Σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία, σε παγκόσμιο επίπεδο ένας στους τρεις ενήλικες πάσχει από αυξημένη αρτηριακή πίεση, ενώ στη χώρα μας η υπέρταση αφορά πάνω από το 20% του συνολικού πληθυσμού.

Τι… μας ανεβάζει την πίεση

Σε ποσοστό 90 με 95% των περιπτώσεων, η υπέρταση χαρακτηρίζεται ως ιδιοπαθής. Οφείλεται δηλαδή σε:

• κληρονομικούς παράγοντες
• αυξημένο σωματικό βάρος
• καθιστική ζωή
• υπερβολική πρόσληψη αλατιού
• αυξημένο άγχος
• αρτηριοσκλήρυνση

Στις υπόλοιπες περιπτώσεις, η υπέρταση χαρακτηρίζεται ως δευτεροπαθής, οφείλεται δηλαδή σε κάποια άλλη πάθηση και εμφανίζεται λόγω αυτής.

Με ποια συμπτώματα εκδηλώνεται;

Η υπέρταση έχει χαρακτηρισθεί και ως «ύπουλη νόσος» γιατί συνήθως δεν προκαλεί κανένα απολύτως σύμπτωμα. Iσως ο υπερτασικός ασθενής να αναφέρει κάποια συμπτώματα όπως:

• ρινορραγία
• ναυτία
• κεφαλαλγία

Αυτά, όμως, τα συμπτώματα ισχύουν κυρίως για ασθενείς με βαριάς μορφής υπέρταση.

Aλλα συμπτώματα που ενδεχομένως σχετίζονται με την αύξηση της αρτηριακής πίεσης είναι:

• η εύκολη κόπωση
• η πρωινή ζάλη
• η αίσθηση των παλμών

Διάγνωση και εξετάσεις

Η επίσκεψη στο ιατρείο περιλαμβάνει την κλινική εξέταση και την καταγραφή του πλήρους ιστορικού του ασθενή, καθώς επίσης και τη διερεύνηση άλλων παθήσεων που τυχόν υπάρχουν μέσω εργαστηριακού ελέγχου.

Ο εργαστηριακός έλεγχος περιλαμβάνει μέτρηση των ηλεκτρολυτών και έλεγχο της νεφρικής λειτουργίας, εξετάσεις αίματος και ούρων, ως και απεικονιστικές εξετάσεις, προκειμένου να διαπιστωθεί εάν πρόκειται για πρωτοπαθή ή δευτεροπαθή υπέρταση. Συνήθως η διάγνωση γίνεται μέσω μετρήσεων από τοn γιατρό, με τον ασθενή σε καθιστή θέση.

Ως υπερτασικός ορίζεται κάποιος όταν η συστολική πίεση, γνωστή και ως «μεγάλη», είναι πάνω από 140 mmHg και η διαστολική, ή αλλιώς «μικρή», είναι από 90 mmHg και πάνω. Γενικότερα, η πίεση του αίματος θεωρείται ιδανική όταν η συστολική είναι 120 mmHg και η διαστολική 70 mmHg.

Υπέρταση και πιθανές επιπλοκές

Η υπέρταση πρέπει να αντιμετωπίζεται, διότι είναι εξαιρετικά επιβλαβής για τον οργανισμό. Εάν δεν ρυθμιστεί, αυξάνεται ο κίνδυνος να προκύψουν καρδιαγγειακά νοσήματα όπως:

• στεφανιαία νόσος
• έμφραγμα του μυοκαρδίου
• ασυμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια

Επιπλέον, υπερδιπλασιάζει τον κίνδυνο να προκύψουν:

• ισχαιμικά και αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια
• ανεύρυσμα αορτής
• χρόνια νεφρική ανεπάρκεια
• βλάβες στον αμφιβληστροειδή
• εμφάνιση άνοιας

Θεραπεία της υπέρτασης

Σήμερα έχουμε στη διάθεσή μας πληθώρα αντιυπερτασικών φαρμάκων. Eτσι με τον κατάλληλο συνδυασμό ή με μονοθεραπεία μπορούμε να ρυθμίσουμε την υπέρταση αποτελεσματικά και χωρίς ανεπιθύμητες ενέργειες. Παρ’ όλα αυτά, μόνο οι μισοί άνθρωποι από αυτούς που έχουν υπέρταση το γνωρίζουν, από αυτούς οι μισοί παίρνουν αντιυπερτασική θεραπεία και από αυτούς που παίρνουν θεραπεία οι μισοί μόνο είναι ρυθμισμένοι.

Στην περίπτωση των ασθενών με ελαφριάς μορφής υπέρταση δεν δίδεται θεραπεία, αλλά συνιστάται η αλλαγή του τρόπου ζωής και των διατροφικών συνηθειών.

Υπέρταση και πρόληψη

Η αλλαγή του τρόπου ζωής μπορεί να μειώσει την υψηλή αρτηριακή πίεση όσο ένα αντιυπερτασικό φάρμακο. Ο κίνδυνος να εμφανιστεί υπέρταση είναι πολύ μικρότερος όταν υιοθετούμε τις παρακάτω συμπεριφορές:

• Ακολουθούμε μια ισορροπημένη διατροφή, πλούσια σε φρούτα και λαχανικά
• Διατηρούμε φυσιολογικό σωματικό βάρος
• Ασκούμαστε τουλάχιστον δύο-τρεις φορές την εβδομάδα
• Μειώνουμε την πρόσληψη αλατιού
• Διακόπτουμε ή έστω ελαττώνουμε το κάπνισμα
• Αποφεύγουμε την κατάχρηση αλκοόλ
• Περιορίζουμε την κατανάλωση τσαγιού και καφέ
• Αποβάλλουμε όσο μπορούμε το καθημερινό άγχος

Η σημασία των μετρήσεων

Οι μετρήσεις για να διαγνωστεί η υπέρταση πρέπει να γίνονται από ειδικό και σύμφωνα με τις οδηγίες των επιστημονικών εταιριών που ασχολούνται με την υπέρταση. Η τυχαία μέτρηση της πίεσης δεν εκπροσωπεί τίποτα. Η μέτρηση πρέπει να γίνεται από κάποιον που ξέρει να τη μετράει, με το σωστό μανόμετρο, στο σωστό μέγεθος, σε σωστές συνθήκες, ο άνθρωπος του οποίου μετράται η πίεση πρέπει να είναι σε κατάσταση ηρεμίας για πέντε λεπτά τουλάχιστον, πρέπει να κάθεται, τα πόδια να ακουμπούν στο έδαφος και η πλάτη να στηρίζεται, ακουμπώντας στην καρέκλα. Βέβαια, σήμερα, υπάρχουν και τα αυτόματα μανόμετρα, τα οποία μπορεί να αγοράσει κάποιος και να κάνει τις μετρήσεις του. Oμως δεν είναι όλα αξιόπιστα.

Ωστόσο, υπάρχουν και πιστοποιημένα από επιστημονικές εταιρίες και οργανισμούς, τα οποία είναι αξιόπιστα. Οι μετρήσεις που θα κάνει κάποιος στο σπίτι με πιστοποιημένο μανόμετρο, σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού, για ένα χρονικό διάστημα και σε συγκεκριμένες ώρες, εφόσον γίνονται σωστά, μπορεί να έχουν προγνωστική σημασία.