Βραχυχρόνιες μισθώσεις, δεσμευμένα ακίνητα λόγω «κόκκινων» δανείων και χαμηλή παραγωγή νέων κατοικιών συνθέτουν, σύμφωνα με την Έκθεση Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας της Τράπεζας της Ελλάδος, την εικόνα της στεγαστικής κρίσης που επιδεινώνεται τα τελευταία χρόνια.

Η Έκθεση αναφέρει ότι χιλιάδες ακίνητα παραμένουν εκτός αγοράς, εγκλωβισμένα σε χαρτοφυλάκια τραπεζών και εταιρειών διαχείρισης δανείων. Αν και προορίζονται για πλειστηριασμό, πολλά μένουν ανενεργά για χρόνια, μέχρι να ολοκληρωθούν οι απαιτούμενες νομικές ή τεχνικές διαδικασίες.

Επενδυτική πίεση και τουριστική αξιοποίηση

Η Τράπεζα της Ελλάδος επισημαίνει ότι σημαντικό μέρος του διαθέσιμου αποθέματος κατοικιών απορροφάται από βραχυχρόνιες μισθώσεις και ξένα επενδυτικά σχήματα, που μετατρέπουν κατοικίες σε τουριστικά προϊόντα. Αυτό εντείνει την έλλειψη μακροχρόνιας στέγης και ανεβάζει τις τιμές ενοικίων.

Παράλληλα, η χαμηλή οικοδομική δραστηριότητα ενισχύει την πίεση. Το πρώτο εξάμηνο του 2025 σημειώθηκε πτώση 14% στις άδειες, 24% στην επιφάνεια και 17% στον όγκο των οικοδομών. Η κατάσταση επιδεινώθηκε μετά την απόφαση του ΣτΕ για τον Νέο Οικοδομικό Κανονισμό, αλλά και λόγω του αυξημένου κόστους υλικών και ενέργειας.

Εκτίναξη τιμών και επιβάρυνση νοικοκυριών

Οι τιμές διαμερισμάτων αυξήθηκαν κατά 7,3% το δεύτερο τρίμηνο του 2025, ξεπερνώντας τα επίπεδα του 2008. Στην Αθήνα η αύξηση έφτασε 5,9%, ενώ στη Θεσσαλονίκη και την υπόλοιπη Ελλάδα 8,8%. Τα ενοίκια ακολούθησαν ανοδική πορεία, με δείκτη 114,7 μονάδων, δέκα μονάδες πάνω από πέρυσι.

Το 35,5% του εισοδήματος των νοικοκυριών κατευθύνεται πλέον στη στέγη, ενώ ένας στους τρεις πληρώνει πάνω από το 40% του εισοδήματός του. Με 29% των πολιτών να ξεπερνούν αυτό το όριο, η Ελλάδα βρίσκεται πρώτη στην ΕΕ, επτά μονάδες πάνω από τη Δανία, σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat.

Οι ευρωπαϊκές παρεμβάσεις

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο προτείνει μια σειρά μέτρων προς την Κομισιόν για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης:

• Μείωση γραφειοκρατίας και επιτάχυνση αδειοδοτήσεων μέσω σιωπηρής διοικητικής συγκατάθεσης.

• Αξιοποίηση δημόσιας γης για κοινωνική και οικονομικά προσιτή στέγαση.

• Ενσωμάτωση της στρατηγικής «κύμα ανακαινίσεων», όχι μόνο για ενεργειακή απόδοση αλλά και για αύξηση προσφοράς κατοικιών.

• Φορολογικά κίνητρα για επενδύσεις σε νέες κατοικίες.

• Ανακαίνιση και μετατροπή δημόσιων κτιρίων σε κοινωνικές κατοικίες.

• Χρηματοδοτική στήριξη προς δήμους για ανάπτυξη οικονομικά προσιτής στέγασης.

• Ειδικά προγράμματα για νέους και νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος, με χαμηλότοκα δάνεια, εγγυήσεις και φοροαπαλλαγές για πρώτη κατοικία.

• Ευρωπαϊκό σχέδιο δράσης για οικογένειες, με έμφαση σε πολυμελείς και μονογονεϊκές οικογένειες.

Τέλος, ζητείται εκτίμηση επιπτώσεων για το πώς οι βραχυχρόνιες μισθώσεις επηρεάζουν τις τιμές κατοικιών σε ευρωπαϊκό επίπεδο.