Η Τουρκία τορπιλίζει και πάλι το Κυπριακό – Οι θέσεις της Λευκωσίας

Συνδέοντας ευθέως το πρόβλημα με τη σταθερότητα «σε μια περιοχή που εξελίσσεται σε επικίνδυνα ασταθή», ο Γκουτέρες κάλεσε τις δύο πλευρές σε υποχωρήσεις ώστε να «διανύσουν το τελευταίο μίλι», αφού προηγουμένως ανακοίνωσε ότι θα συγκαλέσει νέα άτυπη διάσκεψη 5+1 για το Κυπριακό (οι τρεις εγγυήτριες δυνάμεις Ελλάδα, Τουρκία, Βρετανία συν οι δύο κοινότητες) όταν ολοκληρωθεί η απαραίτητη προετοιμασία σε επίπεδο Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, μεθοδολογίας και ουσίας.

Εντούτοις, ύστερα από την ολοκλήρωση στη Λευκωσία της τριμερούς συνάντησης του εξέχοντος Πορτογάλου διπλωμάτη με τον πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας, Ν. Χριστοδουλίδη, και τον ηγέτη των Τουρκοκυπρίων -και πρόεδρο του ψευδοκράτους της «Τουρκικής Δημοκρατίας Βόρειας Κύπρου»-, Τουφάν Ερχιουμάν, το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών υποστήριξε πως δεν έχουν διαμορφωθεί οι προϋποθέσεις για επανέναρξη της διαδικασίας επίλυσης, επαναφέροντας εμμέσως την απαίτηση της Αγκυρας για δύο κράτη στην Κύπρο και επιρρίπτοντας την ευθύνη για το αδιέξοδο στην ελληνοκυπριακή πλευρά.

Με τον αέρα της αλαζονείας, που έδωσαν στην Τουρκία οι έπαινοι του Ντόναλντ Τραμπ και τα εγκώμια των Ευρωπαίων στην πρόσφατη σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Αγκυρα, η τουρκική διπλωματία απέρριψε τα μοντέλα λύσης των προηγούμενων δεκαετιών, που «εξαντλήθηκαν» και ανήκουν στο παρελθόν. Η ανακοίνωση επαναλαμβάνει την πάγια τουρκική θέση για «δίκαιη, συνολική και βιώσιμη λύση» μόνο με βάση τις πραγματικότητες στο νησί, της κυριαρχικής ισότητας και του ίσου διεθνούς καθεστώτος των Τουρκοκυπρίων.

Επιπλέον, με προκλητικό τρόπο, το τουρκικό YΠΕΞ κατήγγειλε την ελληνοκυπριακή πλευρά για την «αδιαλλαξία» της και για ενέργειες που «επηρεάζουν αρνητικά την ασφάλεια της περιοχής και πρέπει να τερματιστούν» (σ.σ. όπως η συνεργασία της Κύπρου με Γαλλία και Ισραήλ).

Η σκληρή τουρκική ανακοίνωση διέψευσε την αισιόδοξη εκτίμηση του Κύπριου Προέδρου, Ν. Χριστοδουλίδη, ότι η Τουρκία μάλλον «βλέπει θετικά» την πρόταση Γκουτέρες περί διευρυμένης διάσκεψης 5+1. Γι’ αυτό πάντως «ευθύνεται» ο Γκουτέρες, που δήλωσε στη συνέντευξη Τύπου ότι έχει τη συγκατάθεση των εγγυητριών δυνάμεων για την πρότασή του, δημιουργώντας στον Χριστοδουλίδη την εντύπωση πως η Αγκυρα την έχει αποδεχθεί.

Αξίζει να σημειωθεί ότι με τις διχοτομικές θέσεις της Τουρκίας ευθυγραμμίστηκε ουσιαστικά και ο «μετριοπαθής» Τουρκοκύπριος ηγέτης, παρά τις θετικές δηλώσεις του για την πρωτοβουλία του Γκουτέρες. Συγκεκριμένα, ο Ερχιουμάν χαιρέτισε την απόφαση του γενικού γραμματέα να συναντηθεί ξεχωριστά με τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκο Χριστοδουλίδη, στον Νότο και με τον ίδιο στον Βορρά, λέγοντας ότι «αυτό επιβεβαίωσε την αρχή της ισότητας των δύο ηγετών στο πλαίσιο του ΟΗΕ, παρά την κριτική που διατυπώθηκε στα ελληνοκυπριακά μέσα ενημέρωσης».

Να σημειωθεί ότι την Τρίτη ο Κύπριος κυβερνητικός εκπρόσωπος, κ. Λετυμπιώτης, απέδωσε την κατάσταση ακινησίας του Κυπριακού από το 2021 στην αδιαλλαξία της Τουρκίας, που «εκφεύγει πλήρως του συμφωνημένου πλαισίου».

Οι θέσεις της Λευκωσίας

Το αποδεκτό πλαίσιο διαλόγου για την Κυπριακή Δημοκρατία περιέγραψε στις χθεσινές δηλώσεις του ο πρόεδρος Χριστοδουλίδης, χαιρετίζοντας τρία σημεία της ομιλίας του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ: Πρώτον, ότι ο Αντόνιο Γκουτέρες επαναβεβαίωσε την πλήρη προσήλωσή του στα ψηφίσματα του Σ. Ασφαλείας του ΟΗΕ για το Κυπριακό. Δεύτερον, ότι ο γενικός γραμματέας θεωρεί δεδομένο το διαπραγματευτικό κεκτημένο, που διαμορφώθηκε ως το Κραν Μοντανά (2017), απορρίπτοντας ουσιαστικά την (τουρκική) αντίληψη περί επανεκκίνησης των συνομιλιών από μηδενική βάση. Το τρίτο σημείο αφορά τη θετική ανταπόκριση «όλων των πλευρών» στην πρόταση περί διευρυμένης διάσκεψης, την οποία όμως τορπίλισε αργότερα η Τουρκία.

Για να μη θεωρηθεί ότι δυναμιτίζει τη διαδικασία, η Αγκυρα διά του εκπροσώπου του ΥΠΑΞ, Οντζού Κετσελί, ανέφερε ότι εκτιμά τις προσπάθειες του γ.γ. του ΟΗΕ για το Κυπριακό πριν από τη λήξη της θητείας του, υποστηρίζοντας ότι πρέπει να δοθεί έμφαση σε συγκεκριμένους τομείς συνεργασίας των δύο πλευρών, στο πλαίσιο της διαδικασίας που ξεκίνησε ο Γκουτέρες το 2025. Στην τουρκική ανακοίνωση γίνεται ρητή αναφορά σε Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης μεταξύ των δύο κοινοτήτων στην Κύπρο, τα οποία ανέφεραν ως απαραίτητη προϋπόθεση για την υλοποίηση της διευρυμένης διάσκεψης τόσο ο Γκουτέρες όσο και ο Ερχιουμάν, ενώ ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης είπε ότι δεν τα θεωρεί αναγκαία.

Ο Κύπριος πρόεδρος σημείωσε ότι κατά τη διήμερη επίσκεψη Γκουτέρες στην Κύπρο συζητήθηκε για πρώτη φορά η ουσία του Κυπριακού μετά το Κραν Μοντανά, προσθέτοντας ότι η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, εξέφρασε ετοιμότητα για τη δημιουργία ειδικής νομικής ομάδας, που θα υποστηρίζει τον ειδικό απεσταλμένο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το Κυπριακό, Ραφαέλε Φίτο, ο οποίος θα δρα παράλληλα με την απεσταλμένη του ΟΗΕ, Μαρία Ανχελα Ολγκίν.