Νέα επιστημονική μελέτη δείχνει ότι τα λύματα των αεροπλάνων μπορούν να εξελιχθούν σε ένα ισχυρό εργαλείο έγκαιρης προειδοποίησης για την ανίχνευση και την παρακολούθηση επικίνδυνων παθογόνων που μεταφέρονται μέσω των διεθνών αεροπορικών ταξιδιών.
Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Scientific Reports, αξιολόγησε ένα πιλοτικό πρόγραμμα παρακολούθησης λυμάτων αεροσκαφών σε δύο διασυνδεδεμένα διεθνή αεροδρόμια, ένα στο Ηνωμένο Βασίλειο και ένα στις Ηνωμένες Πολιτείες, αποδεικνύοντας ότι η συγκεκριμένη μέθοδος μπορεί να αποτελέσει τη βάση ενός διεθνούς δικτύου επιτήρησης λοιμωδών νοσημάτων.
Πώς λειτουργεί η μέθοδος
Η επιδημιολογική επιτήρηση μέσω λυμάτων αναδείχθηκε ιδιαίτερα χρήσιμη κατά την πανδημία της COVID-19. Καθώς οι αεροπορικές μετακινήσεις διευκολύνουν την ταχεία εξάπλωση νέων παθογόνων, η συλλογή δειγμάτων από τα λύματα των αεροσκαφών μπορεί να προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες χωρίς να απαιτείται έλεγχος των επιβατών ή να επηρεάζεται η λειτουργία των αεροδρομίων.
Οι ΗΠΑ εφαρμόζουν από το 2021 πρόγραμμα επιτήρησης ταξιδιωτών, συλλέγοντας τόσο ρινικά δείγματα όσο και δείγματα λυμάτων από αεροσκάφη, με στόχο την έγκαιρη ανίχνευση νέων παραλλαγών του SARS-CoV-2 και άλλων παθογόνων. Αντίστοιχα, το Ηνωμένο Βασίλειο ανέπτυξε κατά την πανδημία πρόγραμμα παρακολούθησης των λυμάτων, το οποίο περιλάμβανε πιλοτικές δοκιμές σε μεγάλα αεροδρόμια.
Τι εξέτασαν οι ερευνητές
Στη νέα μελέτη αναλύθηκαν δείγματα λυμάτων από πτήσεις δύο αεροπορικών εταιρειών που εκτελούσαν το ίδιο υπερατλαντικό δρομολόγιο μεταξύ Ηνωμένου Βασιλείου και ΗΠΑ.
Τα δείγματα συλλέγονταν από τις δεξαμενές αποβλήτων των τουαλετών αμέσως μετά την προσγείωση των αεροσκαφών.
Διαβάστε Επίσης
Συνολικά εξετάστηκαν:
308 δείγματα από πτήσεις που αναχώρησαν από το Ηνωμένο Βασίλειο.
116 δείγματα από πτήσεις που προέρχονταν από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν διαφορετικές εργαστηριακές τεχνικές (dPCR στις ΗΠΑ και qPCR στο Ηνωμένο Βασίλειο) για την ανίχνευση γενετικού υλικού ιών και άλλων παθογόνων μικροοργανισμών.
Ποιοι ιοί εντοπίστηκαν
Από τα αποτελέσματα προέκυψε ότι:
317 δείγματα ήταν θετικά σε τουλάχιστον έναν αναπνευστικό παθογόνο οργανισμό, όπως ο SARS-CoV-2, ο ιός της γρίπης Α, ο αναπνευστικός συγκυτιακός ιός (RSV) ή η γρίπη Β.
303 δείγματα ήταν θετικά σε εντερικούς παθογόνους οργανισμούς, όπως αδενοϊοί και νοροϊοί.
Στις πτήσεις από το Ηνωμένο Βασίλειο, ο νοροϊός GII εμφάνισε το υψηλότερο ποσοστό ανίχνευσης, φτάνοντας περίπου το 80%, ενώ ακολουθούσαν ο SARS-CoV-2 και ο νοροϊός GI.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι οι διαφορές στα ποσοστά ανίχνευσης μεταξύ ΗΠΑ και Ηνωμένου Βασιλείου δεν μπορούν να συγκριθούν άμεσα, καθώς χρησιμοποιήθηκαν διαφορετικές εργαστηριακές μέθοδοι και διαφορετικά όρια θετικότητας.
Έγκαιρος εντοπισμός νέων παραλλαγών
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε η παρακολούθηση των παραλλαγών του SARS-CoV-2.
Η παραλλαγή XEC, η οποία αργότερα χαρακτηρίστηκε ως «παραλλαγή υπό παρακολούθηση», εντοπίστηκε στα λύματα πτήσεων από το Ηνωμένο Βασίλειο ήδη από τις 17 Σεπτεμβρίου 2024, δηλαδή περίπου τέσσερις εβδομάδες πριν εμφανιστεί σε πτήσεις από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Παράλληλα, στις πτήσεις από το Ηνωμένο Βασίλειο καταγράφηκε μεγαλύτερη ποικιλία στελεχών του κορωνοϊού, μεταξύ των οποίων οι παραλλαγές LB.1 και JN.1.18, οι οποίες δεν ανιχνεύθηκαν στα δείγματα των αμερικανικών πτήσεων.
Aircraft Wastewater Could Help Detect Future Outbreaks Earlier
A joint U.S.–UK study published in Scientific Reports has found that samples collected from aircraft wastewater tanks could be used to track the movement of viruses and other pathogens between countries.
Researchers… pic.twitter.com/cFNuzV4fqt
— AirwayBuzz (@AirwayBuzz) August 6, 2026
Οι συχνότερες παραλλαγές και στις δύο κατευθύνσεις ήταν της οικογένειας KP.3.1.1.
Τα όρια της έρευνας
Οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι πρόκειται για πιλοτική μελέτη, η οποία αφορούσε μόνο δύο αεροδρόμια και δύο αεροπορικές εταιρείες.
Επιπλέον, η ανάλυση των λυμάτων δεν μπορεί να υπολογίσει με ακρίβεια πόσοι επιβάτες ήταν μολυσμένοι, καθώς καταγράφει μόνο όσους χρησιμοποίησαν τις τουαλέτες του αεροσκάφους και απέβαλαν ανιχνεύσιμο γενετικό υλικό.
Επίσης, δεν αξιολογήθηκαν πλήρως παράγοντες όπως η πιθανή παραμονή υπολειμμάτων στις δεξαμενές ή η επίδραση ουσιών που μπορεί να επηρεάζουν τις εργαστηριακές αναλύσεις.
Τι σημαίνουν τα ευρήματα
Οι ερευνητές καταλήγουν ότι η παρακολούθηση των λυμάτων αεροσκαφών μπορεί να εξελιχθεί σε ένα σημαντικό εργαλείο έγκαιρης ανίχνευσης της διασυνοριακής διασποράς λοιμωδών νοσημάτων.
Η επέκταση του προγράμματος σε περισσότερα διεθνή αεροδρόμια, η υιοθέτηση κοινών εργαστηριακών πρωτοκόλλων και η ανταλλαγή δεδομένων μεταξύ χωρών θα μπορούσαν να ενισχύσουν σημαντικά τα παγκόσμια συστήματα επιτήρησης και να προσφέρουν πολύτιμο χρόνο στις υγειονομικές αρχές για την αντιμετώπιση μελλοντικών επιδημιών.
