Η Ιερά Μονή Αγίου Βησσαρίωνος, γνωστή και ως Μονή Δουσίκου (από το ομώνυμο χωριό που πλέον ονομάζεται Αγιος Βησσαρίων), είναι ένα ιστορικό, ανδρώο μοναστήρι του 16ου αιώνα, χτισμένο σε υψόμετρο 700 μέτρων στις πλαγιές του Κόζιακα, δυτικά των Τρικάλων, με μοναδική θέα τον απέραντο κάμπο της Θεσσαλίας.
Αποκαλείται και Μονή του Σωτήρος των Μεγάλων Πυλών, λόγω της σύνδεσής της με την κοντινή και διαλυμένη σήμερα βυζαντινή μονή του 13ου αιώνα, της Πόρτα-Παναγιάς. Ιδρύθηκε μεταξύ των ετών 1527-1535, στον χώρο ερειπίων παλαιοβυζαντινού ναού του 13ου-14ου αιώνα, αφιερωμένη στον Χριστό. Το πρώτο καθολικό της μονής έχτισε ο ιδρυτής της μονής, ο Αγιος Βησσαρίων Α’, μητροπολίτης Λαρίσης και ιστορική προσωπικότητα μεγάλης εμβέλειας και κοινωνικής δράσης, με τη βοήθεια του αδελφού του, Ιγνατίου (επισκόπου Καπούας και Φαναρίου). Ο Αγιος Βησσαρίων είχε χρηματοδοτήσει την κατασκευή πολύ σημαντικών γεφυριών στη Δυτική Θεσσαλία, ανάμεσά τους και το κοντινό πέτρινο γεφύρι της Πύλης (Πόρτα-Παναγιάς). Εκοιμήθη στις 14 Σεπτεμβρίου 1535, σε ηλικία περίπου 50 ετών.
Στη θέση του παλαιού αυτού καθολικού χτίστηκε «εκ βάθρων», το 1557, το σημερινό καθολικό, από τον ανιψιό του Αγίου Βησσαρίωνος και μητροπολίτη Λαρίσης Νεόφυτο Β’ και τους επισκόπους Δημητριάδος Ιωσήφ, Λιτζάς Λουκά και Φαναρίου Μαρτύριο. Στον Νεόφυτο, που είναι ο δεύτερος κτήτορας της μονής, οφείλεται και η επέκταση των κελιών. Η μονή ήταν ένα από τα πλούσια και δραστήρια μοναστήρια της περιοχής με κτήματα στη Ρουμανία. Η παράδοση αναφέρει πως στην περίοδο της ακμής του διέθετε 365 κελιά, όσα και οι ημέρες του χρόνου, τράπεζα (1682), αλλά και πλουσιότατη βιβλιοθήκη και εργαστήριο αντιγραφής κωδίκων. Το 1771 και το 1820 η μονή λεηλατήθηκε από τους Τουρκαλβανούς, ενώ το 1823, μετά τη σύλληψη και τη φυλάκιση του ηγουμένου της μονής, ακολούθησαν σφαγή και λεηλασία της από τους στρατιώτες του Σούλτζε Κόρυτζα. Εκτός των άλλων, κάηκαν και οι 2.000 τόμοι της βιβλιοθήκης. Το μοναστήρι έπαθε νέες καταστροφές από πυρκαγιά και τους βομβαρδισμούς του 1943. Σήμερα λειτουργεί με λίγους μοναχούς, ακολουθεί την αθωνική παράδοση και είναι άβατο στις γυναίκες.
