Politico: «Φωτιά» στο πρωινό από το νέο σχέδιο της ΕΕ – Έως 332% ακριβότερος ο καφές

Καφές, εσπεριδοειδή και μούρα βρίσκονται μεταξύ των προϊόντων που θα μπορούσαν να καταγράψουν σημαντικές ανατιμήσεις, σύμφωνα με ανάλυση ερευνητών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Το σχέδιο προβλέπει ουσιαστικά την απαγόρευση ακόμη και ιχνών ορισμένων από τα πιο επικίνδυνα φυτοφάρμακα, των οποίων η χρήση έχει ήδη απαγορευτεί στην ΕΕ για λόγους υγείας ή προστασίας του περιβάλλοντος σύμφωνα με το Politico.

Καφές έως και 332% ακριβότερος στο ακραίο σενάριο

Η ανάλυση του Κοινού Κέντρου Ερευνών (JRC) επιβεβαιώνει τους φόβους που εκφράζουν εδώ και μήνες παραγωγοί εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης: εάν εφαρμοστούν οι νέοι κανόνες χωρίς να μπορέσουν να προσαρμοστούν οι προμηθευτές τρίτων χωρών, οι εισαγωγές θα περιοριστούν και οι τιμές θα κινηθούν ανοδικά.

Στο δυσμενέστερο υποθετικό σενάριο, κατά το οποίο οι παραγωγοί εκτός ΕΕ δεν προσαρμόζουν καθόλου τις καλλιεργητικές πρακτικές τους, η τιμή του καφέ θα μπορούσε να αυξηθεί κατά 332%, ενώ στα εσπεριδοειδή η άνοδος θα μπορούσε να φτάσει το 82%.

Παράλληλα, οι αγροτικές εισαγωγές της Ευρωπαϊκής Ένωσης εκτιμάται ότι θα μπορούσαν να μειωθούν κατά 41%, ενώ πιέσεις θα δέχονταν και οι κτηνοτρόφοι λόγω της αύξησης του κόστους των ζωοτροφών.

Ακόμη και στα πιο ρεαλιστικά σενάρια που εξέτασαν οι ερευνητές, στα οποία οι ξένοι παραγωγοί προσαρμόζονται σε διαφορετικό βαθμό στις νέες απαιτήσεις, οι τιμές για τους Ευρωπαίους καταναλωτές εξακολουθούν να αυξάνονται και οι εισαγωγές να περιορίζονται. Από την άλλη πλευρά, η εξέλιξη αυτή θα μπορούσε να ενισχύσει την παραγωγή εντός ΕΕ.

Το δύσκολο δίλημμα για τις Βρυξέλλες

Τα ευρήματα φέρνουν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή αντιμέτωπη με μια δύσκολη πολιτική εξίσωση: από τη μία βρίσκονται οι Ευρωπαίοι αγρότες, που ζητούν ίσους όρους ανταγωνισμού απέναντι στα εισαγόμενα προϊόντα, και από την άλλη οι καταναλωτές, οι οποίοι ενδέχεται να κληθούν να πληρώσουν ακριβότερα βασικά είδη διατροφής.

Η σχεδιαζόμενη απαγόρευση υπολειμμάτων αποτελεί μέρος του πακέτου απλοποίησης για την ασφάλεια τροφίμων και ζωοτροφών. Το μέτρο βρίσκει υποστήριξη μεταξύ Ευρωπαίων παραγωγών, οι οποίοι υποστηρίζουν ότι δεν είναι δυνατόν να υπόκεινται σε αυστηρούς περιορισμούς όταν ανταγωνιστές τους από τρίτες χώρες μπορούν να χρησιμοποιούν ουσίες που απαγορεύονται στην ΕΕ.

Η συζήτηση έχει αποκτήσει μεγαλύτερη πολιτική βαρύτητα και εξαιτίας της εμπορικής συμφωνίας της ΕΕ με τις χώρες της Mercosur — Αργεντινή, Βραζιλία, Παραγουάη και Ουρουγουάη.

Για να μην παραμένουν καθόλου υπολείμματα των συγκεκριμένων ουσιών στα φρούτα και τα λαχανικά που φτάνουν στην ευρωπαϊκή αγορά, οι παραγωγοί τρίτων χωρών θα έπρεπε στην πράξη να σταματήσουν να τις χρησιμοποιούν.

Οι αντιδράσεις των παραγωγών εκτός ΕΕ

Οι επικριτές του σχεδίου υποστηρίζουν ότι πρόκειται για μια μορφή «ρήτρας καθρέφτη», καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση ουσιαστικά απαιτεί από τους παραγωγούς τρίτων χωρών να ακολουθούν ευρωπαϊκούς κανόνες προκειμένου να έχουν πρόσβαση στην αγορά της.

