Μουντιάλ 2026: Πώς η απουσία της Ιταλίας από το Παγκόσμιο Κύπελλο πυροδοτεί σκληρή πολιτική μάχη

Η αποτυχία πρόκρισης της εθνικής Ιταλίας στο Μουντιάλ 2026, κάτι που συνέβη για τρίτη συνεχή διοργάνωση, προκάλεσε έντονες πολιτικές και κοινωνικές αντιδράσεις στη χώρα που έχει εμμονή με το ποδόσφαιρο, οι οποίες πλέον έχουν μεταμορφωθεί σε μια σκληρή μάχη για το ποιος ελέγχει το άθλημα.

Το κόμμα της Μελόνι, «Αδέλφια της Ιταλίας», έσπευσε να προτείνει τον περιορισμό των εξουσιών της ποδοσφαιρικής ομοσπονδίας της χώρας — της Federazione Italiana Giuoco Calcio (FIGC) — αφού ο πρόεδρός της, ο 72χρονος Γκαμπριέλε Γκραβίνα, παραιτήθηκε τον Απρίλιο υπό έντονη πίεση μετά την ήττα στα πλέι οφ του Μουντιάλ από τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη.

Με τις νέες εκλογές για τη διοίκηση της Ομοσπονδίας να έχουν προγραμματιστεί για τις 22 Ιουνίου, οι σύμμαχοι της Μελόνι πιέζουν για την ακύρωση της ψηφοφορίας και την υπαγωγή του οργάνου υπό ειδική διαχείριση — μια διαδικασία έκτακτης ανάγκης που χρησιμοποιήθηκε στο παρελθόν για να ξεπεραστούν μεγάλα σκάνδαλα διαφθοράς στο άθλημα.

Σε μια χώρα όπου το ποδόσφαιρο έχει τεράστιο πολιτιστικό βάρος, η ντροπή της Ιταλίας για την απουσία από το Μουντιάλ 2026 έχει γίνει μια μάχη για τη διακυβέρνηση, τις μεταρρυθμίσεις, τις επενδύσεις και την προθυμία της κυβέρνησης Μελόνι να επεκτείνει την πολιτική της επιρροή σε ανεξάρτητους θεσμούς.

«Το πρώτο μέλημα δεν πρέπει να είναι οι νέες εκλογές, δεν πρέπει μέσω των εκλογών να δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για μια ανάκαμψη», δήλωσε ο Ιταλός υπουργός Αθλητισμού Αντρέα Αμπόντι σε συνέντευξή του στο POLITICO.

Αξιωματούχοι του ποδοσφαίρου κατήγγειλαν την κυβερνητική παρέμβαση ως ένα παιχνίδι εξουσίας με σκοπό να μπλοκαριστεί το μεγάλο φαβορί, ο Τζοβάνι Μαλαγκό, πρώην πρόεδρος της Ιταλικής Ολυμπιακής Επιτροπής (CONI), ο οποίος δεν είναι αρεστός στο κόμμα της Μελόνι.

«Η ιδέα της υπαγωγής της Ομοσπονδίας υπό κρατική διαχείριση, για μένα, υποδηλώνει μόνο μια ανάληψη του ελέγχου [από την κυβέρνηση]. Δεν προσφέρει κανενός είδους προοπτική για το μέλλον», δήλωσε ο Γκραβίνα στο POLITICO από το γραφείο του στη Ρώμη, το οποίο κοσμούν δύο αστραφτερά τρόπαια Μουντιάλ και άλλα κειμήλια από μια περασμένη εποχή δόξας. «Η ιδέα της ανάληψης της εξουσίας του ποδοσφαιρικού κόσμου κυκλοφορεί εδώ και πάρα πολύ καιρό», πρόσθεσε.

Τα κόμματα της αντιπολίτευσης κατηγορούν τη Μελόνι για συγκεντρωτισμό ελέγχου, καταστολή της αντίθετης γνώμης και τοποθέτηση δικών της ανθρώπων σε θέσεις εξουσίας, ένα μοτίβο που παρατηρούν στην κρατική τηλεόραση της Ιταλίας, στην εποπτική αρχή των χρηματοπιστωτικών αγορών και στο δικαστικό σύστημα.

