Είκοσι δύο ελληνικές αρχαιότητες επέστρεψαν από το Ισραήλ – Μενδώνη: «Η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς προϋποθέτει διεθνή συνεργασία»

Τα τρία αγγεία παρουσιάζουν ξεχωριστό ενδιαφέρον, καθώς, σύμφωνα με πληροφορίες του ΕΤ, οι συγκεκριμένοι επιγραφικοί και εικονογραφικοί τύποι δεν εκπροσωπούνταν έως σήμερα στις συλλογές του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου. Τις αρχαιότητες παρέλαβε η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, από την πρέσβη του Ισραήλ στην Ελλάδα, Pninat Yanay, σε τελετή που πραγματοποιήθηκε χθες στην Αίθουσα του Βωμού του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, παρουσία του Διευθυντή της Μονάδας Πρόληψης Αρχαιοκαπηλίας της Αρχής Αρχαιοτήτων του Ισραήλ, Amir Ganor.

Πρόκειται για την πρώτη επιστροφή αρχαιοτήτων από το Ισραήλ στην Ελλάδα, σηματοδοτώντας ένα σημαντικό βήμα στην ενίσχυση της συνεργασίας των δύο χωρών, για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς και την καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης πολιτιστικών αγαθών. Οι αρχαιότητες που χρονολογούνται κυρίως στον 6ο και τον 5ο αιώνα π.Χ., εντοπίστηκαν μαζί με άλλα αρχαία αντικείμενα στην κατοχή εμπόρου τέχνης και κατασχέθηκαν από τη Μονάδα Πρόληψης Αρχαιοκαπηλίας της Αρχής Αρχαιοτήτων του Ισραήλ. Το σύνολο περιλαμβάνει δεκαπέντε αγγεία αττικής προέλευσης, έξι αγγεία κορινθιακών εργαστηρίων και ένα χάλκινο αγαλματίδιο γυναικείας μορφής. Από τα αττικά αγγεία, έντεκα είναι μελανόμορφα, τρία ερυθρόμορφα και ένα μελαμβαφές, με χρονολόγηση στους αρχαϊκούς και κλασικούς χρόνους. Ανάμεσα στο εξαιρετικά «ενδιαφέρον σύνολο» όπως το χαρακτήρισαν οι αρχαιολόγοι του ΕΑΜ ξεχωρίζει επίσης μια αττική ερυθρόμορφη κύλικα του 5ου αιώνα π.Χ., που φέρει ίχνη επισκευής από την αρχαιότητα. Στο σώμα της διατηρούνται μικρές στρογγυλές οπές, στις οποίες είχαν τοποθετηθεί μεταλλικοί σύνδεσμοι για να συγκρατήσουν τα τμήματα του αγγείου όταν αυτό έσπασε. Αν και οι σύνδεσμοι δεν έχουν σωθεί, τα ίχνη τους μαρτυρούν τη φροντίδα που είχε δοθεί στη διατήρηση του αντικειμένου ήδη πριν από περίπου 2.500 χρόνια, στοιχείο που ενδεχομένως υποδηλώνει την ιδιαίτερη αξία του για τον κάτοχό του. Τα έξι αγγεία κορινθιακών εργαστηρίων χρονολογούνται στην αρχαϊκή εποχή, ανάμεσά τους ξεχωρίζουν ένα κορινθιακό αλάβαστρο του 6ου αιώνα π.Χ., με παράσταση φτερωτού πάνθηρα, και μια κορινθιακή λεκανίδα της ίδιας περιόδου, διακοσμημένη με πάνθηρες και πτηνά ανάμεσα σε φυτικό διάκοσμο. Η αυθεντικότητα του χάλκινου αγαλματιδίου γυναικείας μορφής χρήζει περαιτέρω διερεύνησης.

Την ιδιαίτερη σημασία του επαναπατρισμού υπογράμμισε η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, επισημαίνοντας ότι είναι η πρώτη φορά που το Ισραήλ επιστρέφει αρχαιότητες στην Ελλάδα, γεγονός που σηματοδοτεί «την αφετηρία μιας στενότερης συνεργασίας των δύο χωρών για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς». «Η επιστροφή αυτή επιβεβαιώνει ότι η συνεργασία μεταξύ των κρατών μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στην καταπολέμηση της αρχαιοκαπηλίας. Προτεραιότητα της Ελλάδας είναι η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς και η καταπολέμηση της αρχαιοκαπηλίας υποστηρίζοντας τη συντονισμένη διεθνή δράση και τη στενή συνεργασία μεταξύ των αρμόδιων αρχών» ανέφερε η κ. Μενδώνη και τόνισε ότι «κάθε επιστροφή ενός πολιτιστικού αγαθού στον τόπο προέλευσής του έχει ευρύτερη συμβολική και ηθική διάσταση. Υπενθυμίζει ότι η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς αποτελεί συλλογική ευθύνη». Παράλληλα, η υπουργός στάθηκε στην «αποτελεσματική αντιμετώπιση της παράνομης διακίνησης προϋποθέτει συνεργασία, αμοιβαία εμπιστοσύνη και κοινή προσήλωση στη νομιμότητα» εκφράζοντας τη βεβαιότητα ότι «η συνεργασία Ελλάδας και Ισραήλ θα συνεχίσει να αποδίδει ουσιαστικά αποτελέσματα».

Από την πλευρά της, η πρέσβης του Ισραήλ στην Ελλάδα, Pninat Yanay, στάθηκε στη συμβολική διάσταση του επαναπατρισμού, συνδέοντας την επιστροφή των αρχαιοτήτων με τη συνέχεια της ιστορικής μνήμης από γενιά σε γενιά. «Ας προσπαθήσουμε να φανταστούμε ένα παιδί που κοιτάζει σήμερα ένα από αυτά τα αρχαία αγγεία και νιώθει μια σπίθα θαυμασμού. Βλέπει αυτό που ίσως είδε και ένιωσε ένα άλλο παιδί πριν από 2.000 χρόνια, και έτσι γίνεται ένας ακόμη κρίκος στην αλυσίδα των γενεών που είχε διακοπεί» ανέφερε και εξέφρασε τη συγκίνησή της για τη συμβολή της χώρας της στην επιστροφή των ελληνικών αρχαιοτήτων.

Αυτές είναι οι 22 ελληνικές αρχαιότητες επέστρεψαν από το Ισραήλ