Ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός (WMO) έχει ήδη θέσει σε επιφυλακή τις αρμόδιες υπηρεσίες, ενώ οι ειδικοί επισημαίνουν ότι, παρότι το El Niño αποτελεί φυσικό κλιματικό φαινόμενο, οι συνέπειές του γίνονται πλέον εντονότερες εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής, η οποία εξακολουθεί να αποτελεί τον βασικό παράγοντα ανόδου της παγκόσμιας θερμοκρασίας.
Οι προβλέψεις του WMO και η διεθνής κινητοποίηση
Σύμφωνα με την τελευταία πρόβλεψη του Παγκόσμιου Μετεωρολογικού Οργανισμού (WMO), η κορύφωση του El Niño αναμένεται μεταξύ Ιουλίου και Σεπτεμβρίου, περίοδο κατά την οποία αυξάνονται οι πιθανότητες εκδήλωσης έντονων καυσώνων, παρατεταμένων ξηρασιών και ισχυρών βροχοπτώσεων. Η Γενική Γραμματέας του WMO, Σελέστ Σάουλιο, τόνισε ότι βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη μια πρωτοφανής διεθνής κινητοποίηση για τον συντονισμό δράσεων τόσο σε επίπεδο Ηνωμένων Εθνών όσο και σε περιφερειακό επίπεδο.
«Έχουμε ξεκινήσει μια πρωτοφανή κινητοποίηση για να συντονίσουμε τις δράσεις μας τόσο σε επίπεδο Ηνωμένων Εθνών όσο και σε περιφερειακό επίπεδο. Στόχος μας είναι να στηρίξουμε τις κυβερνήσεις, τις ανθρωπιστικές οργανώσεις και τους τομείς της οικονομίας που επηρεάζονται άμεσα από το κλίμα», δήλωσε χαρακτηριστικά. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι οι έγκαιρες προειδοποιήσεις και οι ολοένα πιο εξελιγμένες μετεωρολογικές προβλέψεις αποτελούν πλέον καθοριστικό εργαλείο για τη διάσωση ανθρώπινων ζωών και τον περιορισμό των οικονομικών επιπτώσεων.
Τι είναι το El Niño και γιατί επηρεάζει ολόκληρο τον πλανήτη
Το El Niño, που στα ισπανικά σημαίνει «το αγόρι», είναι ένα φυσικό κλιματικό φαινόμενο το οποίο εμφανίζεται ακανόνιστα κάθε δύο έως επτά χρόνια, όταν οι θερμοκρασίες στην επιφάνεια της θάλασσας στον ανατολικό Ειρηνικό Ωκεανό αυξάνονται σημαντικά. Η υπερθέρμανση αυτή επηρεάζει την παγκόσμια ατμοσφαιρική κυκλοφορία, αυξάνοντας τη μέση θερμοκρασία του πλανήτη και δημιουργώντας ευνοϊκές συνθήκες για πιο συχνά και εντονότερα ακραία καιρικά φαινόμενα.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτέλεσε το προηγούμενο ισχυρό επεισόδιο El Niño, το οποίο ξεκίνησε τον Μάιο του 2023 και διήρκεσε έως τον Μάρτιο του 2024, συμβάλλοντας στην καταγραφή θερμοκρασιών-ρεκόρ παγκοσμίως και ενισχύοντας φαινόμενα όπως οι καταστροφικές πυρκαγιές και οι παρατεταμένες ξηρασίες.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Οι περιοχές που βρίσκονται στο μεγαλύτερο κίνδυνο
Οι πιο άμεσες επιπτώσεις του El Niño καταγράφονται κυρίως στις τροπικές περιοχές. Κατά το παρελθόν, η Νότια Αμερική, οι νότιες πολιτείες των Ηνωμένων Πολιτειών, η Ανατολική Αφρική και η Κεντρική Ασία αντιμετώπισαν αυξημένο κίνδυνο πλημμυρών. Αντίθετα, μεγάλα τμήματα της Αυστραλίας, οι βόρειες περιοχές της Νότιας Αμερικής και χώρες της Ασίας, όπως η Ινδονησία, επηρεάστηκαν από έντονες ξηρασίες και εκτεταμένες δασικές πυρκαγιές.
Πώς μπορεί να επηρεαστεί η Ευρώπη
Στην Ευρώπη, οι επιπτώσεις του El Niño εκτιμάται ότι θα είναι περισσότερο έμμεσες και αισθητά πιο περιορισμένες σε σχέση με άλλες περιοχές του πλανήτη. Όπως αναφέρει το Euronews, το φαινόμενο ενδέχεται να οδηγήσει σε πιο άστατες καιρικές συνθήκες αργότερα μέσα στο έτος, με πιθανότερο ένα πιο ήπιο, βροχερό και θυελλώδη χειμώνα. Αντίθετα, θεωρείται απίθανο να επηρεάσει το καλοκαίρι του 2026.
Οι επιστήμονες διευκρινίζουν επίσης ότι οι πρόσφατοι ευρωπαϊκοί καύσωνες δεν μπορούν να αποδοθούν στο El Niño, παρά τις σχετικές αναφορές που έγιναν σε ορισμένα μέσα ενημέρωσης. Ωστόσο, προειδοποιούν ότι οι έμμεσες συνέπειες μπορεί να είναι σημαντικές, καθώς τα ακραία φαινόμενα σε άλλες ηπείρους ενδέχεται να προκαλέσουν προβλήματα στην παραγωγή και διακίνηση βασικών αγροτικών προϊόντων.