Ωστόσο, η κυβέρνηση απορρίπτει ότι θέλει να επεκτείνει την επιρροή της στην Ομοσπονδία. «Είναι ένας αξιοθρήνητος και αβάσιμος ισχυρισμός. Δεν υπάρχει κανένα στοιχείο που θα μπορούσε να θεωρηθεί ως προσπάθεια της πολιτικής να καταλάβει αυτόν τον τομέα», δήλωσε ο Αμπόντι.

Η πτώση του ιταλικού οικοδομήματος

Από τότε που κατέκτησε για τελευταία φορά το Μουντιάλ της FIFA το 2006, μια γλυκιά νύχτα στο Βερολίνο ενάντια στην αιώνια αντίπαλο Γαλλία, η Ιταλία υποχώρησε σταδιακά από παγκόσμια ποδοσφαιρική δύναμη σε ομάδα δεύτερης κατηγορίας, αντικατοπτρίζοντας την ευρύτερη οικονομική στασιμότητα της χώρας.

Όπως και το γενικότερο κατεστημένο της χώρας, η ποδοσφαιρική ηγεσία της Ιταλίας γερνάει και οι προσπάθειές της για μεταρρυθμίσεις υπονομεύονται από κεκτημένα συμφέροντα και την αντίσταση τόσο των μεγαλύτερων συλλόγων όσο και των χαμηλότερων κατηγοριών.

«Είναι ένας πολύ κλειστός κόσμος και σπάνια καταλήγουν σε καινοτόμες ιδέες», δήλωσε ένας πρώην Ιταλός ποδοσφαιρικός αξιωματούχος, στον οποίο παραχωρήθηκε ανωνυμία για να μιλήσει ελεύθερα.

Θυμίζοντας τους μηχανισμούς που μερικές φορές επιβραδύνουν τη λήψη αποφάσεων στην ΕΕ, τα όργανα της Ομοσπονδίας — που εκπροσωπούν μεταξύ άλλων το ερασιτεχνικό ποδόσφαιρο, τους παίκτες, τους προπονητές και τους διαιτητές — μπορούν το καθένα να ασκήσει δικαίωμα βέτο και να μπλοκάρει συστημικές αλλαγές.

Με αυτούς τους κανόνες, «δεν μπορείς να ξεκινήσεις καμία μεταρρυθμιστική διαδικασία», παραπονέθηκε ο Γκραβίνα. Πρόσθεσε ότι τα σχέδια για τη μείωση του αριθμού των ετήσιων ανόδων και υποβιβασμών, καθώς και η μείωση των συλλόγων στην κορυφαία κατηγορία (Serie A) από 20 σε 18 — μια πρόταση που σχεδιάστηκε για να βελτιώσει την οικονομική σταθερότητα και να ανεβάσει το επίπεδο ποιότητας στο γήπεδο — απορρίφθηκαν 17 φορές από τις χαμηλότερες κατηγορίες.

Μετά τη Βοσνία, οποιαδήποτε ευρύτερη ιταλική αποτίμηση των δομικών αιτιών της παρακμής της — όπως τα ερειπωμένα στάδια και η περιορισμένη αξιοποίηση νεαρών Ιταλών παικτών στη Serie A — επισκιάστηκε γρήγορα από τη μάχη για τον διορισμό του νέου επικεφαλής του ποδοσφαίρου.

Οι σύλλογοι της Serie A — που διαθέτουν την οικονομική ισχύ αλλά αντιπροσωπεύουν μόνο το 18% των ψήφων — τάχθηκαν αμέσως στο πλευρό του 67χρονου Μαλαγκό, ο οποίος θεωρείται ευρέως ως αποτελεσματικός διαχειριστής και επικοινωνιακός άνθρωπος. Οι ποδοσφαιριστές και οι προπονητές ακολούθησαν το παράδειγμά τους, φέρνοντας την αναμενόμενη υποστήριξή του πάνω από το απαιτούμενο όριο.

Ο αντίπαλός του για τη θέση, ο Τζανκάρλο Αμπέτε — ένας άλλος ασπρομάλλης αθλητικός αξιωματούχος που κατείχε στο παρελθόν την κορυφαία θέση στην Ομοσπονδία όταν η Ιταλία έπαιξε για τελευταία φορά σε Μουντιάλ ανδρών το 2014 — είναι απίθανο να αποτελέσει σημαντική απειλή.

