασικό πυρήνα του εργατικού δυναμικού, η συμμετοχή παραμένει σχεδόν στάσιμη. Συγκεκριμένα, από 86,2% το 2025 υποχωρεί οριακά σε 85,9% το 2030 και 85,2% το 2040, ενώ το 2050 διαμορφώνεται σε 85,4% και το 2080 σε 85,7%. Στους νέους 20-24 ετών η συμμετοχή αυξάνεται από 50,2% το 2025 σε 52,2% το 2030 και 52,8% το 2040, παραμένοντας κοντά στο 52,7% το 2080.
Αύξηση ορίων ηλικίας
Παράλληλα, οι προβολές προεξοφλούν την αύξηση της ηλικίας αποχώρησης από την αγορά εργασίας. Η μέση ηλικία εξόδου από την απασχόληση από 64,9 έτη το 2025 θα αυξηθεί στα 65,7 έτη το 2030, στα 66 έτη το 2040 και στα 66,5 έτη το 2050, για να φτάσει στα 68,6 έτη το 2080.
Η αύξηση της συμμετοχής των μεγαλύτερων ηλικιών στην απασχόληση δεν αρκεί, ωστόσο, για να αντισταθμίσει πλήρως τη δημογραφική συρρίκνωση. Ο αριθμός των απασχολουμένων ηλικίας 20-64 ετών προβλέπεται να μειωθεί από 4,2 εκατομμύρια το 2025 σε 3,8 εκατομμύρια το 2040 και 3,4 εκατομμύρια το 2050, καταλήγοντας στα 2,9 εκατομμύρια το 2080.