Ο αντίκτυπος στην αγροτική παραγωγή και την επισιτιστική ασφάλεια
Το Ινστιτούτο για την Εκπαίδευση στο Νερό (IHE Delft) της Ολλανδίας επισημαίνει ότι αρκετά αγροτικά προϊόντα που εισάγει η Ευρώπη ενδέχεται να επηρεαστούν. Στη Νικαράγουα, για παράδειγμα, βασικές καλλιέργειες όπως το καλαμπόκι και τα φασόλια κινδυνεύουν με σημαντικές απώλειες, γεγονός που μπορεί να επηρεάσει τόσο την επισιτιστική ασφάλεια όσο και τα εισοδήματα των τοπικών κοινωνιών.
Παράλληλα, η μειωμένη στάθμη των ποταμών και η έλλειψη βροχοπτώσεων στην Κολομβία, τη βορειοανατολική Βραζιλία και την Ινδία αναμένεται να περιορίσουν τις αρδευόμενες καλλιέργειες, αναγκάζοντας τους παραγωγούς να στραφούν περισσότερο στην άντληση υπόγειων υδάτων. Εξέλιξη που αυξάνει τον κίνδυνο υπερεκμετάλλευσης των φυσικών πόρων και πιθανής μείωσης των εξαγωγών.
Τι γνωρίζουμε μέχρι σήμερα για την Ελλάδα
Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η επίδραση του El Niño στην Ελλάδα και γενικότερα στη Μεσόγειο δεν έχει ακόμη αποσαφηνιστεί πλήρως και εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο επιστημονικής έρευνας. Μελέτες δείχνουν ότι κατά τη διάρκεια επεισοδίων El Niño η Βόρεια Ευρώπη παρουσιάζει συχνότερα χαμηλότερες θερμοκρασίες τον χειμώνα, ενώ στον Βόρειο Ατλαντικό παρατηρούνται υψηλότερες θερμοκρασίες.
Στο ίδιο πλαίσιο, ο επικεφαλής της μονάδας ΜΕΤΕΟ του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, Κώστας Λαγουβάρδος, έχει επισημάνει ότι όλα δείχνουν πως ο πλανήτης εισέρχεται σε μια νέα περίοδο ισχυρού El Niño, πιθανόν ακόμη εντονότερου από εκείνο του 2015, υπογραμμίζοντας ότι πρόκειται για ένα από τα σημαντικότερα κλιματικά φαινόμενα σε παγκόσμιο επίπεδο.
Η κλιματική αλλαγή παραμένει ο βασικός παράγοντας
Οι ειδικοί ξεκαθαρίζουν ότι το El Niño αποτελεί φυσικό φαινόμενο και από μόνο του αυξάνει προσωρινά τη μέση παγκόσμια θερμοκρασία περίπου κατά 0,2°C. Αντίθετα, η κλιματική αλλαγή έχει ήδη οδηγήσει σε αύξηση της θερμοκρασίας της επιφάνειας της Γης και των θαλασσών κατά 1,3 έως 1,5°C σε σχέση με την προβιομηχανική εποχή.
Με άλλα λόγια, το El Niño επιβαρύνει έναν πλανήτη που ήδη θερμαίνεται εξαιτίας των ανθρώπινων δραστηριοτήτων. Αυτό εξηγεί και το γεγονός ότι το 2025 καταγράφηκε ως το τρίτο θερμότερο έτος στην ιστορία, ξεπερνώντας ακόμη και το 2016, παρότι η προηγούμενη χρονιά βρισκόταν υπό την επίδραση του φαινομένου La Niña, το οποίο συνήθως συμβάλλει στη συγκράτηση της παγκόσμιας θερμοκρασίας.
Η κλιματολόγος Φρίντερικε Ότο από το Imperial College του Λονδίνου είχε επισημάνει λίγο πριν από την επίσημη έναρξη του φαινομένου:«Το El Niño είναι ένα φυσικό φαινόμενο. Έρχεται και φεύγει. Η κλιματική αλλαγή, αντίθετα, θα χειροτερεύει συνεχώς για όσο διάστημα δεν σταματάμε να καίμε ορυκτά καύσιμα. Αυτός είναι ο πραγματικός λόγος για να ανησυχούμε».
Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και η Ιωάννα Βεργίνη, ιδρύτρια της παγκόσμιας πλατφόρμας μετεωρολογικών προγνώσεων WFY24, η οποία δήλωσε στο Euronews Earth ότι το El Niño χρησιμοποιείται συχνά ως «αντιπερισπασμός» από το πραγματικό πρόβλημα της κλιματικής αλλαγής.
Παράλληλα, πρόσφατη ανάλυση του δικτύου World Weather Attribution (WWA) κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι ακραίες θερμοκρασίες που καταγράφηκαν στο τελευταίο κύμα καύσωνα θα ήταν σχεδόν αδύνατο να συμβούν αυτή την εποχή του χρόνου πριν από λίγες δεκαετίες, όπως το 1976. Σύμφωνα με την ίδια ανάλυση, η καύση ορυκτών καυσίμων έχει αυξήσει σημαντικά την πιθανότητα εμφάνισης τέτοιων ακραίων φαινομένων. Οι επιστήμονες τονίζουν ότι η εξέλιξη του El Niño θα παρακολουθείται στενά τους επόμενους μήνες, καθώς η ένταση και η διάρκειά του θα καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό το εύρος των επιπτώσεών του σε παγκόσμιο επίπεδο.
Ροή Ειδήσεων 