Η πορεία του Μαλαγκό προς την εξουσία αποτέλεσε πλήγμα για τον Αμπόντι και τον ποδοσφαιρόφιλο υπουργό Οικονομικών Τζανκάρλο Τζορτζέτι, με τους οποίους είχε συγκρουστεί το 2018 για μια αμφιλεγόμενη μεταρρύθμιση με σκοπό τον περιορισμό της οικονομικής ισχύος της Ολυμπιακής Επιτροπής.

Ο Αμπόντι, ο υπουργός Αθλητισμού, μόλις που μπορούσε να κρύψει τις επιφυλάξεις του για τον Μαλαγκό. Άφησε να εννοηθεί ότι ο ρόλος του ως διοργανωτής των Χειμερινών Ολυμπιακών Αγώνων Μιλάνο-Κορτίνα νωρίτερα φέτος — ο οποίος πρόσφατα αποτέλεσε αντικείμενο δικαστικής έρευνας που δεν ενέπλεκε άμεσα τον Μαλαγκό — και η σύντομη εμπειρία του στην ποδοσφαιρική πολιτική θα μπορούσαν να λειτουργήσουν εναντίον του. Εξέφρασε επίσης τη δυσαρέσκειά του για τα σχόλια του Μαλαγκό ότι τον προσέγγισαν για να ηγηθεί της Ομοσπονδίας πριν από το μοιραίο παιχνίδι με τη Βοσνία.

Ωστόσο, ο υπουργός έδειξε προθυμία να συνεργαστεί με τον Μαλαγκό εάν κερδίσει τις εκλογές. «Θα συνεργαστούμε με όποιον εκλεγεί νόμιμα πρόεδρος», υπό την προϋπόθεση ότι θα δεσμευτεί να αναλάβει τις απαραίτητες μεταρρυθμίσεις, πρόσθεσε ο Αμπόντι.

Δεν είναι όλοι πεπεισμένοι. «Αν μπορούσαν, θα πυροβολούσαν τον Μαλαγκό ανάμεσα στα μάτια», αστειεύτηκε ένας δεύτερος πρώην Ιταλός αθλητικός αξιωματούχος.

Σχέδιο της τελευταίας στιγμής

Με λιγότερο από μία εβδομάδα να απομένει μέχρι τις εκλογές, το όνειρο της κυβέρνησης να θέσει την Ομοσπονδία υπό κρατική διαχείριση χάνει τη δυναμική του.

Τυπικά, η εξουσία για κάτι τέτοιο ανήκει στην CONI και όχι στην κυβέρνηση. Επιπλέον, οι προϋποθέσεις που δικαιολογούν μια τέτοια κίνηση — όπως σοβαρά παραπτώματα ή η διαταραχή της ομαλής διεξαγωγής των ποδοσφαιρικών διοργανώσεων — δεν έχουν εκπληρωθεί.

Ο Αμπόντι ενθάρρυνε την Ομοσπονδία να ζητήσει αυθόρμητα ειδική διαχείριση αφού «αναγνωρίσει την αδυναμία του συστήματος να μεταρρυθμιστεί». Αυτό όμως είναι απίθανο να συμβεί.

Το τελευταίο καταφύγιο της κυβέρνησης για να μπλοκάρει την υποψηφιότητα του Μαλαγκό είναι μια νομική επανεξέταση για το αν ο διορισμός του παραβιάζει τους κανόνες περί σύγκρουσης συμφερόντων λόγω της προηγούμενης, πρόσφατης εμπειρίας του στην CONI.

Η κυβέρνηση της Μελόνι ανέθεσε σε ένα ανεξάρτητο όργανο κατά της διαφθοράς και στην Ολυμπιακή Επιτροπή να εξετάσουν το θέμα πριν από τις εκλογές της 22ας Ιουνίου, αλλά οι δύο πρώην ποδοσφαιρικοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι η ένσταση είναι απίθανο να ευδοκιμήσει.

Σε έναν κόσμο, ωστόσο, όπου η πολιτική φιλία μετράει συχνά περισσότερο από την ατομική αξία, η τεταμένη σχέση του Μαλαγκό με την κυβέρνηση Μελόνι κινδυνεύει να αποτελέσει σημαντικό μειονέκτημα για το μέλλον.

«Όποιος κι αν κερδίσει, ελπίζω ότι οι σχέσεις με την πολιτική δεν θα αποτελέσουν εμπόδιο γι’ αυτόν, όπως ήταν για μένα», αναστέναξε ο Γκραβίνα.