Σαρκοπενία λόγω των φαρμάκων

Πράγματι, τα φάρμακα της κατηγορίας αγωνιστών GLP-1 που χρησιμοποιούνται ευρέως για τη θεραπεία της παχυσαρκίας και του σακχαρώδους διαβήτη τύπου 2, μπορεί να έχουν συνέπειες στη μυϊκή σύσταση εάν χορηγούνται ανεξέλεγκτα. Μετά από μελέτες, παρατηρήθηκε ότι σε πολλές περιπτώσεις η απώλεια βάρους συνοδευόταν και από απώλεια μυϊκής μάζας, δηλαδή σαρκοπενία. Πιο συγκεκριμένα:

• Για την σεμαγλουτίδη (Wegovy, Ozempic), μελέτες σε ασθενείς με παχυσαρκία έδειξαν έως και 15% μείωση βάρους, ενώ παράλληλα παρατηρήθηκαν και σοβαρές απώλειες μυϊκής μάζας (περίπου 40% της συνολικής απώλειας).
• Για την λιραγλουτίδη (Saxenda) παρατηρήθηκε απώλεια βάρους 5-10% του συνολικού βάρους, με απώλεια μυϊκής μάζας μέσα στα αναμενόμενα όρια, χωρίς στατιστικά σημαντικές διαφορές σε σχέση με το placebo.
• Για την τιρζεπατίδη (Μounjaro), από τα δεδομένα που έχουμε έως τώρα, παρατηρείται υψηλή απώλεια βάρους (20–25%), αλλά και μικρότερη απώλεια μυϊκής μάζας σε σχέση με τις άλλες αγωγές (περίπου 20-25% της συνολικής απώλειας βάρους).

Τα φάρμακα αδυνατίσματος απαιτούν και άσκηση, μαζί με σωστή διατροφή

Παρ’ όλα αυτά, κάθε αγωγή από αυτές μπορεί, με τον κατάλληλο τρόπο, να χρησιμοποιηθεί με ασφάλεια και να μας δώσει θετικά αποτελέσματα. Η σαρκοπενία, είτε ως αποτέλεσμα γήρανσης είτε ως συνέπεια των παραπάνω φαρμακευτικών αγωγών, προλαμβάνεται ή αντιμετωπίζεται με δύο βασικές παρεμβάσεις: σωστή διατροφή και σωματική άσκηση.

Τι ακριβώς είναι η σαρκοπενία

Με τον όρο σαρκοπενία αναφερόμαστε στην απώλεια μυϊκής μάζας που παρατηρείται κυρίως κατά τη διαδικασία της γήρανσης. Συχνά εμφανίζεται μετά την ηλικία των 60 ετών και επιδεινώνεται με το πέρασμα των χρόνων, οδηγώντας σε μειωμένη ενέργεια και κινητικότητα, αυξημένο κίνδυνο για πτώσεις, κατάγματα και κατ’ επέκταση σε μειωμένη ποιότητα ζωής.

Οι σκελετικοί μύες είναι απαραίτητοι για τη διατήρηση ζωτικών λειτουργιών, όπως η κίνηση, η αναπνοή, η θερμογένεση και πλέον αναγνωρίζονται ως ενδοκρινικά όργανα. Οι μύες απελευθερώνουν παράγοντες που ονομάζονται μυοκίνες. Οι μυοκίνες ρυθμίζουν διάφορες φυσιολογικές διεργασίες και παίζουν σημαντικό ρόλο στη μεταβολική ομοιοστασία του οργανισμού, καθώς ευνοούν την πρόσληψη και οξείδωση της γλυκόζης και των ελεύθερων λιπαρών οξέων και επηρεάζουν ευνοϊκά την ηπατική και μιτοχονδριακή λειτουργία του φαιού λιπώδους ιστού. Η άσκηση ευνοεί την έκκριση και τη δράση μυοκινών, ενώ η σωματική αδράνεια συντελεί στη μείωση έκκρισης των μυοκινών, γεγονός που εξηγεί τη σχέση καθιστικής ζωής και καρδιομεταβολικών επιπλοκών.

Πώς διαπιστώνεται αν κάποιος παρουσιάζει σαρκοπενία

Τα επίπεδα της μυϊκής μάζας πλέον είναι αρκετά εύκολο να υπολογιστούν με αναλύσεις όπως η DEXA, η υπολογιστική τομογραφία (CT) και η μαγνητική τομογραφία (MRI) ή ακόμα πιο εύκολα με την Ανάλυση Σύστασης Σώματος με τη μέθοδο της βιοηλεκτρικής αγωγιμότητας (ΒΙΑ), ενώ υπάρχουν και δείκτες λειτουργικής ικανότητας των μυών (μέτρηση δύναμης, λαβής, ταχύτητα βάδισης, chair stand test, 6min walk test).