Διεθνείς οργανώσεις παραγωγών προειδοποιούν ότι μια ενιαία προσέγγιση δεν λαμβάνει υπόψη τις διαφορετικές κλιματικές συνθήκες, τα παράσιτα και τις καλλιεργητικές ανάγκες που αντιμετωπίζουν οι αγρότες σε κάθε περιοχή του κόσμου.

Ο πρόεδρος της Ένωσης Παραγωγών Κόκκινων Φρούτων του Μαρόκου, Αμίν Μπενάνι, έθεσε χαρακτηριστικά το δίλημμα ως εξής:

«Η επιλογή είναι ανάμεσα σε μούρα που είναι διαθέσιμα όλο τον χρόνο — υγιεινά, ασφαλή και σε δίκαιη τιμή — ή σε περιορισμένη παραγωγή με υψηλή τιμή».

Ο ίδιος υποστήριξε ότι αυτό που οι Βρυξέλλες χαρακτηρίζουν «ευθυγράμμιση των προτύπων» λειτουργεί στην πράξη ως «εμπορικός φραγμός», σημειώνοντας ότι η σχετική νομοθεσία μπορεί να επηρεάσει περίπου 250.000 εργαζομένους του κλάδου στο Μαρόκο.

Ανάλογες ανησυχίες έχουν διατυπωθεί από παραγωγούς σταφυλιών και φρούτων της Νότιας Αφρικής, από τον καναδικό κλάδο δημητριακών και οσπρίων, από παραγωγούς πεπονιών στην Ονδούρα, από τον αγροτικό και κτηνοτροφικό κλάδο της Βραζιλίας αλλά και από την αμερικανική βιομηχανία αμυγδάλου στην Καλιφόρνια.

Τι απαντά η Ευρωπαϊκή Επιτροπή

Η Κομισιόν υποστηρίζει ότι στόχος της είναι να εμποδίσει τις πλέον επικίνδυνες ουσίες, που έχουν απαγορευτεί στην ΕΕ, να επιστρέφουν ουσιαστικά στην ευρωπαϊκή αγορά μέσω εισαγόμενων τροφίμων. Για τον λόγο αυτό εξετάζεται η μείωση των επιτρεπόμενων υπολειμμάτων τους σε επίπεδα που πρακτικά αντιστοιχούν σε τεχνικό μηδέν.

Ωστόσο, ένα βασικό σημείο αβεβαιότητας παραμένει: η Επιτροπή δεν έχει ακόμη καθορίσει ποιες ακριβώς απαγορευμένες ουσίες θα υπαχθούν στο νέο καθεστώς.

Η μελέτη του JRC εντόπισε 18 δραστικές ουσίες που θα μπορούσαν να συμπεριληφθούν στην απαγόρευση. Εάν αυτό συμβεί, θα μπορούσαν να επηρεαστούν 235 διαφορετικά προϊόντα από 86 χώρες.

Σύμφωνα με εκπρόσωπο της Κομισιόν, οι αποφάσεις θα λαμβάνονται κατά περίπτωση και θα συνοδεύονται από αξιολόγηση των επιπτώσεων. Η Επιτροπή τονίζει επίσης ότι θα συνεκτιμηθούν η ανάγκη διατήρησης της επισιτιστικής ασφάλειας της ΕΕ και οι πιθανές διεθνείς συνέπειες.

Αντιδράσεις και στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου

Οι ενστάσεις έχουν ήδη φτάσει σε διεθνές επίπεδο. Χώρες όπως οι ΗΠΑ, ο Καναδάς, η Αυστραλία και η Παραγουάη έχουν αμφισβητήσει το σχεδιαζόμενο μέτρο στο πλαίσιο του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου.

Από την άλλη πλευρά, αρκετές χώρες της ΕΕ θεωρούν τις λεγόμενες «ρήτρες καθρέφτη» απαραίτητες για την προστασία των Ευρωπαίων αγροτών από εισαγόμενα προϊόντα που παράγονται με λιγότερο αυστηρούς κανόνες.

Η Γαλλία έχει κινηθεί ήδη προς αυτή την κατεύθυνση, επιβάλλοντας σε εθνικό επίπεδο περιορισμούς σε προϊόντα που περιέχουν υπολείμματα ορισμένων φυτοφαρμάκων απαγορευμένων στην ΕΕ, επηρεάζοντας μεταξύ άλλων εισαγωγές πατάτας και αβοκάντο.

Το ερώτημα πλέον για τις Βρυξέλλες είναι πώς θα επιτευχθεί η προστασία της υγείας, του περιβάλλοντος και των Ευρωπαίων παραγωγών, χωρίς το κόστος να μεταφερθεί τελικά στο ταμείο του σούπερ μάρκετ.