Τα ιερά κομψοτεχνήματα
Το πανέμορφο καθολικό αποτελεί το κεντρικό κτίριο και είναι αφιερωμένο στη Μεταμόρφωση του Σωτήρος. Πρόκειται για έναν αθωνίτικου τύπου, σύνθετο τετρακιόνιο, ναό, στον οποίο έχουν προστεθεί νάρθηκας και εξωνάρθηκας. Πάνω από τους χώρους αυτούς βρίσκονται τα παρεκκλήσια των Εισοδίων της Θεοτόκου, του Τιμίου Προδρόμου και των Αγίων Πάντων. Η αγιογράφηση του καθολικού είναι έργο του ζωγράφου της Κρητικής Σχολής, Τζώρτζη ή Ζώρζη, και αποπερατώθηκε τον Νοέμβριο του 1557. Από τα τρία παρεκκλήσια της μονής, το παρεκκλήσιο των Εισοδίων της Θεοτόκου φέρει διάκοσμο του 1675, το παρεκκλήσιο του Τιμίου Προδρόμου του 1693 και το παρεκκλήσιο των Αγίων Πάντων του 1746. Το ξυλόγλυπτο τέμπλο του καθολικού είναι μεταγενέστερο της αρχικής φάσης του καθολικού και χρονολογείται το 1813. Το καθολικό περιβάλλεται από τριώροφα κτίρια με ξύλινους εξώστες που στεγάζουν τις υπόλοιπες δραστηριότητες της μονής. Αριστερά της εισόδου στη μονή βρίσκεται η τράπεζα. Πολλά από τα αρχικά κτίρια της μονής, όπως το τμήμα της δυτικής πτέρυγας κελιών, καταστράφηκαν και σήμερα έχουν αναστηλωθεί.
Τα κελιά των μοναχών στηρίζονται σε ξύλα που χρονολογούνται από το 1560, υπήρχαν και περισσότερα των τωρινών αλλά καταστράφηκαν από τις γερμανικές επιδρομές. Μέχρι το 1900 η κύρια είσοδος της μονής ήταν στο νότιο τμήμα. Η ανάβαση των μοναχών γινόταν με το βαρούλκο και το δίχτυ, που σώζονται μέχρι και τις μέρες μας. Υπήρχε και σκάλα που πρόσφερε μία ακόμα επιλογή ανάβασης.
O μικρός ναός και ο ξενώνας, που βρίσκονται προσαρτημένα στη δυτική πλευρά του αρχικού περιβόλου της μονής, χτίστηκαν τη δεκαετία του 1960, προκειμένου να εξυπηρετήσουν τις ανάγκες γυναικών προσκυνητών, στις οποίες απαγορεύεται η είσοδος στο αρχικό μοναστηριακό συγκρότημα. Οι ανάγκες αυτές καλύπτονται σήμερα στον ξενώνα και το ναΰδριο που χτίστηκε, τα τελευταία χρόνια, σε μικρή απόσταση νοτίως της μονής.
Παρά τις καταστροφές, διαθέτει πλούσια βιβλιοθήκη και σπάνια κειμήλια. Ανάμεσά τους βρίσκονται η κάρα, τα άμφια, η διαθήκη και το ραβδί του Αγίου Βησσαρίωνος. Ο τάφος του αγίου σώζεται στο κοινοτικό νεκροταφείο, ενώ μέσα στο ίδιο το χωριό οι ντόπιοι δείχνουν τη θέση του σπιτιού του και μετοχιού της μονής. Αποτελεί, κατά τα αγιορείτικα πρότυπα, άβατο για τις γυναίκες, σύμφωνα με τη γραπτή επιθυμία του ιδρυτή της. Λίγο έξω από τη μονή υπάρχουν παρεκκλήσι και ξενώνας, για να εξυπηρετούνται οι ανάγκες των προσκυνητριών.
Extra Info
Πώς θα μεταβείτε
Πύλη Τρικάλων, 42032.
To μοναστήρι του Αγίου Βησσαρίωνος (Δουσίκου) βρίσκεται σε απόσταση 25 χλμ. από τα Τρίκαλα, 5 χλμ. από την κωμόπολη της Πύλης και πάνω από το χωριό Αγιος Βησσαρίων (πρώην Δούσικο). Για να φθάσει ο επισκέπτης στο μοναστήρι, περνά από τη γέφυρα του Πορταϊκού στην Πύλη που έχτισε ο ίδιος ο Αγιος Βησσαρίων.
Επικοινωνία
Τηλ.: 2434022420.
Ωράριο εισόδου στη μονή
Καθημερινά 8:00 π.μ.-12:00 μ., 3:30-7:00 μ.μ.
Πότε γιορτάζει
Εορτάζει στις 6 Αυγούστου (Μεταμόρφωση του Σωτήρος) και τις 15 Σεπτεμβρίου (Αγίου Βησσαρίωνος).