Οι παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης σαρκοπενίας

Πέρα από την καταχρηστική λήψη σκευασμάτων για αδυνάτισμα, τα κλασικά αίτια της σαρκοπενίας είναι:

• Ορμονικές αλλαγές: Μείωση τεστοστερόνης, οιστρογόνων, αυξητικής ορμόνης
• Χρόνια φλεγμονή
• Νευρομυϊκή εκφύλιση
• Διατροφικές ελλείψεις: Αναιμία, ανεπαρκής πρόσληψη πρωτεϊνών ή βιταμινών D/B12
• Καθιστικός τρόπος ζωής.

 Οι κυριότερες συνέπειες της σαρκοπενίας

• Μειωμένη μυϊκή δύναμη και αντοχή, που προκαλούν δυσκολία ακόμα και στις απλές καθημερινές δραστηριότητες
• Αυξημένος κίνδυνος πτώσεων και καταγμάτων
• Υποτροπιάζουσες λοιμώξεις και αδυναμία ανάρρωσης σε νοσηλευόμενους ασθενείς
• Ψυχοκοινωνικές επιπτώσεις, όπως κατάθλιψη και κοινωνική απομόνωση.

Τι διατροφική παρέμβαση απαιτείται στην περίπτωση σαρκοπενίας

• Αυξημένη πρόσληψη πρωτεϊνών: περίπου 1,2-1,5g ανά κιλό σωματικού βάρους συνιστώνται για άτομα άνω των 65 ετών ή σε άτομα με χαμηλή μυϊκή μάζα
• Επιλογή πρωτεϊνών υψηλής βιολογικής αξίας: ζωικές (ψάρι, άπαχο μοσχάρι, κοτόπουλο, γαλακτοκομικά, αβγά)
• Συμπληρώματα αμινοξέων όπως η L-λευκίνη αλλά και συμπλήρωμα κρεατίνης, όποτε απαιτείται
• Συμπληρώματα βιταμίνης D (800–2000 IU/ημ.) η οποία φαίνεται ότι ενισχύει τη μυϊκή δύναμη και τον έλεγχο ισορροπίας
• Διατροφή πλούσια σε αντιοξειδωτικά, όπως βιταμίνη C, βιταμίνη E και πολυφαινόλες, τα οποία βρίσκονται κυρίως σε φρούτα και λαχανικά.

Σωματική άσκηση ενάντια στη σαρκοπενία

• Ασκήσεις αντιστάσεων 2-3 φορές/εβδομάδα με ελεύθερα βάρη, λάστιχα ή όργανα γυμναστικής που συμβάλλουν στη μυϊκή ανάπτυξη
• Αερόβια άσκηση: τουλάχιστον 150′ την εβδομάδα, μέτριας έντασης, η οποία από πληθώρα ερευνών φαίνεται να υποστηρίζει την καρδιαγγειακή υγεία.

Μετράτε συχνά τη μυϊκή μάζα σας, ιδίως αν παίρνετε φάρμακα για αδυνάτισμα

Η σαρκοπενία αποτελεί ένα σημαντικό θέμα της δημόσιας υγείας, ενώ η πρόληψη και η αντιμετώπισή της απαιτούν διεπιστημονική προσέγγιση, με διατροφικές παρεμβάσεις για υψηλή πρόσληψη πρωτεϊνών και βιταμινών, συχνή σωματική άσκηση -κυρίως αναερόβια- και χρήση συμπληρωμάτων ή φαρμακευτικών αγωγών.

Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι οι νέες, «θαυματουργές» στην απώλεια βάρους, εβδομαδιαίες αγωγές επί παχυσαρκίας μπορεί να ευνοήσουν και να αναπτύξουν σαρκοπενία και έτσι η περιοδική μέτρηση της μυϊκής μάζας, επί λήψης των αγωγών αυτών, καθίσταται αναγκαία και ενδεχομένως σωτήρια, καθώς οι μύες αποτελούν σημαντικά θεμέλια για καλύτερη ποιότητα ζωής, ιδίως στην τρίτη ηλικία.

Η έγκαιρη αξιολόγηση της μυϊκής μάζας, η σωστή διατροφική καθοδήγηση και η προσαρμοσμένη σωματική άσκηση αποτελούν κρίσιμα στοιχεία για την πρόληψη και αντιμετώπιση της σαρκοπενίας.

*Από το ένθετο Διαβήτης  που κυκλοφορεί με τον Ελεύθερο Τύπο της Κυριακής

Ειδήσεις Σήμερα